Czy w przypadku zmiany nazwy stanowiska pracy należy ponownie skierować pracownika na badania lekarskie?

Pytanie pochodzi z publikacji Serwisu BHPObowiązek skierowania pracownika na ponowne wstępne badania profilaktyczne przy zmianie stanowiska pracy ma związek ze zmianą narażeń zawodowych występujących na tych stanowiskach, a nie z nazwą stanowiska.Jeżeli zmiana stanowiska wiąże się ze zmianą charakteru pracy, w tym również nowymi zagrożeniami (np. zmiana z pracownika biurowego na magazyniera obsługującego wózek widłowy), pracodawca powinien skierować pracownika na ponowne badania wstępne. Jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia pracownika ze stanowiska sekretarka na stanowisko księgowa, na których to stanowiskach zagrożenia są identyczne, a różnica polega jedynie na innym zakresie realizowanych zadań, nie ma konieczności kierowania pracownika na ponowne badania.

Odpowiedź

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 1.07.2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. Nr 105, poz. 870) - dalej r.u.o.p.w., regulując obowiązek prowadzenia rejestru wypadków przy pracy, nie wskazują w sposób bezpośredni formy, w której dokument taki powinien być prowadzony. Może to sugerować, że dopuszczalna jest forma dowolna, w tym wyłącznie elektroniczna. Jednak szeroko rozumiana dokumentacja związana z wypadkami uregulowana jest również w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28.05.1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. Nr 62, poz. 286 ze zm.) - dalej r.a.o.p. Dokumentacja taka prowadzona jest w formie pisemnej. Jej wybrane elementy, np. rejestr wypadków, mogą być prowadzone w formie elektronicznej, ale nie powinna to być forma wyłączna.

Uzasadnienie

Stosownie do art. 229 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.) – dalej k.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom, na swój koszt, profilaktyczną opiekę lekarską na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30.05.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 2067) – dalej r.b.l.p. Na tę opiekę składają się trzy rodzaje badań: (1) wstępne, (2) okresowe oraz (3) kontrolne, w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Zgodnie art. 229 § 4 k.p., pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.
Wyjątek od reguły, zgodnie z którą każdy nowozatrudniony pracownik powinien zostać poddany badaniom wstępnym, w myśl art. 229 § 1 ust. 1-2 k.p., stanowią przypadki:
1. osoby ponownie przyjmowanej do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą, a także
2. osoby przyjmowanej do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, bądź pozostającej jednocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą, jeżeli przedstawi pracodawcy aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, a pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy; zwolnienie to nie dotyczy osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych, o których mowa w § 80 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.).
Wskazane powyżej przesłanki, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 7.11.2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1662), mają zastosowanie jedynie do orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy po 1 kwietnia 2015 r.
W analizowanym przypadku, pracodawca przenosząc pracownika na inne stanowisko, powinien uzależnić skierowanie go na wstępne badania lekarskie od ewentualnej zmiany czynników uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia występujących na nowym stanowisku pracy. Jeżeli zmiana wiązałaby się ze zmianą charakteru pracy, w tym z nowymi zagrożeniami (np. zmiana z pracownika biurowego na stanowisko robotnicze), pracodawca powinien skierować pracownika na ponowne badania wstępne. Jeżeli zmiana dotyczyłaby przeniesienia pracownika na inne stanowisko pracy, na którym występują takie same czynniki uciążliwe i szkodliwe dla zdrowia co na dotychczasowym, a ewentualna różnica polega jedynie na innym zakresie realizowanych zadań lub zmianą nazwy stanowiska, nie ma konieczności kierowania pracownika na ponowne badania profilaktyczne.
Podobnie należy postąpić ze szkoleniem z zakresu bhp, gdyż § 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27.07.2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 180, poz. 1860 ze zm.), obliguje pracodawcę do zapewnienia ponownego szkolenia wstępnego stanowiskowego (instruktażu stanowiskowego) w przypadku wprowadzenia zmian warunków techniczno-organizacyjnych na stanowisku pracy, w szczególności zmian procesu technologicznego, zmian organizacji stanowisk pracy, wprowadzenia do stosowania substancji o działaniu szkodliwym dla zdrowia albo niebezpiecznym oraz nowych lub zmienianych narzędzi, maszyn i innych urządzeń. Jeżeli zmiana dotyczyłaby samej nazwy stanowiska pracy, a zakres zadań, z którego wynikałyby zagrożenia występujące na tym stanowisku, pozostałby niezmieniony lub bardzo zbliżony, pracodawca mógłby odstąpić od realizacji tego obowiązku.
W przypadku, w którym na pracodawcy ciąży obowiązek skierowania pracownika na ponowne badania wstępne, w skierowaniu na te badania należy wymienić wszystkie czynniki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia. Dotyczy to zarówno tych czynników, które występowały na dotychczasowym stanowisku pracy, jak i tych, które będą występowały na nowym stanowisku. Jednym z najważniejszych obowiązków pracodawcy związanych z badaniami profilaktycznymi jest wydanie skierowania zawierającego m.in. opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach. W oparciu o powyższe informacje lekarz medycyny pracy (nie pracodawca) określi zakres badania profilaktycznego (w razie potrzeby zleci również niezbędne badania specjalistyczne – np. psychologiczne, okulistyczne, neurologiczne itp.) i jego częstotliwość, wykorzystując do tego celu „Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników”, stanowiące załącznik nr 1 do r.b.l.p.

Maciej Ambroziewicz, autor współpracuje z publikacją Serwis BHP.

Odpowiedzi udzielono: 7 lutego 2017 r.

Więcej informacji i narzędzi znajdziesz w programie Serwis BHP Bądź na bieżąco ze zmianami prawnymi i korzystaj z aktualnych materiałów