BHP przy stosowaniu promieniowania jonizującego w medycynie
Stosowanie promieniowania jonizującego w celach medycznych obejmuje w szczególności narażenie pacjentów podczas badań lekarskich, leczenia oraz prowadzenia tzw. przesiewowych badań z zastosowaniem promieniowania jonizującego, a także zdrowych osób lub pacjentów uczestniczących w eksperymentach medycznych, osób poddawanych badaniom z zastosowaniem promieniowania jonizującego w celach medyczno-prawnych, kiedy podjęcie tych badań nie wynika ze wskazań zdrowotnych oraz osób, które poza obowiązkami zawodowymi, świadomie i z własnej woli udzielają pomocy pacjentom i opiekują się nimi. Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej Minister Zdrowia ustalił w rozporządzeniu z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. Nr 51, poz. 265).
Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej określa nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. Nr 51, poz. 265).
Wdraża ono częściowo dyrektywę Rady nr 97/43/Euratom z dnia 30 czerwca 1997 r. w sprawie ochrony zdrowia osób fizycznych przed niebezpieczeństwem wynikającym z promieniowania jonizującego związanego z badaniami medycznymi (Dz. Urz. UE L 180 z 9.07.1997, s. 22), a ponadto określa m.in.:
- zasady i metody dobrej praktyki medycznej, zmierzającej do ograniczenia dawek dla pacjentów w rentgenodiagnostyce, diagnostyce radioizotopowej i radiologii zabiegowej, włączając w to poziomy referencyjne oraz fizyczne parametry badań rentgenowskich warunkujących uznanie postępowania za zgodne z dobrą praktyką medyczną;
- wymagania i szczegółowe zasady realizacji systemu zarządzania jakością w rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej, medycynie nuklearnej i radioterapii;
- wymagania dotyczące szkolenia specjalistycznego osób wykonujących i nadzorujących wykonywanie badań i zabiegów leczniczych przy użyciu promieniowania jonizującego;
- szczególne zasady dotyczące ekspozycji na promieniowanie jonizujące w diagnostyce i terapii dzieci, kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży i kobiet karmiących piersią;
- zasady zabezpieczenia przed nadmierną ekspozycją osób z otoczenia i rodzin pacjentów po terapii przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych;
- szczegółowe zasady zapobiegania nieszczęśliwym wypadkom radiologicznym w radioterapii, medycynie nuklearnej, radiologii zabiegowej i rentgenodiagnostyce oraz sposoby i tryb postępowania po ich wystąpieniu;
- ograniczniki dawek dla osób zdrowych lub pacjentów uczestniczących w eksperymentach medycznych, a także osób, które poza obowiązkami zawodowymi, świadomie i z własnej woli udzielają pomocy pacjentom i opiekują się nimi.
Promieniowanie jądrowe α, β i γ oraz promieniowanie Roentgena, noszą nazwę promieniowania jonizującego. Oddając swoją energię, powoduje ono wytwarzanie się jonów, które dla organizmów żywych mogą być szkodliwe, gdyż prowadzą do zakłócenia przemian biochemicznych w organizmie i do zmian strukturalnych komórek.
Stosowanie promieniowania jonizującego w celach medycznych obejmuje ekspozycję:
- pacjentów - wynikającą z badań lekarskich i leczenia, w tym ze wstępnych i okresowych badań pracowników;
- osób poddawanych przesiewowym badaniom z zastosowaniem promieniowania jonizującego;
- zdrowych osób lub pacjentów uczestniczących w eksperymentach medycznych;
- osób poddawanych badaniom z zastosowaniem promieniowania jonizującego w celach medyczno-prawnych, kiedy podjęcie tych badań nie wynika ze wskazań zdrowotnych;
- osób, które poza obowiązkami zawodowymi, świadomie i z własnej woli udzielają pomocy pacjentom i opiekują się nimi.
