Skracanie terminu użytkowania budynków i lokali w budynkach stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowych, odbudowanych środkami państwowymi ze zniszczeń wojennych.

PISMO OKÓLNE NR 146
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 13 sierpnia 1959 r.
w sprawie skracania terminu użytkowania budynków i lokali w budynkach stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowych, odbudowanych środkami państwowymi ze zniszczeń wojennych.

1.
Jednostki państwowe odbudowały w latach 1945-1948 wiele budynków stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowych, uzyskując prawo użytkowania odbudowanych (naprawionych) budynków w okresie amortyzacji nakładów na odbudowę. Stopień zniszczenia i okres użytkowania ustalały organy administracji budowlanej na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181). Okres ten oblicza się w stosunku: 1 rok użytkowania za każde 2% stwierdzonego stanu zniszczenia naprawionego lub odbudowanego obiektu (np. 40% zniszczenia uprawnia do 20 lat użytkowania).
2.
Lokale w budynkach wymienionych w ust. 1 stanowiły na podstawie dekretu o publicznej gospodarce lokalami mieszkania służbowe tych jednostek, które dokonały odbudowy (naprawy) budynków lub ich części i pozostawały w dyspozycji tych jednostek państwowych. Na podstawie ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59) wyżej wymienione lokale utraciły charakter mieszkań służbowych, a dyspozycja nimi przeszła do prezydiów rad narodowych - organów do spraw lokalowych. Zainteresowane jednostki państwowe w przeważającej części już wcześniej przekazały prezydiom rad narodowych administrację odbudowanych domów.
3.
Spółdzielnie mieszkaniowe są obecnie zainteresowane we wcześniejszym przejęciu budynków stanowiących ich własność i w zapewnieniu członkom spółdzielni korzystania z ich uprawnień członkowskich, tj. w zapewnieniu im zamieszkania w mieszkaniach spółdzielczych; w związku z tym spółdzielnie dążą do skrócenia terminów użytkowania.
4.
Zgodnie z art. 9 ust. 6 cytowanego w ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. termin użytkowania może być skrócony za zgodą naczelnego organu administracji nad jednostką, której zostało przyznane prawo użytkowania, pod warunkiem spłaty przez właściciela nie zamortyzowanej wskutek skrócenia terminu użytkowania części nakładów na odbudowę budynku bądź jego części.
5.
Celem przyjścia z pomocą zweryfikowanym spółdzielniom mieszkaniowym należy wnioski tych spółdzielni o skrócenie terminu użytkowania budynku lub jego części albo poszczególnych lokali uwzględniać pod warunkiem dokonania zgodnie z obowiązującymi przepisami wpłaty nie zamortyzowanej części nakładów poczynionych ze środków państwowych na odbudowę budynku lub lokalu. W razie wniosku o skrócenie terminu użytkowania budynku należy obliczyć koszt nakładów na odbudowę (naprawę) według cen obecnie obowiązujących przy sprzedaży budynków z nowego budownictwa spółdzielniom mieszkaniowym (uchwała nr 119 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1959 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych spółdzielniom mieszkaniowym w latach 1959 i 1960 - Monitor Polski Nr 30, poz. 138). Obliczenie następuje według normy przypadającej za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali zwalnianych do dyspozycji spółdzielni i procentu nie zamortyzowanego nakładu. Np. następuje skrócenie użytkowania o 10 lat, co odpowiada 20% nie zamortyzowanego nakładu, zwolniona powierzchnia wynosi 100 m2 powierzchni użytkowej, cena sprzedaży 2.500 zł za 1 m2. Należność do pokrycia przez spółdzielnie wynosi 20% od iloczynu 2.500 zł X 100, tj. 50.000 zł. Wnioski spółdzielni należy uwzględniać również w razie zgłoszenia ich w związku z opróżniającymi się lokalami lub na wypadek opróżnienia się lokalu z zastrzeżeniem warunku, że wpłata następuje równocześnie z przekazaniem spółdzielni określonego budynku lub lokalu.
6.
W związku ze zmianami organizacyjnymi, jakie powstały od czasu wydania dekretu z dnia 26 października 1945 r. powołanego w ust. 1, oraz w związku z przejściem zarządu państwowych budynków mieszkalnych w zasadzie do resortu gospodarki komunalnej i wykonywaniem tego zarządu przez prezydia rad narodowych wyjaśnia się, że do wyrażania zgody na skrócenie terminu użytkowania budynków lub lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych oraz do ustalania wysokości kwot należnych od spółdzielni uprawnione są prezydia rad narodowych przez swoje organy gospodarki komunalnej i mieszkaniowej. Wpłata wpływa na dochód budżetu rady narodowej.
7.
Ze względu na duże znaczenie ruchu spółdzielczego w nowej polityce mieszkaniowej powierza się kontrolę ścisłego przestrzegania niniejszych wyjaśnień prezydiom rad narodowych wszystkich szczebli.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1959.74.394

Rodzaj: Pismo okólne
Tytuł: Skracanie terminu użytkowania budynków i lokali w budynkach stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowych, odbudowanych środkami państwowymi ze zniszczeń wojennych.
Data aktu: 13/08/1959
Data ogłoszenia: 01/09/1959
Data wejścia w życie: 01/09/1959