Zasady i warunki rozliczenia się z byłymi właścicielami gospodarstw nabytych na podstawie przepisów o reformie rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, które jako opuszczone przeszły na własność Państwa.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA
z dnia 10 października 1956 r.
w sprawie zasad i warunków rozliczenia się z byłymi właścicielami gospodarstw nabytych na podstawie przepisów o reformie rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, które jako opuszczone przeszły na własność Państwa.

Na podstawie art. 16 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Byłych właścicieli gospodarstw (działek itp.) nadanych im w trybie przepisów o reformie rolnej lub osadnictwie rolnym, które jako opuszczone przeszły na własność Państwa, obciąża się wartością zniszczeń i ubytków stwierdzonych w opuszczonych gospodarstwach.
2.
Jeśli były właściciel poczynił w gospodarstwie nakłady, od wartości zniszczeń i ubytków odlicza się wartość nakładów.
3.
Wartość nakładów zalicza się tylko do wysokości zniszczeń i ubytków.
§  2.
1.
Rozliczenia z tytułu zniszczeń i ubytków przeprowadza się według stanu gospodarstwa na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107), tj. na dzień 29 kwietnia 1955 r.
2.
Jeśli organy administracji rolnej przed dniem 29 kwietnia 1955 r. przekazały opuszczone gospodarstwo w użytkowanie innej osobie, to rozliczenie przeprowadza się według stanu gospodarstwa w dniu jego przekazania.
§  3.
1.
Wartość całkowicie zniszczonych lub rozebranych budynków i ich wyposażenia oraz innych składników majątkowych ustala się według ich stanu w dniu objęcia w posiadanie przez byłego właściciela.
2.
Wartość nakładów w postaci nowych budynków oraz urządzeń bądź remontów kapitalnych ustala się według ich stanu na dzień 29 kwietnia 1955 r. bądź na dzień przekazania przez władze rolne opuszczonego gospodarstwa innej osobie przed dniem 29 kwietnia 1955 r. (§ 2).
3.
Równowartość zniszczeń będących następstwem nadmiernego zużycia budynków ustala się przez porównanie stopnia (procentu) zużycia ustalonego w szacunku ubezpieczeniowym Państwowego Zakładu Ubezpieczeń (P. Z. U.), dokonanym w czasie najbliższym dacie objęcia gospodarstwa przez byłego właściciela, ze stopniem (procentem) zużycia ustalonym przez komisję (§ 5) według stanu budynków w dniu wskazanym w § 2. Nie uważa się za zniszczenie (ubytek) normalnego zużycia budynku w okresie od objęcia gospodarstwa przez byłego właściciela do dnia wskazanego w § 2. Równowartość (procent) normalnego zużycia budynków ustala się na podstawie stawek amortyzacyjnych stosowanych przez P.Z.U.
4.
Wartość inwentarza żywego ustala się według cenników odpowiednich central handlowych obrotu zwierzętami. W razie niemożności ustalenia wieku zwierząt lub ich kondycji przyjmuje się stan średni.
5.
Wartość inwentarza martwego oraz towarów ustala się według cen detalicznej sprzedaży, stosowanych przez jednostki handlu uspołecznionego, z uwzględnieniem ewentualnego stopnia zużycia inwentarza.
6.
Wartość ziemiopłodów ustala się według cen ponadobowiązkowego skupu, płaconych przez miejscowe jednostki handlu uspołecznionego.
7.
Wartość zasiewów ustala się według poniesionych nakładów, tj.:
1)
ziarna zużytego do siewu bądź sadzeniaków - według cen ponadobowiązkowego skupu, płaconych przez miejscowe jednostki handlu uspołecznionego,
2)
nawozów sztucznych - według cen detalicznej sprzedaży, stosowanych przez jednostki handlu uspołecznionego,
3)
uprawy gruntu - według stawek państwowych ośrodków maszynowych, stosowanych do odpowiednich kategorii gospodarstw.
§  4.
Wartość zniszczeń, ubytków oraz nakładów ustala się na podstawie cen obowiązujących w dniu 29 kwietnia 1955 r., przy czym do oszacowania nakładów w budynkach lub zniszczeń ich składników (elementów) albo nadmiernego zużycia będą stosowane aktualne w dniu szacowania normy szacunkowe P. Z. U., w oparciu jednak o ceny z dnia 29 kwietnia 1955 r.
§  5.
1.
Wyceny wartości ubytków, zniszczeń i nakładów opuszczonego gospodarstwa dokonuje na miejscu komisja powołana przez prezydium powiatowej rady narodowej (kierownika powiatowego zarządu rolnictwa) w składzie:
1)
przedstawiciela prezydium powiatowej rady narodowej (powiatowego zarządu rolnictwa) - jako przewodniczącego,
2)
przedstawiciela gromadzkiej rady narodowej - jako członka,
3)
przedstawiciela miejscowego Związku Samopomocy Chłopskiej - jako członka.
2.
Przy wycenie wartości budynków w komisji bierze udział jako jej członek przedstawiciel właściwego inspektoratu powiatowego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń.
3.
Komisja czynności swoje wykonuje w zasadzie w obecności byłego właściciela, wezwanego stosownie do przepisów §§ 8 i 9.
§  6.
Z dokonanych czynności komisja sporządza protokół rozliczeniowy, który stanowi podstawę do wydania przez prezydium powiatowej rady narodowej (powiatowy zarząd rolnictwa) orzeczenia o wartości zniszczeń i ubytków stwierdzonych w opuszczonym gospodarstwie.
§  7.
Należność ustalona w orzeczeniu prezydium powiatowej rady narodowej o wartości zniszczeń i ubytków stwierdzonych w opuszczonym gospodarstwie jest natychmiast płatną należnością Państwowego Funduszu Ziemi.
§  8.
W razie gdy obecne miejsce zamieszkania byłego właściciela nie jest znane, prezydium powiatowej rady narodowej (powiatowy zarząd rolnictwa) zwróci się do właściwych organów podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych o ustalenie jego obecnego miejsca zamieszkania.
§  9.
1.
W odniesieniu do byłych właścicieli, których adres obecnego zamieszkania ustalą organy podległe Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, jak i tych byłych właścicieli, których obecny adres zamieszkania znany jest organom administracji rolnej, rozliczenia należy dokonywać w ich obecności, wzywając ich na ustalony termin i miejsce rozliczenia. Niestawienie się byłego właściciela, jak i ewentualna jego odmowa złożenia podpisu na protokole rozliczeniowym nie powoduje nieważności rozliczenia.
2.
Z byłymi właścicielami, których nie da się wezwać do rozliczenia z powodu niemożności ustalenia ich obecnego adresu przez organy podległe Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, rozliczeń nie dokonuje się. O fakcie niemożności przeprowadzenia rozliczenia powiatowy zarząd rolnictwa powiadomi wydział finansowy prezydium powiatowej rady narodowej.
§  10.
Uchyla się pkt 9 cz. I zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 5 maja 1954 r. nr UR. F. 64-3/54 dotyczącego rozliczeń gospodarstw samowolnie opuszczonych.
§  11.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1956.87.1009

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zasady i warunki rozliczenia się z byłymi właścicielami gospodarstw nabytych na podstawie przepisów o reformie rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, które jako opuszczone przeszły na własność Państwa.
Data aktu: 10/10/1956
Data ogłoszenia: 22/10/1956
Data wejścia w życie: 22/10/1956