Kwalifikacje i szkolenie maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA BUDOWNICTWA PRZEMYSŁOWEGO
z dnia 17 grudnia 1955 r.
w sprawie kwalifikacji i szkolenia maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych.

W wykonaniu przepisów §§ 3, 6, 8 i 9 uchwały nr 199 Prezydium Rządu z dnia 5 marca 1955 r. w sprawie szkolenia maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych (Monitor Polski Nr 31, poz. 299) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Wprowadza się następującą klasyfikację maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych (zwanych dalej "maszynistami"):
1)
maszynista I klasy,
2)
maszynista II klasy,
3)
maszynista III klasy.
2.
Do klasy I zalicza się maszynistów posiadających prawo obsługi wszystkich podstawowych maszyn określonej grupy.
3.
Do klasy II zalicza się maszynistów posiadających prawo obsługi niektórych podstawowych maszyn określonej grupy.
4.
Do klasy III zalicza się maszynistów posiadających prawo obsługi jednej z maszyn określonej grupy z różnym osprzętem.
§  2.
1.
Do klasy I mogą być zaliczani maszyniści II klasy po trzyletniej pracy bez spowodowania awarii i po wykazaniu przed Komisją Kwalifikacyjno-Egzaminacyjną kwalifikacji zawodowych w zakresie dokładnej znajomości konstrukcji wszystkich podstawowych maszyn określonej grupy oraz opanowania umiejętności ich obsługi.
2.
Do klasy II mogą być zaliczeni maszyniści III klasy po dwuletniej pracy bez spowodowania awarii oraz po wykazaniu przed Komisją Kwalifikacyjno-Egzaminacyjną kwalifikacji zawodowych w zakresie dokładnej znajomości konstrukcji co najmniej trzech podstawowych maszyn danej grupy oraz opanowania umiejętności ich obsługi.
3.
Do klasy III maszynistów mogą być zaliczeni:
1)
absolwenci kursu dla maszynistów III klasy w międzyresortowym ośrodku szkoleniowym po odbyciu trzymiesięcznej praktyki w przedsiębiorstwie na odpowiedniej maszynie pod opieką wykwalifikowanego maszynisty oraz złożeniu egzaminu przed Komisją Kwalifikacyjno-Egzaminacyjną,
2)
pomocnicy maszynistów po trzyletniej pracy przy obsłudze ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, w tym co najmniej po trzymiesięcznej pracy pod opieką wykwalifikowanego maszynisty na maszynie danej grupy, na którą pragną otrzymać uprawnienie, oraz po złożeniu egzaminu przed Komisją Kwalifikacyjno-Egzaminacyjną.
§  3.
Szczegółowy wykaz podstawowych maszyn budowlanych i drogowych z podziałem na grupy ustala załącznik nr 1 do zarządzenia.
§  4.
Skład załogi obsługującej poszczególne ciężkie maszyny budowlane lub drogowe ustala załącznik nr 2 do zarządzenia.
§  5.
1.
Szkolenie maszynistów odbywać się będzie w międzyresortowym Ośrodku Centralnego Szkolenia Maszynistów (OCSM).
2.
Przedsiębiorstwa zatrudniające maszynistów zorganizują szkolenie wewnątrzzakładowe pomocników maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych w zakresie potrzeb przedsiębiorstwa.
§  6.
Wykaz obowiązującego wyposażenia OCSM w ciężkie maszyny budowlane i drogowe oraz wyposażenia warsztatowego ustala załącznik nr 3 do zarządzenia.
§  7.
Kursy dla maszynistów, do których przeprowadzenia potrzebne są maszyny nie wymienione w załączniku do uchwały nr 199 Prezydium Rządu z dnia 5 marca 1955 r. lub następujące maszyny:
1)
ładowarki jednonaczyniowe,
2)
maszyny do budowy dróg betonowych,
3)
maszyny do suszenia i otaczania kruszywa,
4)
układarki do mas bitumicznych,
5)
równiarki samobieżne,

mogą być organizowane pod warunkiem zapewnienia przez wnioskodawcę swobodnego korzystania z tych maszyn przez OCSM w czasie trwania kursu. Dostarczenie maszyn na czas szkolenia do OCSM powinno nastąpić co najmniej na 2 tygodnie przed rozpoczęciem kursu.

§  8.
Przy Centralnym Zarządzie Szkolenia Zawodowego Budownictwa (CZSZB) powołuje się Komisję Kwalifikacyjno-Egzaminacyjną, której zadaniem jest dokonywanie weryfikacji wydanych dotychczas świadectw maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych, egzaminowanie i kwalifikowanie maszynistów do właściwych klas zgodnie z zasadami ustalonymi w niniejszym zarządzeniu i instrukcji, stanowiącej załącznik nr 4 do zarządzenia, wydawanie książek maszynisty, uprawniających do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych, oraz decydowanie o pozbawieniu maszynistów uprawnień do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych.
§  9.
1.
W skład Komisji Kwalifikacyjno-Egzaminacyjnej wchodzi po dwóch lub trzech członków i dwóch zastępców wyznaczonych przez Ministrów: Budownictwa Przemysłowego, Budownictwa Miast i Osiedli, Transportu Drogowego i Lotniczego, Górnictwa Węglowego, Kolei oraz Przemysłu Materiałów Budowlanych. Wyznaczenie członków Komisji powinno nastąpić w terminie dwóch tygodni od daty wejścia w życie zarządzenia.
2.
Przewodniczącego Komisji powołuje Minister Budownictwa Przemysłowego.
3.
Dla przeprowadzenia egzaminów lub weryfikacji przewodniczący Komisji powołuje spośród członków Komisji zespoły kwalifikacyjno-egzaminacyjne.
4.
Przewodniczący Komisji może powołać na członka zespołu kwalifikacyjno-egzaminacyjnego z głosem doradczym osobę nie wchodzącą w skład Komisji, jednakże nie więcej niż jedną do każdego zespołu.
§  10.
Centralny Zarząd Szkolenia Zawodowego Budownictwa prowadzi centralny rejestr maszynistów uprawnionych do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych.
§  11.
1.
Zakłady pracy zatrudniające maszynistów, którzy posiadają uprawnienia klasy III, II lub I do prowadzenia ciężkich maszyn budowlanych i drogowych, powinny przedłożyć Komisji Kwalifikacyjno-Egzaminacyjnej za pośrednictwem CZSZB zaopiniowane wnioski wraz z wymaganymi dokumentami (załącznik nr 3 do instrukcji) w celu dokonania ich weryfikacji według zasad ustalonych zarządzeniem.
2.
Maszyniści nie zatrudnieni mogą składać do Komisji Kwalifikacyjno-Egzaminacyjnej za pośrednictwem CZSZB wnioski wraz z wymaganymi dokumentami, zaopiniowane przez zakład pracy, w którym ostatnio byli zatrudnieni.
§  12.
Zakłady pracy zatrudniające maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych powinny zgłaszać kandydatów do egzaminu, kierując wnioski (załącznik nr 1 do instrukcji) do Komisji Kwalifikacyjno-Egzaminacyjnej za pośrednictwem CZSZB.
§  13.
1.
W celu właściwego przeprowadzenia egzaminu praktycznego resort, dla którego Komisja przeprowadza egzamin, powinien zapewnić odpowiednie maszyny na czas egzaminu.
2.
W przypadku sesji wyjazdowej obowiązek udostępnienia maszyn spoczywa na przedsiębiorstwie, dla którego sesja jest zorganizowana.
§  14.
Koszty delegacji kandydatów kierowanych na egzaminy pokrywa zakład pracy delegujący tych kandydatów.
§  15.
1.
Maszynista traci uprawnienie do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych w następujących przypadkach:
1)
w razie przerwy w pracy trwającej dłużej niż 2 lata; przerwa dłuższa jest dopuszczalna jedynie z powodu służby wojskowej, trwającej dłużej niż przewidziany okres przerwy;
2)
na podstawie uchwały Komisji podjętej na skutek:
a)
spowodowania zawinionej awarii maszyny,
b)
otrzymania 3-krotnego upomnienia w okresie 2 lat, wpisanego przez zakład pracy do książki maszynisty,
c)
stwierdzenia przez organy kontrolne niszczenia maszyn wskutek niewłaściwej ich obsługi oraz marnotrawstwa paliwa i smarów.
2.
Wnioski do Komisji Kwalifikacyjno-Egzaminacyjnej o pozbawienie maszynistów uprawnień składają:
1)
w przypadku przewidzianym w ust. 1 pkt 2 lit. a) - zakład pracy, dołączając równocześnie protokół awarii oraz książkę maszynisty; wniosek powinien być zatwierdzony przez właściwe ministerstwo;
2)
w przypadku przewidzianym w ust. 1 pkt 2 lit. b) - zakład pracy, załączając odpisy upomnień;
3)
w przypadku przewidzianym w ust. 1 pkt 2 lit. c) - organy kontrolne, załączając protokół.
3.
Maszynista, który utracił prawo obsługi wskutek przerwy w pracy, może je nabyć przez złożenie przed Komisją egzaminu sprawdzającego.
4.
Maszynista pozbawiony uprawnienia może starać się o ponowne dopuszczenie go do egzaminu po rocznej nienagannej pracy w charakterze pomocnika maszynisty.
§  16.
Zatwierdza się wzory książek maszynistów uprawniających do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych:

klasy I - w kolorze czerwonym,

klasy II - w kolorze granatowym,

klasy III - w kolorze zielonym,

stanowiące załączniki nr 5-7 do zarządzenia.

§  17.
Służba głównych mechaników lub równorzędnych komórek organizacyjnych wszystkich szczebli zainteresowanych resortów obowiązana jest kontrolować posiadanie uprawnień przez maszynistów.
§  18.
Zarządzenie nie dotyczy maszynistów zatrudnionych przy sprzęcie użytkowanym na kolejach użytku publicznego i niepublicznego mających bezpośrednie połączenie z siecią kolei użytku publicznego.
§  19.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 17 grudnia 1955 r.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1.

WYKAZ PODSTAWOWYCH MASZYN BUDOWLANYCH I DROGOWYCH Z PODZIAŁEM NA GRUPY

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 2.

SKŁAD ZAŁOGI OBSŁUGUJĄCEJ CIĘŻKIE MASZYNY BUDOWLANE I DROGOWE NA 1 ZMIANĘ

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 3.

WYKAZ OBOWIĄZUJĄCEGO WYPOSAŻENIA OŚRODKA CENTRALNEGO SZKOLENIA MASZYNISTÓW W CIĘŻKIE MASZYNY BUDOWLANE I DROGOWE ORAZ WYPOSAŻENIA WARSZTATOWEGO

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 4

INSTRUKCJA W SPRAWIE ZASAD EGZAMINOWANIA I KWALIFIKOWANIA MASZYNISTÓW PRZEZ KOMISJĘ KWALIFIKACYJNO-EGZAMINACYJNĄ

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 5

KSIĄŻKA MASZYNISTY

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 6

KSIĄŻKA MASZYNISTY

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

ZAŁĄCZNIK  Nr 7

KSIĄŻKA MASZYNISTY

..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1956.12.148

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Kwalifikacje i szkolenie maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych.
Data aktu: 17/12/1955
Data ogłoszenia: 15/02/1956
Data wejścia w życie: 15/02/1956, 17/12/1955