Zasady wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych Ministrom: Górnictwa, Przemysłu Ciężkiego, Przemysłu Chemicznego, Przemysłu Lekkiego, Przemysłu Rolnego i Spożywczego, Budownictwa Przemysłowego oraz Budownictwa Miast i Osiedli.

ZARZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO
z dnia 12 grudnia 1951 r.
w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych Ministrom: Górnictwa, Przemysłu Ciężkiego, Przemysłu Chemicznego, Przemysłu Lekkiego, Przemysłu Rolnego i Spożywczego, Budownictwa Przemysłowego oraz Budownictwa Miast i Osiedli. *

W związku z postanowieniami rozdziału II uchwały Nr 448 Prezydium Rządu z dnia 23 czerwca 1951 r. w sprawie ustroju szkolnictwa zawodowego (Monitor Polski Nr A-59, poz. 776) w porozumieniu z Ministrem Finansów i po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Pracownikom zatrudnionym w zakładach pracy może być powierzone szkolenie zawodowe robotników, o których mowa w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie określenia robotników podlegających szkoleniu zawodowemu w produkcyjnych zakładach pracy oraz w sprawie zasad wynagradzania tych robotników (Monitor Polski Nr A-105, poz. 1520).
2.
Zarządzenia wydane przez właściwych ministrów określą szczegółowo warunki, którym powinni odpowiadać pracownicy szkolący robotników.
§  2.
Z pracownikami szkolącymi należy zawrzeć umowę według wzoru stanowiącego załącznik do niniejszego zarządzenia.
§  3.
1.
Szkolenie zawodowe powinno być przeprowadzone bez odrywania szkolącego od jego normalnych obowiązków, wynikających z zawartej z nim umowy o pracę.
2.
Właściwi ministrowie określą przypadki, w jakich należy zwolnić pracowników, którym powierzono szkolenie robotników, od pełnienia normalnych obowiązków wynikających z zawartych umów o pracę. Zwolnienie to nie może mieć miejsca, jeżeli pracownik szkoli mniej niż 10 robotników.
§  4.
Wynagrodzenie za szkolenie zawodowe składa się:
1)
ze stawki za szkolenie,
2)
z jednorazowej premii za pomyślny wynik szkolenia.
§  5.
1.
Wynagrodzenie za szkolenie indywidualne nie może przekraczać następujących norm za 1 szkolonego:
Za cały okres szkolenia przy długości okresu:
1 m-c 2 m-ce 3 m-ce 4 m-ce 5 m-cy 6 m-cy
do zł do zł do zł do zł do zł do zł
Stawka za szkolenie przy pracach pod ziemią, gorących i szkodliwych dla zdrowia 70 150 240 325 420 525
Rata miesięczna - 50 60 65 70 75
Stawka za szkolenie przy pracach wyżej nie wymienionych 50 105 160 225 300 385
Rata miesięczna - 35 40 45 50 55
Premia za pomyślny wynik szkolenia 80 110 140 180 220 270
2.
Przez szkolenie indywidualne należy rozumieć szkolenie przez jednego szkolącego 1-3 robotników na odrębnych stanowiskach roboczych.
§  6.
1.
Wynagrodzenie za szkolenie brygadowe nie może przekroczyć następujących norm za 1 szkolonego:
Za cały okres szkolenia przy długości okresu
1-mc 2 m-ce 3 m-ce 4 m-ce
do zł do zł do zł do zł
Stawki za szkolenie przy pracach pod ziemią, gorących i szkodliwych dla zdrowia 23 45 80 115
Rata miesięczna - 15 20 23
Stawka za szkolenie przy pracach wyżej nie wymienionych 15 30 56 75
Rata miesięczna - 10 14 15
Premia za pomyślny wynik szkolenia 27 35 50 60
2.
Przez szkolenie brygadowe należy rozumieć szkolenie w brygadzie roboczej przez szkolącego, który powinien być członkiem brygady.
§  7.
Wysokość wynagrodzenia w granicach określonych w §§ 5 i 6 ustalą dla poszczególnych zakładów właściwi ministrowie po porozumieniu z zainteresowanymi zarządami głównymi związków zawodowych.
§  8.
1.
Wynagrodzenie, o którym mowa w §§ 5 i 6, należy wypłacać w najbliższym terminie wypłaty normalnego wynagrodzenia za pracę w następujący sposób:
1)
Stawkę za szkolenie trwające jeden miesiąc wypłaca się po pomyślnym złożeniu egzaminów przez szkolonego robotnika.

Stawkę za szkolenie trwające dłużej niż jeden miesiąc wypłaca się w miesięcznych ratach z dołu w wysokości ustalonej w §§ 5 i 6; przypadającą ratę stawki za szkolenie za ostatni miesiąc okresu szkolenia wypłaca się po pomyślnym złożeniu egzaminów w podwójnej wysokości od ustalonej w §§ 5 i 6.

2)Jednorazową premię za pomyślny wynik szkolenia należy wypłacać po terminowym zakończeniu szkolenia, pomyślnym złożeniu egzaminów przez szkolonego przed zakładową komisją kwalifikacyjną i wykonaniu przez wyszkolonego norm pracy średnio przynajmniej w 100% w ciągu nie mniej niż 2 tygodni. Na wniosek szkolącego 2-tygodniowy okres, w ciągu którego średnie wykonanie norm pracy przez wyszkolonego powinno wynosić przynajmniej 100%, może być przedłużony do 1 miesiąca. W przypadkach zatrudnienia wyszkolonego w zespole pracującym na wspólnej normie pracy jako warunek przyjmuje się wykonanie normy przez zespół przynajmniej średnio w 100%.
3) 1 Premię, o której mowa w pkt 2, wypłaca się w służbie eksploatacyjnej przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" po terminowym zakończeniu szkolenia i złożeniu egzaminu przez szkolonego z wynikiem bardzo dobrym lub dobrym.
2.
W przypadku zakończenia szkolenia przez szkolącego w terminie późniejszym, niż ustalony w zatwierdzonym programie szkolenia, szkolącemu nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za przedłużony okres szkolenia ani jednorazowa premia za pomyślny wynik szkolenia (ust. 1 pkt 2).
3.
W przypadku zakończenia szkolenia w terminie wcześniejszym, niż ustalony w zatwierdzonym programie szkolenia, szkolący otrzymuje po pomyślnym złożeniu egzaminów przez szkolonego pozostałą resztę stawki za szkolenie ustalonej zgodnie z § 5 względnie § 6 w całości.
§  9. 2
(uchylony).
§  10.
W przypadkach zwolnienia pracowników szkolących na czas szkolenia od pełnienia normalnych obowiązków wynikających z zawartych z nimi umów o pracę (§ 3 ust. 2) pracownicy ci powinni otrzymać za czas tego zwolnienia wynagrodzenie, obliczone według zasad obowiązujących dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy oraz premię za pomyślny wynik szkolenia przy zachowaniu warunków obowiązujących przy jej wypłacie zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2.
§  11. 3
Wynagrodzenie za szkolenie łącznie z premią za wynik szkolenia podlega podatkowi od wynagrodzeń w myśl przepisów § 7 ust. 1 pkt 3 i ust. 2-4 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 1951 r. w sprawie całkowitego lub częściowego zwolnienia niektórych kategorii wynagrodzeń od podatku od wynagrodzeń (Monitor Polski z 1951 r. Nr A-49, poz. 648 i z 1952 r. Nr A-44, poz. 626 i Nr A-93, poz. 1444).
§  12.
Postanowienia niniejszego zarządzenia nie mogą być stosowane w tych zakładach pracy, w których nie został zatwierdzony program szkolenia i nie została powołana zakładowa komisja kwalifikacyjna, przewidziana w uchwale Nr 448 Prezydium Rządu z dnia 23 czerwca 1951 r. w sprawie ustroju szkolnictwa zawodowego (Monitor Polski Nr A-59, poz. 776).
§  13.
1.
Postanowienia niniejszego zarządzenia stanowią wyłączną podstawę do określenia wysokości wynagrodzenia robotników, którym powierzono szkolenie.
2.
Tracą moc obowiązującą w zakładach objętych niniejszym zarządzeniem przepisy dotyczące wynagrodzenia robotników za szkolenie wydane przed dniem 1 stycznia 1952 r.
§  14.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1952 r.

ZAŁĄCZNIK 

UMOWA

zawarta dnia .......... 195 ... r. pomiędzy zakładem pracy .......... w .........., reprezentowanym przez Ob. ...................... z jednej strony

a Ob. ........................................

zamieszkałym w ............................

pełniącym obowiązki ............................

w wyżej wymienionym zakładzie w ..............................

(w wydziale itd.)

z drugiej strony o następującej treści:

§ 1.
Ob. ................... zwany dalej szkolącym zobowiązuje się w okresie od dnia .......... do dnia .......... wyszkolić i przysposobić Ob. Ob. .......... robotnika(ów), wymienionego(ch) we wstępie, zakładu pracy, zwanego (zwanych) szkolonym do wykonywania następujących czynności (w zawodzie, specjalności): ...............
§  2.
W ciągu siedmiu dni od dnia zakończenia szkolenia odbędzie się egzamin przed zakładową komisją kwalifikacyjną, która stwierdzi, czy szkolony(eni) został(li) należycie przygotowany(ni) do wykonania czynności wymienionych w § 1.
§  3.
Szkolenie odbywać się będzie w zakresie i trybie, przewidzianych w programie szkolenia (§ ... ust. ... pkt ...).
§  4.
1.
Szkolący za przeprowadzenie szkolenia otrzymywać będzie od zakładu pracy wynagrodzenie za każdego szkolonego robotnika:
a)
stawkę za szkolenie w kwocie ... zł, płatną z dołu w ratach miesięcznych za miesiąc od .......... do .......... po zł .......... oraz za miesiąc .......... zł ... płatną po pomyślnym złożeniu egzaminu,
b)
premię za pomyślny wynik szkolenia w kwocie .......... zł, płatną po terminowym zakończeniu szkolenia, pomyślnym złożeniu egzaminu i wykonaniu przez wyszkolonego (brygadę, w której pracuje(ą) * szkolony(eni) robotnik(cy) * norm pracy przynajmniej w 100% w okresie od .......... do ..........
2.
Wypłaty wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1, dokonywane będą w terminach najbliższych wypłat wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę.
3.
W przypadku wcześniejszego zakończenia szkolenia wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, zostanie wypłacone w nie zmniejszonej wysokości po pomyślnym złożeniu egzaminu przez szkolonego(ych) robotnika(ów) i wykonaniu przez szkolonego norm pracy przynajmniej w 100% w okresie ..........
4.
W przypadku późniejszego zakończenia szkolenia dodatkowe wynagrodzenie za przedłużony okres szkolenia nie przysługuje, natomiast kwota przypadająca za ostatni miesiąc szkolenia zostanie wypłacona po pomyślnym złożeniu egzaminów przez szkolonego(ych) robotnika(ów).
§  5.
1.
Szkolenie odbywać się będzie w czasie wykonywania przez szkolącego jego czynności w ramach zawartej umowy o pracę. *
2.
Na okres szkolenia szkolący będzie zwolniony od pełnienia czynności wynikających z zawartej umowy o pracę. *

................................

(podpis szkolącego)

................................

(podpis kierownika zakładu)

* Z dniem 21 sierpnia 1952 r. niniejsze zarządzenie rozciąga się na zakłady pracy podległe Ministrowi Gospodarki Komunalnej, zgodnie z § 1 zarządzenia z dnia 2 sierpnia 1952 r. rozciągnięcie zarządzenia z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Gospodarki Komunalnej. (M.P.52.A-69.1042).

 Z dniem 21 sierpnia 1952 r. z nin. zarządzenie rozciąga się na zakłady pracy podległe Ministrowi Transportu Drogowego i Lotniczego oraz Prezesowi Centralnego Urzędu Kinematografii, zgodnie z § 1 zarządzenia z dnia 6 sierpnia 1952 r. Rozciągnięcie zarządzenia z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Transportu Drogowego i Lotniczego oraz Prezesowi Centralnego Urzędu Kinematografii. (M.P.52.A-69.1043).

 Z dniem 24 października 1952 r. nin. Zarządzenie rozciąga się na na zakłady pracy podległe Ministrowi Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, zgodnie z § 1 zarządzenie rozciągającego zarządzenie z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego (M.P.52.A-89.1382).

 Z dniem 28 marca 1953 r. nin. zarządzenie rozciąga się na zakłady pracy podległe Ministrowi Poczt i Telegrafów, zgodnie z § 1 zarządzenia z dnia 20 marca 1953 r. rozciągającego moc obowiązującą zarządzenia z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Poczt i Telegrafów (M.P.53.A-28.338).

 Z dniem 10 lipca 1953 r. nin. zarządzenie rozciąga się na zakłady pracy podległe Ministrowi Leśnictwa, zgodnie z § 1 zarządzenia z dnia 30 czerwca 1953 r. rozciągającego moc obowiązującą zarządzenia z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Leśnictwa (M.P.53.A-64.778).

 Z dniem 15 lipca 1953 r. nin. zarządzenie rozciąga się się na zakłady pracy podległe Ministrowi Żeglugi, zgodnie z § 1 zarządzenia z dnia 4 lipca 1953 r. rozciągającego moc obowiązującą zarządzenia z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych niektórym ministrom na zakłady pracy podległe Ministrowi Żeglugi (M.P.53.A-66.791).

1 § 8 ust. 1 pkt 3 dodany przez § 2 zarządzenia z dnia 25 kwietnia 1952 r. (M.P.52.A-41.583) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 stycznia 1952 r.
2 § 9 uchylony przez § 20 pkt 2 zarządzenia nr 160 z dnia 5 lipca 1954 r. (M.P.54.A-67.849) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 19 lipca 1954 r.
3 § 11 zmieniony przez § 1 zarządzenia z dnia 22 czerwca 1953 r. (M.P.53.A-62.759) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 4 lipca 1953 r.
*) niepotrzebne skreślić.
*) niepotrzebne skreślić.
*) niepotrzebne skreślić.
*) niepotrzebne skreślić.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-105.1521

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zasady wynagradzania pracowników szkolących robotników w zakładach pracy podległych Ministrom: Górnictwa, Przemysłu Ciężkiego, Przemysłu Chemicznego, Przemysłu Lekkiego, Przemysłu Rolnego i Spożywczego, Budownictwa Przemysłowego oraz Budownictwa Miast i Osiedli.
Data aktu: 12/12/1951
Data ogłoszenia: 29/12/1951
Data wejścia w życie: 01/01/1952