Bezpłatne urlopy dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi.

Dz.U.75.43.219
ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 29 listopada 1975 r.
w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi.
Na podstawie art. 186 § 2 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych, zarządza się, co następuje:
§  1.
1. Pracownica zatrudniona w zakładzie pracy co najmniej 12 miesięcy może wystąpić o udzielenie jej po zakończeniu urlopu macierzyńskiego urlopu bezpłatnego, zwanego dalej "urlopem bezpłatnym", w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, najdłużej jednak do ukończenia przez nie 4 lat życia. Do 12-miesięcznego okresu zatrudnienia uprawniającego do urlopu bezpłatnego wlicza się poprzedni okres zatrudnienia, jeżeli podlega on wliczeniu do okresu pracy, od którego zależy długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę.
2. Pracownica, która przyjęła dziecko na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, oraz pracownica, która sprawuje opiekę nad dzieckiem męża, może wystąpić z wnioskiem o udzielenie jej urlopu bezpłatnego na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu.
3. Pracownicy, która korzystała z urlopu bezpłatnego w mniejszym wymiarze niż określony w ust. 1, zakład pracy może na jej wniosek udzielić dalszego bezpłatnego urlopu, jeżeli nie zakłóci to normalnego toku pracy. Jednakże cały urlop bezpłatny pracownica może wykorzystać najwyżej w 4 częściach.
§  2.
1. Zakład pracy obowiązany jest udzielić pracownicy urlopu bezpłatnego w terminie przez nią wskazanym, a po zakończeniu tego urlopu zatrudnić ją na stanowisku równorzędnym lub na innym stanowisku odpowiadającym jej kwalifikacjom, za wynagrodzeniem nie mniejszym od pobieranego przed urlopem.
2. Z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego pracownica powinna wystąpić co najmniej na dwa tygodnie przed wskazanym przez siebie terminem rozpoczęcia tego urlopu. Jeżeli nie zakłóci to normalnego toku pracy, urlop może być udzielony w terminie wcześniejszym, wskazanym przez pracownicę. Z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego pracownica może wystąpić jeszcze przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego.
3. Pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas określony i na okres wstępny urlopu bezpłatnego udziela się nie dłużej niż do końca okresu, na który umowa została zawarta.
§  3.
1. Zakład pracy nie może wypowiedzieć umowy o pracę po złożeniu przez pracownicę wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego, jeżeli termin rozpoczęcia tego urlopu przypadałby w czasie trwania stosunku pracy.
2. Rozwiązanie umowy o pracę nie może nastąpić w razie złożenia przez pracownicę wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego po wypowiedzeniu umowy przez zakład pracy, jeżeli termin rozpoczęcia tego urlopu przypadałby w czasie trwania stosunku pracy.
3. W razie wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem ust. 1 i 2 pracownica może wnieść odwołanie od wypowiedzenia w trybie art. 44 Kodeksu pracy.
4. Jeżeli pracownica wystąpiła z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego po wypowiedzeniu jej umowy o pracę w takim czasie, że termin rozpoczęcia urlopu bezpłatnego przypadałby po rozwiązaniu stosunku pracy, zakład pracy może udzielić na jej wniosek tego urlopu w terminie wcześniejszym, jednak na okres nie dłuższy niż do rozwiązania umowy o pracę, jeżeli nie zakłóci to normalnego toku pracy.
§  4. W czasie urlopu bezpłatnego pracownica zachowuje dla siebie i dla członków rodziny prawo do świadczeń społecznej służby zdrowia oraz prawo do zasiłków rodzinnych.
§  5. W razie urodzenia dziecka lub w razie przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w czasie korzystania z urlopu bezpłatnego pracownicy przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach przewidzianych w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
§  6.
1. Zakład pracy może skierować pracownicę korzystającą z urlopu bezpłatnego do szkoły średniej lub na studia wyższe, podyplomowe albo doktoranckie w trybie określonym odrębnymi przepisami. Pracownicy nie przysługują w takim wypadku świadczenia przewidziane dla pracowników skierowanych do szkół lub na studia wyższe, podyplomowe albo doktoranckie - z wyjątkiem zwrotu kosztów przejazdu do siedziby szkoły (szkoły wyższej), jeżeli świadczenie takie jest przewidziane dla pracowników skierowanych do danego rodzaju szkoły lub na dany rodzaj studiów.
2. Pracownica korzystająca z urlopu bezpłatnego może być na swój wniosek lub za swoją zgodą skierowana przez zakład pracy na kurs podnoszący jej kwalifikacje zawodowe, odbywający się w miejscu jej zamieszkania, a także na kurs odbywający się poza miejscem zamieszkania, jeżeli nie ma on charakteru stacjonarnego.
§  7.
1. Na wniosek pracownicy uprawnionej do urlopu bezpłatnego lub korzystającej z tego urlopu zakład pracy, w którym jest ona zatrudniona, może zatrudnić ją w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy o pracę nakładczą albo umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.
2. Jeżeli zakład pracy, w którym pracownica jest zatrudniona, nie uwzględnił jej wniosku o zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy o pracę nakładczą albo umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, pracownica może w okresie urlopu bezpłatnego podjąć takie zatrudnienie w innym zakładzie pracy, zawiadamiając o tym macierzysty zakład.
3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, w razie gdy pracownica nie może podjąć pracy w macierzystym zakładzie z przyczyn od niej niezależnych.
4. Pracownicy zatrudnionej według zasad określonych w ust. 1-3 w razie zbiegu uprawnień wynikających ze stosunku pracy i uprawnień przewidzianych w rozporządzeniu dla pracownic nie zatrudnionych w okresie urlopu bezpłatnego przysługują uprawnienia korzystniejsze lub wybrane przez pracownicę.
5. Podjęcie przez pracownicę zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub niezgodnie z warunkami przewidzianymi w ust. 2 stanowi podstawę dla zakładu pracy do odwołania pracownicy z urlopu bezpłatnego.
§  8. Zakład pracy, który udzielił pracownicy urlopu bezpłatnego, może odwołać ją z tego urlopu, jeżeli nie sprawuje ona osobistej opieki nad dzieckiem.
§  9. Pracownica może zrezygnować z udzielonego jej urlopu bezpłatnego:
1) w każdym czasie - za zgodą zakładu pracy lub
2) po uprzednim zawiadomieniu zakładu pracy najpóźniej na 30 dni przed zamierzonym podjęciem pracy.
§  10.
1. Zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownicą w czasie urlopu bezpłatnego, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy lub zakład pracy ulega likwidacji.
2. Okres, na który pracownicy udzielono urlopu bezpłatnego, przypadający po rozwiązaniu umowy o pracę z powodu likwidacji zakładu pracy, traktuje się jako okres urlopu bezpłatnego w zakresie uprawnień przewidzianych w § 4, § 5 i § 11 ust. 1-3. Prawo do świadczeń określonych w § 4 i § 5 ustalają i świadczenia te wypłacają oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
3. W razie rozwiązania stosunku pracy z pracownicą korzystającą z urlopu bezpłatnego wskutek likwidacji zakładu pracy, zakład pracy obowiązany jest stwierdzić w świadectwie pracy okres udzielonego jej urlopu bezpłatnego.
§  11.
1. Okres pracy przed urlopem bezpłatnym wlicza się do okresu pracy po zakończeniu tego urlopu w zakresie wszelkich uprawnień uzależnionych od ciągłości pracy w danym zawodzie, służbie lub branży albo w szczególnych warunkach, od których zależy nabycie tych uprawnień.
2. Okresy urlopu bezpłatnego w wymiarze nie przekraczającym 6 lat uważa się za okres zatrudnienia w rozumieniu przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
3. Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego.
4. Urlop bezpłatny trwający nie dłużej niż 1 miesiąc nie ogranicza uprawnień pracownicy do urlopu wypoczynkowego; w razie korzystania przez pracownicę z urlopu bezpłatnego dłuższego niż 1 miesiąc urlop wypoczynkowy przysługujący za rok kalendarzowy, w którym pracownica podjęła pracę po urlopie bezpłatnym, ulega skróceniu o 1/12 część za każdy miesiąc urlopu bezpłatnego, nie więcej jednak niż za 12 miesięcy; jeżeli urlop ten został już przez pracownicę wykorzystany, skróceniu ulega urlop wypoczynkowy za następny rok kalendarzowy. Za rok kalendarzowy objęty w całości urlopem bezpłatnym urlop wypoczynkowy nie przysługuje.
5. W razie rozwiązania umowy o pracę w okresie urlopu bezpłatnego lub z jego upływem za wypowiedzeniem dokonanym przez pracownicę lub na mocy porozumienia stron pracownicy nie przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego przewidzianego za rok kalendarzowy, w którym stosunek pracy został rozwiązany, chyba że pracownica nabyła prawo do tego urlopu przed rozpoczęciem urlopu bezpłatnego.
§  12. Do nauczycielek zatrudnionych w szkołach, w których organizacja pracy przewiduje ferie szkolne, oraz do nauczycielek akademickich objętych przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114 i z 1973 r. Nr 12, poz. 89), zwanych dalej "nauczycielkami", przepisy rozporządzenia stosuje się ze zmianami wynikającymi z § 13-16.
§  13.
1. Z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego nauczycielka występuje do organu, który ją mianował lub zawarł z nią umowę o pracę.
2. Termin zakończenia urlopu bezpłatnego powinien przypadać na dzień poprzedzający rozpoczęcie roku szkolnego.
3. Jeżeli jest to uzasadnione terminem zakończenia urlopu bezpłatnego, jego wymiar i okres ulegają odpowiedniemu skróceniu, a na wniosek nauczycielki odpowiedniemu przedłużeniu.
4. Wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego powinien być zgłoszony przez nauczycielkę co najmniej na miesiąc przed wskazanym terminem rozpoczęcia urlopu.
5. Przepisy ust. 2 i 3 nie mają zastosowania, jeżeli urlop bezpłatny został udzielony nauczycielce w wymiarze nie przekraczającym miesiąca.
§  14. Przepis § 13 stosuje się odpowiednio w wypadkach przewidzianych w § 1 ust. 3.
§  15. Nauczycielka może zrezygnować z udzielonego jej urlopu bezpłatnego:
1) w każdym czasie - za zgodą organu określonego w § 13 ust. 1,
2) z początkiem roku szkolnego - po uprzednim zawiadomieniu organu określonego w § 13 ust. 1 co najmniej na 3 miesiące przed zamierzonym podjęciem pracy.
§  16. Nauczycielka, która korzysta z urlopu bezpłatnego, nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego z dniem rozpoczęcia ferii szkolnych (czasu wolnego od zajęć dydaktycznych), przypadających po zakończeniu urlopu bezpłatnego; przepis § 11 ust. 4 nie ma zastosowania.
§  17. Przepis § 13 ust. 1 oraz § 15 pkt 1 stosuje się także do nauczycielek zatrudnionych w szkołach i w innych placówkach oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych oraz opiekuńczo-wychowawczych, w których nie są przewidziane ferie szkolne.
§  18. Tracą moc:
1) uchwała nr 13 Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1972 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (Monitor Polski Nr 5, poz. 26),
2) uchwała nr 293 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1974 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek opiekujących się małymi dziećmi, zatrudnionych w charakterze nauczycielek i nauczycielek akademickich (Monitor Polski Nr 42, poz. 249).
§  19. Przepisy rozporządzenia stosuje się także do pracownic, które w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia korzystały z urlopu bezpłatnego na podstawie przepisów wymienionych w § 18.
§  20. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1976 r.

Zmiany w prawie

Nowe mandaty od straży gminnej - za wjazd do czystej strefy i złą segregację śmieci

Straż gminna nałoży mandat za wjazd do strefy czystego transportu – przewiduje projekt rozporządzenia. Dodatkowe uprawnienie do nakładania mandatów ma też dotyczyć niezłożenia deklaracji śmieciowej lub jej zmiany oraz nieposiadania zadeklarowanego kompostownika przydomowego.

Katarzyna Kubicka-Żach 01.07.2020
KNF będzie skuteczniej nadzorował zagranicznych ubezpieczycieli

Komisja Nadzoru Finansowego będzie mogła nałożyć na członka zarządu zagranicznego zakładu ubezpieczeń karę za opóźnienie w wypłacie ubezpieczenia. Będzie mogła ona wynieść trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, a jeżeli nie można go ustalić – 100 tys. złotych. Takie zmiany zakłada nowelizacja przepisów podpisana przez prezydenta.

Jolanta Ojczyk 01.07.2020
Płyn do e-papierosów bez akcyzy kolejne trzy miesiące

Minister finansów podpisał we wtorek rozporządzenie dotyczące zaniechania poboru podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich. Przedsiębiorcy nie zapłacą podatku od 1 lipca do końca września 2020 roku. Do 30 czerwca wyroby były objęte zerową stawką podatku.

Krzysztof Koślicki 01.07.2020
Poborem opłaty elektronicznej za przejazd po drogach zajmie się skarbówka

Od 1 lipca 2020 r. szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) przejmie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego pobór opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem ciężkim (powyżej 3,5 tony) po płatnych drogach krajowych oraz pobór opłaty za autostrady na wyznaczonych odcinkach A2 i A4. Dotychczasowy system poboru opłat zostanie wygaszony do końca lipca 2021 r.

Krzysztof Koślicki 01.07.2020
Nowe przepisy mają zapewnić lepszą ochronę sieci 5G

Ujednolicenie procesów i czynności wymaganych do ochrony sieci i usług telekomunikacyjnych przed najnowszymi cyberzagrożeniami - to cel opublikowanego właśnie rozporządzenia dotyczącego minimalnych środków technicznych i organizacyjnych, jakie dla zapewnienia cyberbezpieczeństwa sieci i usług, powinni stosować przedsiębiorcy telekomunikacyjni.

Krzysztof Sobczak 30.06.2020
Będzie aż pięć sądów do spraw własności intelektualnej

Wyspecjalizowane wydziały do rozpoznawania spraw z zakresu własności intelektualne powstaną nie w czterech, ale w pięciu sądach okręgowych - ustaliliśmy w Ministerstwie Sprawiedliwości. Będą w Gdańsku, Lublinie, Poznaniu, Warszawie i Katowicach. Jutro ma ukazać się rozporządzenie w tej sprawie.

Jolanta Ojczyk 30.06.2020