Przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy.

USTAWA
z dnia 25 lutego 1964 r.
Przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Rozdział  I.

Przepisy ogólne.

Art.  I. 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1965 r.

Art.  II. 
§  1. 
Z dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego tracą moc dotychczasowe przepisy dotyczące przedmiotów w tym kodeksie unormowanych.
§  2. 
W szczególności tracą moc:
1)
kodeks rodzinny (ustawa z dnia 27 czerwca 1950 r. - Dz. U. Nr 34, poz. 308 i z 1953 r. Nr 31, poz. 124);
2)
przepisy wprowadzające kodeks rodzinny (ustawa z dnia 27 czerwca 1950 r. - Dz. U. Nr 34, poz. 309).
§  3. 
Pozostają w mocy przepisy art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434).
Art.  III. 

Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na przepisy uchylone niniejszą ustawą albo odsyłają ogólnie do przepisów, które dotyczą przedmiotów unormowanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, stosuje się odpowiednio przepisy tego kodeksu.

Rozdział  II.

Zmiany w przepisach obowiązujących.

Art.  IV. 

W prawie o aktach stanu cywilnego (dekret z dnia 8 czerwca 1955 r. - Dz. U. Nr 25, poz. 151, z 1956 r. Nr 41, poz. 189, z 1958 r. Nr 72, poz. 358 i z 1962 r. Nr 10, poz. 46) wprowadza się zmiany następujące:

1)
w art. 34 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Jeżeli według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie istnieje domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki, dane dotyczące osoby ojca będą wpisane tylko w razie uznania dziecka albo w razie ustalenia ojcostwa przez sąd.";

2)
art. 38 otrzymuje brzmienie:

"Art. 38. 1. Jeżeli rodzice zawierają małżeństwo po urodzeniu dziecka, wpisuje się na marginesie aktu urodzenia wzmiankę dodatkową o zawarciu małżeństwa oraz o wynikającej stąd według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zmianie nazwiska dziecka.

2. Wpisania wzmianki określonej w ust. 1 dokonywa się na wniosek osoby zainteresowanej po wykazaniu dokumentem publicznym, że dziecko pochodzi od małżonków. Jeżeli w chwili zgłoszenia wniosku ojcostwo męża matki nie jest jeszcze ustalone, wniosek o wpisanie wzmianki może być zgłoszony jednocześnie z uznaniem dziecka przez męża matki.

3. Wniosek o wpisanie wzmianki określonej w ust. 1 mogą rodzice dziecka zgłosić przy sporządzaniu aktu małżeństwa lub później w każdym urzędzie stanu cywilnego. Inne osoby zainteresowane mogą zgłosić wniosek tylko w urzędzie stanu cywilnego, w którym sporządzony został akt urodzenia dziecka.";

3)
w art. 39 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. W razie zgłoszenia kierownikowi urzędu stanu cywilnego oświadczenia o uznaniu dziecka lub o nadaniu dziecku żony, które nie nosi nazwiska ojca albo któremu nazwisko ojca zostało nadane na podstawie sądowego ustalenia ojcostwa, nazwiska jej męża, wpisuje się w akcie stanu cywilnego wzmiankę dodatkową o uznaniu dziecka i o wynikającej stąd według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zmianie nazwiska dziecka albo o nadaniu nazwiska.";

4)
w art. 40 na końcu ust. 1 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy "a skutki przysposobienia podlegają przepisom art. 124 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.";
5)
przed art. 42 dodaje się nowy art. 411 w brzmieniu:

"Art. 411. Sposób zawierania małżeństwa określają przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ponadto należy stosować przepisy zawarte w artykułach poniższych.";

6)
art. 45 otrzymuje brzmienie:

"Art. 45. Do udzielenia zezwolenia na zawarcie małżeństwa bez zachowania przewidzianego w art. 4 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego terminu właściwy jest organ nadzoru nad urzędem stanu cywilnego, w którym małżeństwo ma być zawarte.";

7)
uchyla się art. 481;
8)
w art. 50 ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:

"6) oświadczenie żony o nazwisku, które nosić będzie po zawarciu małżeństwa, a w wypadku gdy żona zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko albo dodaje do niego nazwisko męża - oświadczenie małżonków o nazwisku dzieci zrodzonych z tego małżeństwa.";

9)
w art. 50 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Jeżeli obywatelka polska przy zawieraniu małżeństwa za granicą w obcym urzędzie stanu cywilnego nie złożyła oświadczenia o nazwisku, które nosić będzie po zawarciu małżeństwa, albo jeżeli obywatele polscy przy zawieraniu małżeństwa za granicą w obcym urzędzie stanu cywilnego nie złożyli oświadczenia o nazwisku dzieci zrodzonych z tego małżeństwa (ust. 1 pkt 6), mogą oni złożyć takie oświadczenie w ciągu sześciu miesięcy od dnia zawarcia małżeństwa. Oświadczenia te powinny być złożone we wniosku o wpisanie aktu małżeństwa do ksiąg stanu cywilnego w Polsce.";

10)
w art. 79 ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

"3) przyjmowania oświadczeń o uznaniu dziecka oraz o nadaniu dziecku przez małżonków nazwiska męża matki."

Rozdział  III.

Przepisy przejściowe.

Art.  V. 

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosuje się do stosunków w nim unormowanych, chociażby powstały przed jego wejściem w życie, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej.

Art.  VI. 
§  1. 
Zawarcie i ważność małżeństwa, które zostało zawarte przed wejściem w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ocenia się według przepisów obowiązujących w chwili zawarcia małżeństwa.
§  2. 
Jednakże po dniu wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego unieważnienie takiego małżeństwa może być orzeczone tylko według przepisów tego kodeksu.
Art.  VII. 

Ustanie, unieważnienie lub rozłączenie małżeństwa, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ocenia się według przepisów prawa obowiązującego w chwili ustania, unieważnienia lub rozłączenia małżeństwa. Nie dotyczy to jednak skutków prawnych ustania lub unieważnienia, które powstały po wejściu w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Art.  VIII. 

Jeżeli w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosunki majątkowe między małżonkami podlegały wspólności ustawowej w rozumieniu kodeksu rodzinnego z 1950 r., składniki majątku małżonków istniejące w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zalicza się od tej chwili do majątku wspólnego albo do majątku odrębnego stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Art.  IX. 
§  1. 
Jeżeli w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosunki majątkowe między małżonkami były oparte na umowie majątkowej małżeńskiej, do stosunków tych stosuje się nadal przepisy obowiązujące w chwili zawarcia umowy. Jednakże strony mogą przez umowę zmienić dotychczasowy ustrój majątkowy stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
§  2. 
Jeżeli w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosunki majątkowe między małżonkami nie podlegały wspólności ustawowej ani nie były określone przez umowę majątkową małżeńską, istnieje między małżonkami rozdzielność majątkowa w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Art.  X. 

Do wszczętych przed dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego spraw o zaprzeczenie ojcostwa, o unieważnienie uznania dziecka oraz o rozwiązanie stosunku przysposobienia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art.  XI. 

Jeżeli przed dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zmiana nazwiska dziecka nie mogła nastąpić z tego tylko powodu, że okoliczności, od których zmiana ta zależy stosownie do art. 36 i 37 kodeksu rodzinnego z 1950 r., nastąpiły już po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności (art. 38 kodeksu rodzinnego z 1950 r.), strony interesowane mogą w ciągu roku od dnia wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego złożyć w urzędzie stanu cywilnego, w którym został sporządzony akt urodzenia dziecka, wniosek o dokonanie zmiany nazwiska stosownie do przepisów art. 88-90 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Art.  XII. 

Ważność przysposobienia i rozwiązania stosunku przysposobienia, jak również ważność uznania dziecka oraz wszelkich innych czynności prawnych unormowanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a dokonanych przed dniem wejścia w życie tegoż kodeksu, ocenia się według przepisów obowiązujących w chwili ich dokonania.

Art.  XIII. 
§  1. 
Przysposobienie dokonane przed dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wywołuje skutki przewidziane w art. 124 tego kodeksu.
§  2. 
W ciągu lat pięciu od dnia wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że skutki przysposobienia dokonanego przed tym dniem będą podlegały przepisom art. 121-123 tego kodeksu.
§  3. 
Pozostają jednak w mocy postanowienia aktu przysposobienia dotyczące nazwiska przysposobionego.

Przepis końcowy.

Art.  XIV. 

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1965 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1964.9.60

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Data aktu: 25/02/1964
Data ogłoszenia: 05/03/1964
Data wejścia w życie: 01/01/1965