Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielanie świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbieg świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.

ROZPORZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO KOMITETU PRACY I PŁAC
z dnia 27 listopada 1963 r.
w sprawie okresów zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielania świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbiegu świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.

Na podstawie art. 7 ust 5 i art. 15 ust. 3 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Za okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97), zwanego dalej "dekretem", uważa się, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2 i 3, okresy pracy na obszarze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
2.
Okresy zatrudnienia na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska przed włączeniem tych obszarów do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zalicza się przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawie dekretu tylko osobom zamieszkałym w Polsce.
3.
Okresy zatrudnienia na obszarach odstąpionych Polsce bezpośrednio na mocy traktatu wersalskiego oraz na mocy decyzji Konferencji Ambasadorów o podziale Górnego Śląska (obszary b. województwa poznańskiego i pomorskiego oraz górnośląskiej części b. województwa śląskiego w granicach do dnia 1 września 1939 r.) przed włączeniem tych obszarów do Państwa Polskiego zalicza się przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawie dekretu, jeżeli zobowiązania z tytułu ubezpieczenia w czasie tego zatrudnienia zostały przejęte przez Państwo Polskie na mocy aktów międzynarodowych.
4.
Okresy zatrudnienia przed Wyzwoleniem na tych obszarach Związku Socjalistycznych Republik Rad, które przed ustaleniem polsko-radzieckiej granicy wchodziły w skład Państwa Polskiego, zalicza się przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawie dekretu wszystkim osobom zamieszkałym w Polsce, jeżeli z tytułu tego zatrudnienia nie jest wypłacana renta radziecka.
§  2.
Warunek 5 lat zatrudnienia po Wyzwoleniu, przewidziany w art. 7 ust. 4 dekretu, od którego spełnienia uzależnione jest uznanie okresów zatrudnienia za granicą za okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, nie jest wymagany od osób:
1)
które bez zaliczenia okresów zatrudnienia za granicą nie miałyby prawa do renty na podstawie art. 28 lub art. 109 dekretu,
2)
które były obywatelami niemieckimi i uzyskały następnie obywatelstwo polskie,
3)
które powróciły do Kraju w ramach repatriacji po dniu 22 lipca 1944 r.,
4)
które były zatrudnione za granicą po Wyzwoleniu w ramach współpracy gospodarczej, zdrowotnej i kulturalnej oraz przy budowie i montażu przez polskie przedsiębiorstwa obiektów przemysłowych i urządzeń.
§  3.
1.
Z tytułu zatrudnienia za granicą przysługują świadczenia przewidziane w dekrecie i na warunkach w nim ustalonych z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozporządzenia.
2.
Świadczenia z tytułu zatrudnienia za granicą mogą być przyznane osobie zamieszkałej w Polsce i na wniosek zgłoszony w czasie zamieszkiwania w Polsce.
3.
Udzielanie świadczeń przyznanych z tytułu zatrudnienia za granicą lub z uwzględnieniem okresów takiego zatrudnienia ulega zawieszeniu w razie opuszczenia terytorium Polski, chyba że umowa z krajem nowego zamieszkania uprawnionej osoby stanowi inaczej.
4.
Świadczenia z tytułu zatrudnienia za granicą nie przysługują, gdy z tego tytułu przysługują świadczenia z instytucji zagranicznej. Nie wyklucza to przyznania z tytułu zatrudnienia za granicą renty z dekretu osobie uprawnionej z instytucji zagranicznej:
1)
do zwrotu składek ubezpieczeniowych wypłacanych w postaci renty,
2)
do renty z tytułu mniej niż 45% utraty zdolności do pracy wskutek wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej.
5.
Jeżeli obok okresów zatrudnienia za granicą, z których tytułu przysługują świadczenia z instytucji zagranicznej, istnieją także okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, stosuje się przepisy § 8.
6.
Przy stosowaniu przepisów art. 32 i 43 dekretu nie uwzględnia się okresów zatrudnienia za granicą po przyznaniu renty.
§  4.
Okresy zatrudnienia za granicą w górnictwie uwzględnia się przy ustalaniu dodatku brackiego przewidzianego w art. 56 dekretu.
§  5.
Nie podlegają zaliczeniu okresy zatrudnienia w uznanych za zbrodnicze organizacjach: Sturmstaffeln (SS), Sturmabteilungen (SA), Gestapo, Sonderdienst (SD) i Abwehr.
§  6.
1.
Osobom otrzymującym renty z instytucji zagranicznych za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości niższej od odpowiednich polskich rent minimalnych przysługuje wyrównanie do wysokości tych rent, jeżeli osoby te:
1)
odpowiadają określonym w dekrecie warunkom co do wieku lub inwalidztwa,
2)
nie posiadają poza rentą dochodów z tytułu zatrudnienia lub z innych źródeł powodujących zawieszenie wypłaty renty w całości lub w części w myśl dekretu.
2.
Przewidziane w ust. 1 wyrównanie nie przysługuje osobom otrzymującym z instytucji zagranicznych:
1)
zwrot składek ubezpieczeniowych wypłacanych w postaci renty,
2)
rentę z tytułu mniej niż 45% utraty zdolności do pracy wskutek wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej albo z tytułu służby wojskowej.
§  7.
1.
Osobom otrzymującym renty z instytucji zagranicznych za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz członkom ich rodzin przysługują:
1)
dodatki na dzieci, wnuki i rodzeństwo oraz na żonę przewidziane w art. 55 dekretu,
2)
zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 61-63 dekretu,
3)
świadczenia w naturze przewidziane w art. 64-66 dekretu,

jeżeli świadczenia te nie są udzielane przez instytucję zagraniczną.

2.
Świadczenia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobom:
1)
otrzymującym renty określone w § 6 ust. 2, z tym że osobom otrzymującym renty z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej albo z tytułu służby wojskowej przysługuje pomoc lecznicza i protezowanie w zakresie następstw wypadku lub choroby zawodowej albo służby wojskowej,
2)
posiadającym poza rentą dochody z tytułu zatrudnienia lub z innych źródeł w wysokości powodującej zawieszenie wypłaty renty w całości lub w części w myśl dekretu.
§  8.
1.
Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego i za granicą zlicza się dla ustalenia prawa do renty. Renta przysługuje, gdy spełnione są wszystkie warunki przewidziane w dekrecie.
2.
Jeżeli z tytułu zatrudnienia za granicą przysługuje z instytucji zagranicznej renta z innej przyczyny niż z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej, rentę z dekretu należną z innej przyczyny niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa wypłaca się w wysokości częściowej, obliczonej proporcjonalnie do okresu zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, jeżeli okres zatrudnienia wynosi co najmniej jeden rok. W powyższej wysokości wypłaca się również dodatki przewidziane w art. 55, 56 i 60 dekretu. Dodatki przewidziane w art. 57, 58 i 59 dekretu oblicza się od pełnej wysokości renty z dekretu i wypłaca się w całości.
3.
Jeżeli cząstkowa renta z dekretu obliczona w myśl ust. 2 nie wynosi łącznie z rentą z instytucji zagranicznej lub sumą rent z instytucji zagranicznych pełnej renty z dekretu wraz z pełnymi dodatkami, wówczas cząstkowa renta z dekretu ulega podwyższeniu do takiej wysokości, aby suma wszystkich rent wynosiła pełną rentę z dekretu wraz z pełnymi dodatkami.
4.
W razie zbiegu u jednej osoby:
1)
prawa do renty z dekretu z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej z prawem do renty starczej, inwalidzkiej lub rodzinnej z instytucji zagranicznej,
2)
prawa do renty z dekretu z prawem do renty lub z zasiłkiem z instytucji zagranicznej z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej albo z tytułu służby wojskowej,
3)
prawa do renty z dekretu z tytułu własnego zatrudnienia z prawem do renty rodzinnej lub z zasiłkiem dla rodziny z instytucji zagranicznej z tytułu zatrudnienia lub z tytułu służby wojskowej,
4)
prawa do renty rodzinnej z dekretu z prawem do renty lub z zasiłkiem z instytucji zagranicznej z tytułu własnego zatrudnienia albo z tytułu służby wojskowej,

renta z dekretu ulega zmniejszeniu o połowę kwoty renty lub zasiłku z instytucji zagranicznej, z tym że renta z dekretu nie może być zmniejszona więcej niż o połowę swej wysokości.

5.
Przysługująca w myśl ust. 2 cząstkowa renta z dekretu nie ulega zmniejszeniu w przypadkach określonych w ust. 4.
6.
Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania w razie otrzymywania z instytucji zagranicznej zwrotu składek ubezpieczeniowych wypłacanych w postaci renty oraz renty (zasiłku) z tytułu utraty mniej niż 25% zdolności do pracy wskutek wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej albo wskutek służby wojskowej.
§  9.
Traci moc rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 27 listopada 1956 r. w sprawie okresów zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielania świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbiegu świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych (Dz. U. Nr 59, poz. 284).
§  10.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1963.58.316

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielanie świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbieg świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.
Data aktu: 27/11/1963
Data ogłoszenia: 27/12/1963
Data wejścia w życie: 27/12/1963