Orzekanie o inwalidztwie osób nie będących pracownikami oraz osób nie ubiegających się o zaopatrzenie rentowe.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 12 marca 1960 r.
w sprawie orzekania o inwalidztwie osób nie będących pracownikami oraz osób nie ubiegających się o zaopatrzenie rentowe.

Na podstawie art. 13 ust. 5 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, zwane w dalszym ciągu "komisjami lekarskimi", są jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o inwalidztwie osób nie będących pracownikami i osób nie ubiegających się o zaopatrzenie rentowe dla celów:
1)
przysposobienia zawodowego (przeszkolenia) lub zatrudnienia w warunkach odpowiednich do stanu zdrowia,
2)
otrzymania ulg i przywilejów przewidzianych dla inwalidów w przepisach szczególnych,
3)
innych, przewidzianych w przepisach szczególnych.
2.
Komisje lekarskie orzekają również o całkowitej utracie zdolności do pracy zarobkowej albo utracie życia z przyczyn określonych w art. 11 dekretu z dnia 5 lipca 1946 r. o Straży Leśnej (Dz. U. z 1946 r. Nr 41, poz. 238 i z 1949 r. Nr 18, poz. 110).
§  2.
1.
Na badanie przez komisję lekarską dla celów określonych w § 1 ust. 1 pkt 1 kieruje właściwy do spraw zatrudnienia i spraw socjalnych organ prezydium powiatowej (miejskiej w mieście stanowiącym powiat miejski, dzielnicowej w mieście wyłączonym z województwa) rady narodowej.
2.
Na badania przez komisję lekarską dla celów określonych w § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 kieruje właściwy do spraw zatrudnienia i spraw socjalnych organ prezydium rady narodowej, przy którym działa komisja lekarska, na wniosek organu udzielającego ulg, przywilejów lub świadczeń.
3.
Do skierowania na badanie powinien być dołączony wywiad o warunkach pracy osób zatrudnionych oraz posiadana przez zainteresowanego dokumentacja lekarska z przebiegu dotychczasowego leczenia.
§  3.
Tryb postępowania przed komisjami lekarskimi w sprawach wymienionych w § 1 regulują przepisy rozporządzenia Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 27 listopada 1958 r. w sprawie organizacji, szczegółowych zadań, składu i trybu postępowania komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu kierowania na badanie przez te komisje oraz w sprawie zasad wynagradzania członków komisji lekarskich i lekarzy działających w zakresie orzecznictwa lekarskiego (Dz. U. z 1958 r. Nr 73, poz. 367 i z 1959 r. Nr 32, poz. 189).
§  4.
Przy orzekaniu o inwalidztwie osób, o których mowa w § 1, komisja lekarska w zależności od potrzeb ustala:
1)
grupę inwalidów na podstawie obowiązujących zasad orzecznictwa inwalidzkiego,
2)
warunki i rodzaje prac, w których dana osoba może być zatrudniona lub przeszkolona,
3)
związek przyczynowy między całkowitą utratą zdolności do zarobkowania lub utratą życia a czynem karygodnym popełnionym na danej osobie w związku ze służbą lub nieszczęśliwym wypadkiem doznanym z powodu lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, jeżeli przepisy szczególne od tego uzależniają udzielenie określonych w tych przepisach świadczeń.
§  5.
1.
Badanie dla celów określonych w § 1 ust. 1 pkt 1 oraz w ust. 2 jest nieodpłatne.
2.
Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, badanie dla celów wymienionych w § 1 pkt 2 i 3 jest odpłatne. Opłata za badanie wynosi w obwodowej komisji lekarskiej 80 zł, a w wojewódzkiej komisji lekarskiej 120 zł. Badanie przeprowadzone przez wojewódzką komisję lekarską w związku z podniesionym przez lekarza - wojewódzkiego inspektora orzecznictwa zarzutem wadliwości orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej jest nieodpłatne.
3.
Opłatę za badanie uiszcza się z góry we właściwym do spraw zatrudnienia i spraw socjalnych organie prezydium rady narodowej, przy którym działa komisja lekarska.
4.
Organy, o których mowa w ust. 3, mogą udzielać zwolnień i ulg w opłatach za badania, biorąc pod uwagę cele, jakim mają służyć wyniki badań lekarskich, oraz sytuację materialną badanego.
5.
Opłaty za badania, o których mowa w ust 2, nie obejmują kosztów badań przeprowadzanych na zlecenie komisji lekarskich przez zakłady społeczne służby zdrowia, gdy badania te nie mogą być przeprowadzone przez specjalistów komisji lekarskich. Opłaty za te badania zakłady społeczne służby zdrowia pobierają według ustalonych cenników.
6.
Osobom uprawnionym do świadczeń leczniczych w zakresie przewidzianym dla pracowników i ich rodzin przysługuje zwrot kosztów przejazdów na badanie przez komisję lekarską, jeżeli badanie to jest nieodpłatne.
§  6.
Zaświadczenia lekarskie wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują swą ważność. Organy udzielające ulg, przywilejów lub świadczeń mogą jednakże uzależnić ich dalsze udzielanie od przedstawienia orzeczenia wydanego w trybie rozporządzenia.
§  7.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1960.16.94

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Orzekanie o inwalidztwie osób nie będących pracownikami oraz osób nie ubiegających się o zaopatrzenie rentowe.
Data aktu: 12/03/1960
Data ogłoszenia: 28/03/1960
Data wejścia w życie: 28/03/1960