Dostawy, roboty i usługi na rzecz jednostek państwowych.

USTAWA
z dnia 28 grudnia 1957 r.
o dostawach, robotach i usługach na rzecz jednostek państwowych.

Art.  1.
1.
Ustawę stosuje się do dostaw, robót i usług dokonywanych na rzecz:
1)
urzędów, zakładów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych,
2)
spółek, w których Państwo, instytucje lub przedsiębiorstwa państwowe posiadają udział wynoszący co najmniej 50% kapitału zakładowego,
3)
przedsiębiorstw pod zarządem państwowym.
2.
Przepisy ustawy stosuje się również do dostaw, robót i usług dokonywanych na rzecz instytucji i organizacji korzystających z dotacji państwowych. Prezes Rady Ministrów może zwolnić poszczególne instytucje lub organizacje korzystające z dotacji państwowych od obowiązków wynikających z niniejszej ustawy.
3.
Przepisów ustawy nie stosuje się do dostaw, robót i usług dokonywanych na rzecz jednostek, których siedziba znajduje się poza granicami Państwa.
Art.  2.
1.
Zamówienia na dostawy, roboty i usługi, objęte przepisami ustawy, powinny być udzielane jednostkom wymienionym w art. 1 ust. 1 wykonywającym działalność gospodarczą lub spółdzielniom.
2.
Jeżeli łączna wartość zamówienia nie przekracza:
1)
przy dostawach - 5.000 zł,
2)
przy robotach remontowo-budowlanych - 60.000 zł,
3)
przy pozostałych robotach oraz usługach - 15.000 zł, zamówienie może być udzielone zarówno jednostkom wymienionym w ust. 1, jak i rzemieślnikom, przedsiębiorstwom prywatnym lub innym osobom nie będącym jednostkami gospodarki uspołecznionej.
3.
Jeżeli wartość zamówienia przekracza kwotę wskazaną w ust. 2, zamówienie może być udzielone jednostce gospodarki nie uspołecznionej jedynie w przypadku, gdy jednostki wymienione w ust. 1 nie mogą wykonać zamówienia lub nie mogą go wykonać w terminie koniecznym dla zamawiającego. Jeżeli wartość zamówienia przekracza kwotę wskazaną w ust. 2, a przedmiot zamówienia jest podzielony, może ono być udzielone jednostce gospodarki nie uspołecznionej tylko w tej części, której jednostki wymienione w ust. 1 nie mogą wykonać w terminie koniecznym dla zamawiającego.
4.
Udzielenie zamówień rzemieślniczym spółdzielniom utworzonym dla celów zaopatrzenia i zbytu oraz państwowym i spółdzielczym sklepom komisowym następuje na zasadach przewidzianych dla jednostek gospodarki nie uspołecznionej.
5.
Przez łączną wartość zamówienia rozumieć należy wartość wszystkich zamówień udzielonych jednemu wykonawcy dla realizacji tego samego zadania gospodarczego. Dzielenie zamówienia, którego przedmiotem jest świadczenie tego samego rodzaju, na dwa lub więcej zamówień udzielanych różnym wykonawcom, nie jest dopuszczalne, jeżeli z okoliczności wynika, że podział ma na celu obejście przepisów niniejszej ustawy.
Art.  3.
1.
Zamówienia udziela się na podstawie porównania uprzednio zebranych ofert.
2.
Zbieranie ofert i wybór najkorzystniejszej oferty może nastąpić bezprzetargowo bądź w trybie przetargu nieograniczonego.
3.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi przypadki, w których tryb przetargowy jest przy zbieraniu i wyborze ofert obowiązkowy, oraz przypadki, w których zamawiający może udzielić zamówień bez zbierania ofert.
Art.  4.
1.
Zamawiający udziela zamówienia w sposób i na warunkach dla siebie najkorzystniejszych, przy zachowaniu zasad wyrażonych w art. 2.
2.
Zamawiający ustala we własnym zakresie, czy udzielenie zamówienia jednostce gospodarki nie uspołecznionej jest stosownie do art. 2 dopuszczalne oraz która spośród zebranych ofert jest dla zamawiającego najkorzystniejsza; zamawiający odpowiada za rzetelność tych ustaleń.
3.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2, nastąpi zbieg jednakowo korzystnych ofert, złożonych przez jednostki gospodarki uspołecznionej i nie uspołecznionej, zamówienie powinno być udzielone jednostce gospodarki uspołecznionej z uwzględnieniem przepisu art. 2 ust. 4.
Art.  5.
1.
Zamiar powierzenia zamówienia jednostce innej, niż wymieniona w art. 1 ust. 1, zamawiający poddaje kontroli społecznej przez wywieszenie ogłoszenia zawierającego istotne dane dotyczące zamówienia i proponowanego wykonawcy i wzywające członków załogi oraz innych zainteresowanych do zgłaszania ewentualnych zastrzeżeń. O dokonaniu ogłoszenia zamawiający zawiadamia radę robotniczą, a w razie jej braku - radę zakładową (miejscową).
2.
W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 1, ostateczną decyzję w sprawie udzielenia zamówienia podejmuje rada robotnicza, a w jej braku kierownik jednostki zamawiającej.
3.
Poddanie zamówienia kontroli społecznej nie jest obowiązujące w przypadkach:
1)
kiedy łączna wartość zamówienia nie przekracza 5.000 zł,
2)
kiedy udzielenie zamówienia następuje w trybie przetargowym.
Art.  6.
1.
Przepisów art. 2-5 nie stosuje się do zamówień udzielanych przez państwowe jednostki handlowe na dostawy towarów przeznaczonych do zaspokojenia potrzeb rynku oraz na eksport, jak również na roboty i usługi polegające na wykonywaniu lub przerobie albo renowacji artykułów przeznaczonych dla tych potrzeb.
2.
Zasady i tryb udzielania zamówień, o których mowa w ust. 1, określa Minister Handlu Wewnętrznego, a w zakresie eksportu Minister Handlu Zagranicznego w drodze rozporządzenia, wydanego w porozumieniu z Ministrem Przemysłu Drobnego i Rzemiosła i po zasięgnięciu opinii Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy.
Art.  7.
1.
Zamówienia na dostawy nie mogą być udzielane pracownikom jednostki zamawiającej.
2.
Pracownikowi własnemu nie mogą być udzielane zamówienia na roboty i usługi, które utrudniają mu wykonanie jego obowiązków służbowych lub pozostają w sprzeczności z tymi obowiązkami albo które wchodzą w zakres zwykłych obowiązków służbowych pracowników jednostki zamawiającej.
3.
Udzielenie zamówienia pracownikowi jednostki nadrzędnej może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach, przy zachowaniu postanowień ust. 2 i za uprzednim zezwoleniem kierownika tej jednostki, określającym w granicach obowiązujących przepisów wysokość sumy, jaka może być wypłacona za wykonanie zamówienia.
4.
Wykonawcy zamówienia nie wolno zatrudniać w związku z realizacją tego zamówienia pracowników jednostki zamawiającej.
5.
Naruszenie przepisu ust. 4 uprawnia zamawiającego do odstąpienia od umowy albo do pobrania od wykonawcy odszkodowania na zasadach, które określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
Art.  8.
1.
Umowa o wykonanie dostawy, roboty lub usługi powinna być zawarta w formie pisemnej, z wyjątkiem przypadków, gdy łączna wartość zamówienia nie przekracza 5.000 zł.
2.
Każda umowa na piśmie powinna zawierać postanowienia dotyczące określenia przedmiotu i terminu wykonania świadczenia oraz jego ceny, jak również określać sankcje na przypadek niewykonania lub nieterminowego wykonania świadczenia.
3.
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy niezależnie od odszkodowania umownego, zamawiający może domagać się odszkodowania uzupełniającego do wysokości rzeczywiście poniesionej szkody.
Art.  9.

Udzielenie zaliczek dopuszczalne jest jedynie w przypadkach i na warunkach ustalonych przez Radę Ministrów. Rada Ministrów może swoje uprawnienia w tym zakresie przekazać poszczególnym ministrom działającym w porozumieniu z Ministrem Finansów.

Art.  10.
1.
Rada Ministrów wyda w drodze rozporządzenia szczegółowe przepisy normujące zasady udzielania zamówień, tryb przeprowadzania przetargów, zakres i sposób sprawowania kontroli społecznej nad zamówieniami oraz zasady zawierania i wykonywania umów.
2.
Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia w uzasadnionych przypadkach zwolnić jednostki państwowe lub określone kategorie takich jednostek od niektórych obowiązków wynikających z niniejszej ustawy, jak również podwyższyć lub obniżyć kwoty wymienione w art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 1 lub art. 8 ust. 1.
Art.  11.

Przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do zamówień dokonywanych na podstawie dekretu z dnia 16 maja 1956 r. o umowach dostawy pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 16, poz. 87). Jednakże przepisy art. 2, art. 4 ust. 1 i art. 5 niniejszej ustawy mają zastosowanie do zamówień objętych dekretem z dnia 16 maja 1956 r., a udzielanych przez jednostki państwowe jednostkom innym niż państwowe z wyjątkiem zamówień udzielonych w oparciu o uzgodnienia, o których mowa w art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 16 maja 1956 r.

Art.  12.

Przepisów ustawy nie stosuje się:

1)
do dostaw opartych na planach rozdziału lub na przepisach o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia, do skupu artykułów, które określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, oraz do dostaw z zagranicy;
2)
do robót wykonywanych za granicą;
3)
do usług opartych na stosunku pracy, usług o charakterze naukowym, literackim i artystycznym, usług maklerów morskich, sztauerów i pilotów oraz do usług ajentów w handlu uspołecznionym, skupie, kontraktacji i ubezpieczeniach, do usług transportowych, jak również do usług wykonywanych za granicą.
Art.  13.
1.
Traci moc ustawa z dnia 18 listopada 1948 r o dostawach, robotach i usługach na rzecz Skarbu Państwa, samorządu oraz niektórych kategorii osób prawnych (Dz. U. Nr 63, poz.494).
2.
Przepisy ustawy wymienionej w ust. 1 i rozporządzeń na jej podstawie wydanych obowiązują jednak nadal w stosunku do umów na dostawy, roboty i usługi, zawartych przed wejściem w życie niniejszej ustawy.
Art.  14.

Ustawa wchodzi w życie z upływem miesiąca od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1958.3.7

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Dostawy, roboty i usługi na rzecz jednostek państwowych.
Data aktu: 28/12/1957
Data ogłoszenia: 11/01/1958
Data wejścia w życie: 12/02/1958