Higiena pracy w zakładach, wytwarzających przedmioty z ołowiu lub stosujących przy produkcji ołów, oraz w drukarniach.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRÓW: PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ, ZDROWIA ORAZ PRZEMYSŁU I HANDLU
z dnia 21 kwietnia 1949 r.
o higienie pracy w zakładach, wytwarzających przedmioty z ołowiu lub stosujących przy produkcji ołów, oraz w drukarniach.

Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) i ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 325) oraz art. 2 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 sierpnia 1927 r. o zapobieganiu chorobom zawodowym i ich zwalczaniu (Dz. U. R. P. Nr 78, poz. 676) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Przepisom niniejszego rozporządzenia podlegają wszystkie zakłady, wytwarzające przedmioty z ołowiu lub stosujące przy produkcji ołów, oraz te wszystkie rodzaje pracy, przy których pracownicy stykają się z ołowiem.
2.
Huty ołowiu, cynku i srebra nie podlegają niniejszemu rozporządzeniu.
§  2.
Przez wyraz ołów, w rozporządzeniu niniejszym, należy rozumieć ołów metaliczny oraz jego stopy i związki.
§  3.
1.
W pomieszczeniach, w których pracownicy narażeni są na działanie ołowiu, na jednego pracownika powinno przypadać co najmniej 4 m2 powierzchni podłogi i 15 m3 przestrzeni powietrznej.
2.
Odległość między stanowiskami pracy powinna wynosić co najmniej 1 m a wysokość pomieszczeń co najmniej 3,5 m.
3. 1
Okręgowy Inspektor Pracy może ustalić w poszczególnych przypadkach właściwe dla danego zakładu pracy normy powierzchni podłogi i przestrzeni powietrznej, odległości między stanowiskami i wysokości pomieszczenia.
§  4.
Podłoga w pomieszczeniach pracy powinna być twarda, nieprzesiąkliwa, ze spadkiem do środka podłogi i studzienką; w każdym pomieszczeniu powinien znajdować się hydrant do spłukiwania podłogi.
§  5.
Ściany pomieszczeń pracy powinny być gładkie, pokryte farbą olejną lub innym materiałem nadającym się do zmywania. Ściany te do wysokosći 1,2 m powinny być wyłożone płytkami terrakotowymi. Kolor ścian i sufitu powinien być jasny. Miejsca łączenia się podłogi ze ścianami i ścian między sobą powinny być zaokrąglone. Oczyszczanie podłogi na sucho w pomieszczeniach, w których używa się związków ołowiu, jest wzbronione. Beczki ze związkami ołowiu powinny być umieszczone na belkach znajdujących się na wysokości 20 cm od podłogi.
§  6.
Budynki zakładu pracy powinny posiadać urządzenia wodociągowo-kanalizacyjne.
§  7.
Prace, przy których pracownicy narażeni są na działanie ołowiu, powinny odbywać się w oddzielnych, specjalnie do tych prac przeznaczonych, nieprzechodnich pomieszczeniach. W pomieszczeniach tych mogą przebywać wyłącznie pracownicy zajęci przy tych pracach.
§  8.
1.
Mielenie ołowiu oraz wszelkie czynności ze sproszkowanym ołowiem, jak: mieszanie, przesypywanie, przenoszenie, powinny być zmechanizowane i odbywać się w szczelnie zamkniętych urządzeniach.
2.
W przypadkach technicznej niemożności zastosowania tych sposobów należy zainstalować miejscowe mechaniczne urządzenia odpylające.
§  9.
Ołów, jego odpadki i złom powinny być składane do metalowych naczyń zaopatrzonych w szczelnie przylegające pokrywy.
§  10.
1.
Kotły do topienia ołowiu powinny być zaopatrzone w okapy połączone z kominowym lub mechanicznym wyciągiem. W pomieszczeniach, w których zainstalowane są kotły i piece, powinna być urządzona mechaniczna wentylacja. Na 1 kocioł (piec) do topienia ołowiu powinno przypadać co najmniej 15 m2 powierzchni.
2.
Linotypy i odlewarki czcionek powinny być zaopatrzone w wyciągi mechaniczne.
§  11.
Stapianie ołowiu i lutowanie nim w płomieniu powinno odbywać się w szafach wyciągowych.
§  12.
Przy mechanicznej obróbce ołowiu, jak przy cięciu, szlifowaniu, polerowaniu i innych czynnościach, przy których powstają opiłki i pył, należy stosować osłony i wyciągi.
§  13.
Stoły, na których odbywa się smarowanie płyt akumulatorów, lutowanie, montaż i inne czynności z ołowiem, powinny mieć powierzchnię gładką, twardą z materiału nadającego się do zmywania. Brzegi stołów powinny być zaopatrzone w szczelnie przylegające krawężniki (obrzeżenia), zapobiegające spadaniu cząstek ołowiu na podłogę.
§  14.
Wanny w formowni akumulatorów powinny być zaopatrzone w miejscowe wyciągi.
§  15.
Na każdych 5-ciu pracowników zatrudnionych jednocześnie powinna przypadać co najmniej jedna umywalka z bieżącą ciepłą wodą, zaopatrzona w mydło. Każdy pracownik powinien być zaopatrzony w kubek do płukania ust, ręcznik i szczotkę do zębów. Pracownicy zatrudnieni przy pracach podrażniających skórę rąk powinni ponadto być zaopatrzeni w krem lub maść do rąk.
§  16.
Pracownicy obowiązani są pracować w odzieży roboczej lub ochronnej; koszt prania tej odzieży ponosi pracodawca.
§  17.
Zabronione jest spożywanie posiłków i palenie tytoniu w pomieszczeniach pracy.
§  18.
Pracownicy przed udaniem się do jadalni i przed opuszczeniem zakładu pracy obowiązani są pozostawić w szatni odzież roboczą lub ochronną, umyć ręce i twarz, wypłukać usta i włożyć ubranie domowe.
§  19.
Pracownicy powinni w szatni mieć oddzielne szafki z osobnymi przedziałami na odzież roboczą i ochronną oraz na ubranie domowe. Dla pracowników szczególnie narażonych na działanie pyłu ołowianego powinny być urządzone dwie szatnie: na odzież roboczą i ochronną oraz na ubranie domowe; w tym przypadku umywalnie mależy urządzić między szatniami.
§  20.
1.
Pomieszczenia pracy, w których pracownicy narażeni są na zatrucie ołowiem, oraz sprzęty i stoły powinny być codziennie po zakończeniu pracy sprzątane na mokro lub przy użyciu elektrycznego odkurzacza. Przynajmniej raz w tygodniu należy przeprowadzić gruntowne sprzątanie całego pomieszczenia, połączone z myciem ścian i okien.
2.
Kaszty zecerskie powinny być odpylane przynajmniej raz w tygodniu przy użyciu elektrycznego odkurzacza.
§  21.
1.
Osoby, sprawujące: kierownictwo zakładu pracy lub poszczególnych jego działów, nadzór techniczny lub lekarsko-higieniczny, obowiązane są do stałego pouczania pracowników o niebezpieczeństwie ołowicy i o sposobach zapobiegania jej.

Na ścianach powinny być rozmieszczone odpowiednie instrukcje i ostrzeżenia.

2.
Pracownicy obowiązani są do ścisłego przestrzegania zarządzeń dotyczących ochrony zdrowia przy pracy z ołowiem.
§  22.
Pracodawca obowiązany jest dostarczać codziennie bezpłatnie każdemu pracownikowi narażonemu na działanie ołowiu oraz przesuwanemu okresowo do innej pracy, a także przesuniętemu na stałe na podstawie decyzji lekarza po pół litra niezbieranego mleka do spożycia w jadalni zakładowej; mleka tego nie wolno pracownikowi zużytkować poza terenem zakładu pracy.
§  23.
Pracodawca obowiązany jest zatrudniać lekarza przemysłowego. Lekarz ten powinien okresowo badać wszystkich pracowników mających styczność z ołowiem i kierować go do badań specjalnych.
§  24.
Pomieszczenia pracy powinny być dostatecznie oświetlone światłem naturalnym. W drukarniach stosunek powierzchni okien przepuszczającej światło do powierzchni podłogi powinien wynosić 1:5.
§  25.
Poszczególne stanowiska pracy powinny posiadać poza dostatecznym oświetleniem ogólnym, oświetlenie dodatkowe lampami ujętymi w osłony, zabezpieczające oczy pracowników od olśnienia.
§  26.
Przy robotach szczególnie narażających na wdychanie pary i pyłu ołowiu, jeżeli osłony, urządzenia wyciągowe i inne urządzenia zapobiegawcze nie są wystarczające lub nie mogą być stosowane ze wzglądów technicznych, pracownicy powinni być zaopatrzeni w osobiste ochrony dróg oddechowych (maski przeciwgazowe, przeciwpyłowe i izolujące) i używać je.

Przy pracy w ochronach osobistych należy stosować w odstępach jednogodzinnych 15-minutowe przerwy.

§  27.
W sprawach nie unormowanych niniejszym rozporządzeniem mają zastosowanie przepisy obowiązujące w tych sprawach.
§  28.
W przypadkach wyjątkowej wagi i ze względu na szczególne warunki miejscowe Obwodowy Inspektor Pracy może w stosunku do istniejących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zakładów pracy odroczyć termin wykonania przepisów §§ 3 i 6 nie dłużej niż na trzy lata.
§  29.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.
1 § 3 ust. 3 zmieniony przez obwieszczenie z dnia 12 września 1949 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U.49.54.431).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1949.36.260

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Higiena pracy w zakładach, wytwarzających przedmioty z ołowiu lub stosujących przy produkcji ołów, oraz w drukarniach.
Data aktu: 21/04/1949
Data ogłoszenia: 20/06/1949
Data wejścia w życie: 21/12/1949