Ubezpieczenia społeczne osób zatrudnionych na statkach żeglugi morskiej i rybołówstwa morskiego.

DEKRET

PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ

z dnia 30 czerwca 1941 r.

o ubezpieczeniach społecznych osób, zatrudnionych na statkach żeglugi morskiej i rybołóstwa morskiego

Na podstawie art. 79 ust. (2) ustawy konstytucyjnej stanowię, co następuje:

Art.  1.

(1) Przepisy dekretu niniejszego stosuje się w czasie trwania wyjątkowych okoliczności, wywołanych wojną, do obywateli polskich bez względu na wysokość ich zarobków, zatrudnionych na statkach żeglugi morskiej i rybołóstwa morskiego, które znajdują się poza granicami Państwa w zarządzie polskich przedsiębiorstw żeglugowych lub też zarządzane są przez niepolskie przedsiębiorstwa na zlecenie polskich przedsiębiorstw żeglugowych.

(2) Rada Ministrów może rozciągnąć przepisy dekretu niniejszego na obywateli państw obcych zatrudnionych na statkach wymienionych w ust. poprzedzającym, a Minister Pracy i Opieki Społecznej na obywateli polskich zatrudnionych na innych statkach, niż określone w tym ustępie.

Art.  2.

(1) Osoby, wymienione w art. 1, podlegają przepisom ustawy z dnia 2 czerwca 1902 r. o służbie marynarza oraz przepisom następującym:

1) ustawy z dnia 28 marca 1933 o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U.R.P. Nr 51, poz. 396),

2) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych (Dz.U.R.P. Nr 106, poz. 911),

3) ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia (Dz. U.R.P. Nr 58, poz. 555 z 1932 r.),

4) ustawy z dnia 16 marca 1933 r. o funduszu pracy (Dz.U.R.P. Nr 22, poz. 163),

5) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o połączeniu funduszu bezrobocia z funduszem pracy (Dz. U.R.P. Nr 94, poz. 849),

wraz z przepisami wykonawczymi i późniejszymi zmianami, o ile przepisy te nie są sprzeczne z dekretem niniejszym.

(2) Porty i terytorium Zjednoczonego Królestwa uważa się w rozumieniu przepisów powyższych i dekretu niniejszego za porty i terytorium krajowe.

Art.  3.

Obowiązek ubezpieczenia obejmuje:

1) ubezpieczenie na wypadek choroby i macierzyństwa,

2) ubezpieczenie na wypadek braku pracy,

3) ubezpieczenie na wypadek niezdolności do zarobkowania lub śmierci osoby ubezpieczonej na skutek:

a) wypadków w zatrudnieniu,

b) choroby zawodowej,

c) wszelkich innych przyczyn.

Art.  4.

(1) Ubezpieczeni mają prawo do następujących świadczeń:

1) w zakresie ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa, oraz na wypadek braku pracy, na okres nie dłuższy niż 26 tygodni w ciągu jednego roku:

a) do utrzymania w Domu Marynarza, wskazanym przez Komisję Ubezpieczeniową, lub w innym miejscu, wskazanym przez tę Komisję, lub do równowartości utrzymania w gotówce według stawek Domu Marynarza w danej miejscowości,

b) do zasiłku gotówkowego w wysokości 1/4 płacy podstawowej,

c) do pomocy leczniczej;

2) w zakresie ubezpieczenia na wypadek całkowitej lub częściowej niezdolności do zarobkowania wskutek wypadku w zatrudnieniu, choroby zawodowej lub wszelkich innych przyczyn - do renty bądź emerytury do wysokości:

80% dla samotnego oraz

10% dodatku na żonę i

5% na każde dziecko,

z zastrzeżeniem, że całkowity wymiar renty bądź emerytury nie może wynosić więcej niż 100% zarobku oraz że najwyższy wymiar renty bądź emerytury nie może wynosić więcej niż zł 1.000.- (£40) miesięcznie.

Przepisy niniejszego ustępu nie naruszają praw członków rodzin do świadczeń wynikających z przepisów wyszczególnionych w art. 2, ust. (1).

2. Rada Ministrów może, na wniosek Ministra Pracy i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia rozszerzyć lub ograniczyć rodzaj i wysokość świadczeń przewidzianych w ust. (1).

Art.  5.

Minister Pracy i Opieki Społecznej może w wypadkach wyjątkowych, zasługujących na szczególne uwzględnienie, przyznać poszczególnym osobom na wniosek Komisji Ubezpieczeniowej wyższe świadczenia, niż przewidziane w art. 4 ust. (1), w rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 4 ust. (2), oraz w przepisach powołanych w art. 2 ust. (1).

Art.  6.

(1) Ubezpieczony nie ma prawa do żadnych świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem pomocy leczniczej, za okres czasu, za który otrzymuje wynagrodzenie od pracodawcy, z zastrzeżeniem wynikającym z ust. (2).

(2) Jeśli ubezpieczony, otrzymujący rentę lub emeryturę, znajduje zarobek, winien donieść o tym Komisji Ubezpieczeniowej. Komisja może zmniejszyć mu rentę bądź emeryturę do takiej wysokości żeby łączna kwota zarobku i renty bądź emerytury nie przekraczała 100% zarobku, jaki by ubezpieczony otrzymał, gdyby nie zaszła okoliczność, która spowodowała przyznanie mu renty bądź emerytury.

Art.  7.

(1) Organem, powołanym do wykonywania czynności instytucji ubezpieczeniowych oraz władz orzekających w sprawach ubezpieczeń w zakresie objętym art. 2-4, jest Komisja Ubezpieczeniowa.

(2) Komisja składa się z przewodniczącego i dwóch członków: przedstawiciela przedsiębiorstw żeglugowych i przedstawiciela pracowników.

(3) Przewodniczącego, jego zastępcę oraz członków powołuje i odwołuje Minister Pracy i Opieki Społecznej, przy czym powołanie przedstawiciela przedsiębiorstw żeglugowych następuje na wniosek Związku Armatorów Polskich, powołanie zaś przedstawiciela pracowników - na wniosek zarządów zainteresowanych związków zawodowych.

(4) W tym samym trybie Minister Pracy i Opieki Społecznej powołuje po dwóch zastępców członków Komisji. Jednym z zastępców powinien być przedstawiciel tej grupy pracowników (oficerowie i personel równorzędny, marynarze), która nie ma swego przedstawiciela w składzie Komisji. W przypadkach, w których Komisja orzeka w sprawach pracowników, należących do grupy, nie reprezentowanej w Komisji, przewodniczący na żądanie strony powołuje do udziału w posiedzeniu Komisji, w zastępstwie jej członka, przedstawiciela tej grupy pracowników, do której strona należy.

(5) Stanowiska przewodniczącego, jego zastępcy oraz członków Komisji i ich zastępców są honorowe. Osobom tym służy jedynie zwrot rzeczywistych kosztów poniesionych na skutek wykonania ciążących na nich obowiązków.

Art.  8.

(1) Minister Pracy i Opieki Społecznej wykonywa nadzór nad działalnością Komisji Ubezpieczeniowej i może żądać od niej wyjaśnień w poszczególnych sprawach.

(2) Od orzeczeń Komisji służy stronie odwołanie do Ministra Pracy i Opieki Społecznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

(3) Komisja składa Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej i Ministrowi Przemysłu i Handlu roczne sprawozdania ze swej działalności oraz zestawienia rachunkowe poczynionych wydatków.

Art.  9.

(1) Organem pracy Komisji jest jej biuro. Komisja może ponadto przy wykonywaniu swych zadań korzystać z pomocy biur przedsiębiorstw żeglugowych i ich przedstawicieli.

(2) Preliminarz budżetowy Komisji Ubezpieczeniowej podlega zatwierdzeniu Ministra Pracy i Opieki Społecznej. Minister Pracy i Opieki Społecznej przesyła preliminarz budżetowy do wiadomości Ministra Skarbu, Minister Skarbu może wnieść sprzeciw na Radę Ministrów, jeżeli preliminarz przewiduje dopłaty ze Skarbu Państwa.

Art.  10.

(1) Świadczenia ubezpieczeniowe pokrywa się ze scalonych składek ubezpieczeniowych pracownika i pracodawcy. Składki obciążają w równej wysokości pracownika i pracodawcę.

(2) Podstawą wymiaru składek i świadczeń jest zasadnicza płaca pracownika i koszty utrzymania, ustalone umową zbiorową bądź indywidualną (dla pracowników nie objętych umową zbiorową), bez uwzględnienia wszelkiego rodzaju innych dodatkowych wynagrodzeń pracownika, jak wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, dodatek wojenny itp.

(3) Wysokość składek ustala załącznik do dekretu niniejszego. Minister Pracy i Opieki Społecznej, na wniosek Komisji Ubezpieczeniowej, może w miarę potrzeby w drodze rozporządzenia podwyższać lub obniżać składki, ustalone w powyższym załączniku. Podwyżka składek o więcej niż 15% stawek, ustalonych w załączniku, wymaga uchwały Rady Ministrów.

Art.  11.

(1) Przedsiębiorstwa żeglugowe wpłacać będą składki ubezpieczeniowe do dnia 15-go każdego miesiąca za miesiąc ubiegły do Ministerstwa Skarbu na osobny rachunek Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, którym rozporządzać będzie bez zastrzeżeń Minister Pracy i Opieki Społecznej lub osoby przezeń upoważnione, na podstawie wniosków Komisji Ubezpieczeniowej.

(2) Jeżeli przedsiębiorstwo nie może w danym miesiącu ustalić kwoty pobranych składek, wówczas winno dokonać w terminie wskazanym w ust. (1) wpłaty zaliczkowej w wysokości poprzedniego miesiąca.

Art.  12.

Kontrolę wydatków i wpływów Komisji Ubezpieczeniowej wykonywa Komisja Rewizyjna, w składzie trzech osób, powołana przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej w sposób przewidziany w art. 7 ust. (2) i (3) dot. powołania członków Komisji Ubezpieczeniowej.

Art.  13.

(1) Kwoty otrzymane z tytułu składek mogą być użyte jedynie na świadczenia ubezpieczeniowe i związane z ich wykonaniem wydatki administracyjne.

(2) Nadwyżki osiągnięte po zamknięciu rachunków za ubegły rok kalendarzowy przenosi się na rachunek następnego roku kalendarzowego.

(3) W razie, gdyby fundusze, przewidziane w ust. (1), okazały się niewystarczające, Skarb Państwa udziela odpowiedniej dopłaty.

Art.  14.

Minister pracy i Opieki Społecznej przeprowadzi za okres od 1 września 1939 r. do 31 maja 1941 r. rozrachunek z przedsiębiorstwami żeglugowymi i rybołóstwa morskiego z tytułu pobranych składek i udzielonych świadczeń ubezpieczeniowych, przy czym może, w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu, uznać określony odsetek składek za zużyty na świadczenia bez dokonania szczegółowych rozliczeń.

Art.  15.

(1) Polskie przedsiębiorstwa żeglugi morskiej i rybołóstwa morskiego obowiązane są ubezpieczyć swych pracowników od ryzyka wojennego w brytyjskich zakładach ubezpieczeń. Warunki ubezpieczenia nie mogą być mniej korzystne dla pracowników od stosowanych w brytyjskiej marynarce handlowej.

(2) Koszty ubezpieczenia od ryzyka wojennego nie mogą obciążać osób ubezpieczonych ani funduszów, pochodzących ze składek, przewidzianych w art. 10.

Art.  16.

Dekret niniejszy traci moc obowiązującą w terminie ustalonym przez rozporządzenie Rady Ministrów.

Art.  17.

Minister Pracy i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu może wydawać przepisy przejściowe i wykonawcze, niezbędne do wprowadzenia w życie dekretu niniejszego.

Art.  18.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej.

Art.  19.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 1 czerwca 1941 r.

ZAŁĄCZNIK 

TABELA SCALONYCH SKŁADEK UBEZPIECZENIOWYCH

Zarobek miesięczny		Składka pracownika	Składka pracodawcy	Łączna składka miesięczna
1.	ponad 60 zł do 150 zł	2.50 zł	2.50 zł	5.- zł
2.	" 150 " " 200 "	3.75 "	3.75 "	7.50 "
3.	" 200 " " 250 "	5.- "	5.- "	10.- "
4.	" 250 " " 300 "	7.50 "	7.50 "	15.- "
5.	" 300 " " 350 "	10.- "	10.- "	20.- "
6.	" 350 " " 400 "	12.50 "	12.50 "	25.- "
7.	" 400 " " 450 "	15.- "	15.- "	30.- "
8.	" 450 " " 500 "	17.50 "	17.50 "	35.- "
9.	" 500 " " 550 "	20.- "	20.- "	40.- "
10.	" 550 " " 600 "	25.- "	25.- "	50.- "
11.	" 600 " " 650 "	30.- "	30.- "	60.- "
12.	" 650 " " 700 "	35.- "	35.- "	70.- "
13.	" 700 " " 750 "	40.- "	40.- "	80.- "
14.	" 750 " " 800 "	45.- "	45.- "	90.- "
15.	" 800 " " 850 "	50.- "	50.- "	100.- "
16.	" 850 " " 900 "	55.- "	55.- "	110.- "
17.	" 900 " " 950 "	62.50 "	62.50 "	125.- "
18.	" 950 " " 1000 "	70.- "	70.- "	140.- "
19.	" 1000 " " 1250 "	85.- "	85.- "	170.- "
20.	" 1250 "	100.- "	100.- "	200.- "

• Identyfikator: Dz.U.1941.4.7
• Rodzaj: dekret
• Tytuł: Ubezpieczenia społeczne osób zatrudnionych na statkach żeglugi morskiej i rybołówstwa morskiego.
• Data aktu: 1941-06-30
• Data ogłoszenia: 1941-07-15
• Data wejścia w życie: 1941-06-01, 1941-07-15