Ochrona zakładów i przedsiębiorstw, których normalna działalność leży w interesie publicznym.

ROZPORZĄDZENIE WYJĄTKOWE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 1 września 1939 r.
wydane w porozumieniu z Ministrami: Spraw Wojskowych, Skarbu, Komunikacji, Rolnictwa i Reform Rolnych, Przemyślu i Handlu oraz Poczt i Telegrafów o ochronie zakładów i przedsiębiorstw, których normalna działalność leży w interesie publicznym.

Na podstawie art. 8 ust. (1) pkt 8) ustawy z dnia 22 lutego 1937 r. o stanie wyjątkowym (Dz. U. R. P. Nr 17, poz. 108) i art. 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1939 r. o stanie wojennym (Dz. U. R. P. Nr 57, poz. 366) zarządzam co następuje:
§  1.
(1)
Elektrownie, gazownie, wodociągi, rzeźnie, chłodnie, młyny, elewatory, piekarnie, przedsiębiorstwa komunikacyjne i telekomunikacyjne oraz inne zakłady i przedsiębiorstwa, których normalna działalność leży w interesie publicznym, zainstalują na żądanie powiatowej władzy administracji ogólnej i będą utrzymywać w należytym stanie urządzenia ochronne, jak sygnalizację alarmową, zabezpieczenie wejść itp. Obowiązek ten ciąży na właścicielu zakładu lub przedsiębiorstwa, a w braku na miejscu właściciela - na kierowniku.
(2)
Koszt instalacji i utrzymanie w należytym stanie urządzeń ochronnych obciąża właściciela lub kierownika zakładu albo przedsiębiorstwa.
§  2.
(1)
Właściciel lub kierownik zakładu albo przdsiębiorstwa, wymienionego w § 1, obowiązany jest na żądanie powiatowej władzy administracji ogólnej zorganizować i utrzymywać straż dla strzeżenia i ochrony zakładu lub przedsiębiorstwa.
(2)
Liczbę strażników ustala dla każdego zakładu lub przedsiębiorstwa powiatowa władza administracji ogólnej po zasięgnięciu opinii właściciela lub kierownika, biorąc pod uwagę potrzeby i rozmiary zakładu lub przedsiębiorstwa.
§  3.
Strażnikiem może być osoba pełnoletnia bez różnicy płci, która:
a)
jest obywatelem (obywatelką) polskim,
b)
posiada odpowiednie uzdolnienie fizyczne i umysłowe,
c)
nie była karana sądownie za zbrodnię albo występek z chęci zysku lub z innych pobudek,
d)
posiada znajomość zasad służby strażniczej.
§  4.
(1)
Powierzenie pełnienia obowiązków strażnika osobom, określonym w § 3 wymaga uprzedniej zgody powiatowej władzy administracji ogólnej. Do wniosku w tej sprawie właściciel lub kierownik załącza dokumenty osobiste kandydata na strażnika.
(2)
Na żądanie powiatowej władzy administracji ogólnej właściciel lub kierownik obowiązany jest niezwłocznie zwolnić strażnika ze służby.
§  5.
(1)
Właściciel lub kierownik powinien na żądanie powiatowej władzy administracji ogólnej zaopatrzyć strażników na własny koszt w krótką lub o ile możności w długą broń palną typu wojskowego i amunicję oraz inne przedmioty, potrzebne do pełnienia służby strażniczej (ciepłą odzież, zegary kontrolne, gwizdki) ponadto właściciel lub kierownik wyda strażnikowi legitymację z fotografią. Legitymacja powinna być poświadczona przez powiatową władzę administracji ogólnej, która zaznaczy na niej, czy strażnik ma prawo noszenia broni palnej w czasie pełnienia służby strażniczej.

Wyposażenie strażników w broń palną typu wojskowego wymaga w każdym przypadku zezwolenia Ministra Spraw Wojskowych lub upoważnionych przez niego organów wojskowych.

(2)
Zezwolenie na nabywanie i posiadanie broni, wymienionej w ust. (1), otrzymuje właściciel lub kierownik od powiatowej władzy administracji ogólnej z urzędu.
(3)
W razie pełnienia służby strażniczej na zewnątrz zabudowania zakładu lub przedsiębiorstwa strażnik nosi na lewym ramieniu białą opaskę z napisem "Strażnik".
§  6.
(1)
Powiatowa władza administracji ogólnej kontroluje za pośrednictwem organów Policji Państwowej sposób organizacji i pełnienia służby strażniczej, instruuje strażników i określa w porozumieniu z właścicielem lub kierownikiem zasady ich szkolenia.
(2)
Szkolenie strażników odbywa się na koszt właściciela lub kierownika.
§  7.
Broń palną i amunicję wydaje strażnikom właściciel lub kierownik bezpośrednio przed rozpoczęciem służby strażniczej. Po ukończeniu służby broń i amunicja powinny być zwrócone i przechowywane pod zamknięciem. Właściciel lub kierownik ponosi odpowiedzialność za bezpieczne przechowanie broni i amunicji. Wydawanie broni i amunicji osobom, nie pełniącym służby strażniczej jest wzbronione.
§  8.
(1)
Do obowiązków strażnika należy:
a)
przeciwdziałanie wszelkim usiłowaniom zmierzającym do uniemożliwienia lub utrudnienia działalności zakładu lub przedsiębiorstwa,
b)
zatrzymywanie sprawców tych usiłowań lub innych osób podejrzanych, znajdujących się w pobliżu zakładu lub przedsiębiorstwa; osoby zatrzymane powinny być niezwłocznie oddane w ręce organów Policji Państwowej;
c)
alarmować w razie niebezpieczeństwa organa Policji Państwowej.
(2)
Powiatowa władza administracji ogólnej wyda regulamin, w którym zależnie od warunków lokalnych określony będzie sposób pełnienia służby strażniczej.
§  9.
Strażnicy uprawnieni są do użycia broni w wypadku rzeczywistego napadu lub zamachu, zagrażającego bezpośrednio ich życiu albo powierzonemu strażnikom mieniu, jeżeli odparcie takiego napadu, lub zamachu innymi środkami jest niemożliwe, a zwłoka grozi niebezpieczeństwem.
§  10.
Użycie broni musi poprzedzić przynajmniej jednorazowe ostrzeżenie.

Jeżeli ze względu na okoliczności danego przypadku ostrzeżenie ustne jest niemożliwe, użycie broni może nastąpić po jednorazowym wystrzale ostrzegawczym w powietrze.

Bez ostrzeżenia wolno użyć broni tylko wówczas, gdy wszelka zwłoka grozi bezpośrednim niebezpieczeństwem życiu strażnika lub dalszej działalności zakładu lub przedsiębiorstwa.

§  11.
Powiatowa władza administracji ogólnej uprawniona jest organizować straż na koszt zakładu lub przedsiębiorstwa, w wypadkach, gdy ich zarządy zaniedbały ustanowienia straży, zorganizowały straże, nie spełniające należycie swych zadań lub dopuściły do przerwania działalności straży.
§  12.
Przepisy rozporządzenia niniejszego nie mają zastosowania do:
a)
kolei użytku publicznego,
b)
poczt i telegrafów i przedsiębiorstw "PAST" i "Spółka Akcyjna Polskie Radio";
c)
przedsiębiorstw Polski Monopol Tytoniowy", "Polski Monopol Solny" i "Państwowy Monopol Spirytusowy";
d)
zakładów przemysłowych, będących pod zarządem Ministerstwa Spraw Wojskowych lub pracujących na potrzeby Sił Zbrojnych, a posiadających już zorganizowaną ochronę według przepisów, wydanych przez Ministra Spraw Wojskowych;
e)
wszelkich innych zakładów i przedsiębiorstw, które już posiadają stałą straż bezpieczeństwa, zorganizowaną w porozumieniu z właściwymi władzami państwowymi.
§  13.
Rozporządzenie niniejsze uzyskuje moc obowiązującą na obszarze powiatu z dniem obwieszczenia go w miejscowości, będącej siedzibą powiatowej władzy administracji ogólnej, a gdy warunki nie pozwalają na dokonanie obwieszczenia w tej miejscowości - z dniem obwieszczenia go w siedzibie właściwej wojewódzkiej władzy administracji ogólnej.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1939.88.563

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ochrona zakładów i przedsiębiorstw, których normalna działalność leży w interesie publicznym.
Data aktu: 01/09/1939
Data ogłoszenia: 02/09/1939
Data wejścia w życie: 01/09/1939