Zaopatrzenie emerytalne i odszkodowanie za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" w związku z przyłączeniem do Polski ziem odzyskanych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 29 kwietnia 1939 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym i odszkodowaniu za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" w związku z przyłączeniem do Polski ziem odzyskanych.

Na podstawie art. 25 i 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 89, poz. 705) zmienionego art. 11 ustawy z dnia 18 marca 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 239) zarządza się co następuje:
§  1.
Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1934 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i odszkodowaniu za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 20, poz. 169) wraz z późniejszymi zmianami - stosuje się do pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", którzy ze służby państwowej w b. Republice Czeskosłowackiej oraz na byłych kolejach państwowych lub na kolejach pod zarządem państwowym b. Republiki Czeskosłowackiej zostali przyjęci do służby w przedsiębiorstwie "Polskie Koleje Państwowe", jeżeli dalsze przepisy rozporządzenia niniejszego nie stanowią inaczej.
§  2.
(1)
Pracownikom przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", określonym w § 1, zalicza się do wysługi emerytalnej:
1)
okres pracy w przedsiębiorstwie "Polskie Koleje Państwowe" o charakterze prywatnoprawnym od dnia 1 października 1938 r. do czasu mianowania pracownikiem etatowym, zaliczenia w poczet pracowników stałych lub do czasu przyjęcia do służby przygotowawczej na stanowisko etatowe;
2)
pełną liczbę lat służby, podlegających zaliczeniu według przepisów emerytalnych dla funkcjonariuszów państwowych b. Republiki Czeskosłowackiej, dla pracowników kolei państwowych i dla pracowników kolei, które pozostawały pod zarządem państwowym b. Republiki Czeskosłowackiej, obowiązujących w tym państwie w dniu 30 września 1938 r., z zastrzeżeniem że sposób zaliczenia nie może być korzystniejszy, niż w służbie na Polskich Kolejach Państwowych;
3)
okres pełnienia, na zlecenie władz państwowych polskich, czynności przełożonego gminy, jednak nie dłużej, jak do dnia 31 grudnia 1939 r.
(2)
Przepis ust. (1) stosuje się odpowiednio przy wymiarze zaopatrzenia wdowom i sierotom, pozostałym po pracownikach zmarłych w służbie czynnej.
§  3.
(1)
Minister Komunikacji może zaliczyć pracownikom, określonym w § 1, do wysługi emerytalnej w całości lub części:
1)
okresy nie objętej § 2 ust. (1) pkt 2) służby państwowej kolejowej, samorządowej lub wojskowej w b. państwie zaborczym lub b. Republice Czeskosłowackiej, z wyjątkiem obowiązkowej służby wojskowej;
2)
czas pracy w organizacjach, mających na celu przyłączenie poszczególnych ziem do Państwa Polskiego, nie wcześniej jednak, niż od dnia 1 listopada 1918 r.;
3)
czas pracy nauczycielskiej w polskich szkołach prywatnych;
4)
czas pracy zawodowej, jeżeli praca ta dała kwalifikacje i doświadczenie, uzdolniające do pełnienia służby w przedsiębiorstwie "Polskie Koleje Państwowe" na zajmowanym stanowisku.
(2)
Przepisy ust. (1) stosuje się odpowiednio przy wymiarze zaopatrzenia wdowom i sierotom, pozostałym po pracownikach zmarłych w służbie czynnej.
§  4.
Zaliczenie służby lub pracy, stosownie do § 2 i 3, może nastąpić pod warunkiem popartego dokumentami zgłoszenia, dokonanego najpóźniej do dnia 31 grudnia 1941 r.
§  5.
(1)
Osoby, którym pensja, renta, zaopatrzenie wypadkowe lub dar z łaski zostały przyznane przed dniem 31 grudnia 1938 r. przez władze kolejowe b. Republiki Czeskosłowackiej, a które wykażą się posiadaniem obywatelstwa polskiego na podstawie art. 2-a lub art. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego w brzmieniu dekretów Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 października 1938 r. (Dz. U. R. P. Nr 81, poz. 548) i z dnia 16 listopada 1938 r. (Dz. U. R. P. Nr 87, poz. 585), otrzymują zaopatrzenie, odszkodowanie za nieszczęśliwy wypadek lub dar z łaski w wysokości 75% świadczenia przyznanego im przez wspomniane władze, po przeliczeniu należności na walutę polską według stosunku ustalonego w art. 1 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. o przerachowaniu zobowiązań opiewających na walutę czeskosłowacką (Dz. U. R. P. Nr 79, poz. 535).
(2)
Prawo do zaopatrzenia, odszkodowania za nieszczęśliwy wypadek lub daru z łaski, przewidziane w ust. (1), powstaje od dnia następującego po upływie okresu, za który władze kolejowe b. Republiki Czeskosłowackiej wypłaciły pensję, rentę, zaopatrzenie wypadkowe lub dar z łaski po raz ostatni, jednak nie wcześniej niż od dnia 1 października 1938 r.
§  6.
(1)
W przypadkach zasługujących na uwzględnienie, Minister Komunikacji będzie władny:
1)
podwyższać zaopatrzenie, dar z łaski lub odszkodowanie za nieszczęśliwy wypadek osobom, określonym w § 5 ust. (1), do wysokości 100% świadczenia, ostatnio wypłacanego im przez władze kolejowe b. Republiki Czeskosłowackiej;
2)
przyznawać zaopatrzenie lub odszkodowanie za nieszczęśliwy wypadek tym osobom, które w myśl kolejowych przepisów emerytalnych czeskosłowackich nabyły prawo do pensji, renty lub zaopatrzenia wypadkowego, a którym świadczenia te nie zostały przyznane przed dniem 31 grudnia 1938 r., jeżeli osoby te posiadają obywatelstwo polskie. Wysokość zaopatrzenia lub odszkodowania za nieszczęśliwy wypadek nie może przekraczać w tym przypadku normy, do jakiej miały prawo wspomniane osoby według kolejowych przepisów emerytalnych czeskosłowackich oraz norm ustalonych w § 5.
(2)
Do osób otrzymujących zaopatrzenie lub odszkodowanie za nieszczęśliwy wypadek, określone w § 5 lub ust. (1) paragrafu niniejszego, stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1934 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i odszkodowaniu za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 20, poz. 169) wraz z późniejszymi zmianami.
§  7.
(1)
Kwoty wypłacone przez "Polskie Koleje Państwowe" osobom, określonym w § 5, przed wejściem w życie rozporządzenia niniejszego, zostaną zaliczone na poczet zaopatrzenia, odszkodowania za nieszczęśliwy wypadek lub daru z łaski, należnych na podstawie rozporządzenia niniejszego.
(2)
Osoby, o których mowa w § 5 i 6, mogą pobierać równocześnie zaopatrzenie i odszkodowanie za nieszczęśliwy wypadek.
§  8.
Wykonanie rozporządzenia niniejszego porucza się Ministrowi Komunikacji.
§  9.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1939.43.283

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zaopatrzenie emerytalne i odszkodowanie za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" w związku z przyłączeniem do Polski ziem odzyskanych.
Data aktu: 29/04/1939
Data ogłoszenia: 11/05/1939
Data wejścia w życie: 11/05/1939