Organizacja zakładów dla niepoprawnych przestępców.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 15 stycznia 1934 r.
w sprawie organizacji zakładów dla niepoprawnych przestępców.

Na podstawie art. 26 § 1 przepisów wprowadzających Kodeks Karny i Prawo o wykroczeniach z dnia 11 lipca 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr. 60, poz. 573) zarządzam co następuje:
Postanowienia ogólne.
§  1.
Zakłady dla niepoprawnych przestępców przeznaczone są dla osób, wobec których sąd powszechny orzekł umieszczenie w zakładzie dla niepoprawnych (art. 84 Kodeksu Karnego).

Regulaminy wewnętrzne dla tych zakładów wydaje Minister Sprawiedliwości.

§  2.
Zakłady zabezpieczające dla niepoprawnych przestępców tworzy się oddzielnie dla kobiet i oddzielnie dla mężczyzn.

Kierownictwo i nadzór.

§  3.
Skład osobowy poszczególnego zakładu stanowią:
a)
dyrektor zakładu,
b)
kierownicy działów: pracy i administracyjno-gospodarczego,
c)
nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych, lekarze i kapelani,
d)
niżsi funkcjonarjusze.

Wyższych funkcjonarjuszów zakładu dla niepoprawnych przestępców mianuje i odwołuje Minister Sprawiedliwości, niższych - dyrektor zakładu.

§  4.
Od kandydata na stanowisko dyrektora zakładu wymagane jest wyższe wykształcenie. Kierownicy działów pracy, nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych powinni mieć przynajmniej wykształcenie średnie. Niżsi funkcjonarjusze powinni mieć ukończoną przynajmniej szkołę powszechną i odpowiednie wykształcenie zawodowe.
§  5.
Stosunek służbowy funkcjonarjuszów zakładów dla niepoprawnych przestępców ma charakter publiczno-prawny.

Do funkcjonarjuszów zakładów mają zastosowanie przepisy ustaw o państwowej służbie cywilnej.

§  6.
Cały personel zakładów dla niepoprawnych otrzymuje wyszkolenie w szkole dla niższych i wyższych funkcjonarjuszów Straży Więziennej przy Ministerstwie Sprawiedliwości.
§  7.
Pełnienie obowiązków w zakładzie dla niepoprawnych przestępców może być powierzane funkcjonarjuszom Straży Więziennej, o ile posiadają kwalifikacje, wskazane w niniejszem rozporządzeniu.
§  8.
W zakładach istnieje Rada Zakładowa, składająca się z dyrektora zakładu, kierowników poszczególnych działów, nauczycieli, lekarza i kapelana.
§  9.
Do kompetencji Rady Zakładowej należy:
a)
ustalanie odpowiedniej segregacji umieszczonych w zakładzie,
b)
ustalanie postępowania z umieszczonymi w zakładzie, w zależności od przeprowadzonej segregacji,
c)
ustalanie podziału grupowego w wykonaniu systemu progresywnego,
d)
udzielanie ulg i nagród oraz nakładanie kar dyscyplinarnych,
e)
ustalanie metod i zakresu nauczania ogólnego i zawodowego,
f)
ustalanie metod i zakresu pracy w zakładzie, z uwzględnieniem zasad indywidualizacji.
§  10.
Przy zakładach czynne są komitety opiekuńcze, składające się z prokuratora, sędziego i trzech przedstawicieli społeczeństwa. Członków komitetów mianuje Minister Sprawiedliwości. Ponadto, w skład komitetu wchodzi z urzędu dyrektor zakładu.
§  11.
Do kompetencji komitetów opiekuńczych należy:
a)
współdziałanie z władzami zakładu w zakresie całokształtu postępowania z umieszczonymi w zakładzie,
b)
decyzje w sprawie udzielania urlopu zgodnie z § 26, po zasięgnięciu opinji Rady Zakładowej,
c)
przedstawianie sądom perjodycznych opinij o stanie niebezpieczeństwa umieszczonych w zakładzie oraz składanie wniosków o ich uwolnienie lub przedłużenie pobytu w zakładzie.
§  12.
Naczelne kierownictwo i nadzór nad zakładami dla niepoprawnych przestępców służy Ministrowi Sprawiedliwości.

Przedstawicielom Prokuratury oraz inspektorom Straży Więziennej służy nad zakładami temi nadzór w zakresie, określonym co do więzień.

Organizacja życia zakładowego.

§  13.
Umieszczeni w zakładach dzielą się na trzy grupy, przyczem przechodzenie z grup niższych do wyższych, bądź odwrotnie, zależy od ich sprawowania się w zakładzie.

Z przejściem do grup wyższych związane jest stopniowe zwiększanie uprawnień i ulg.

Praca.

§  14.
Umieszczeni w zakładach zatrudniani są pracą rzemieślniczą, ogrodniczą lub rolną. Zwolnienie od pracy może nastąpić jedynie na skutek orzeczenia lekarskiego.

W wyjątkowych wypadkach może być dozwolona praca, która nie jest zorganizowana w zakładzie, o ile umieszczony posiada własne narzędzia pracy i możliwe jest otrzymanie zamówień. Przy wyznaczaniu pracy należy stosować zasady indywidualizacji, w zależności od stanu zdrowia, uzdolnienia, zamiłowań, środowiska, z którego umieszczeni pochodzą, oraz rodzaju pracy, wykonywanej na wolności lub w więzieniu.

§  15.
Umieszczeni w zakładzie za swą pracę otrzymują wynagrodzenie. Wysokość wynagrodzenia i warunki organizacji pracy określa się według przepisów art. 19 - 23 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 marca 1928 r. w sprawie organizacji więziennictwa (Dz. U. R. P. Nr. 29, poz. 272).

Opieka duchowna, oświata szkolna i pozaszkolna, oraz wychowanie fizyczne.

§  16.
W zakładach jest zorganizowana opieka duchowna oraz nauczanie religji, w zależności od wyznania umieszczonych.
§  17.
Umieszczeni w zakładach podlegają obowiązkowemu nauczaniu ogólnemu i zawodowemu ogrodnictwa, rolnictwa i rzemiosł.
§  18.
Wprowadza się w zakładach pracę oświatową pozaszkolną, a zwłaszcza organizuje się koła oświatowo-kulturalne, bibljoteki, czytelnie, pogadanki i audycje radjowe.
§  19.
Celem zapobiegania ujemnym wpływom zamknięcia na stan zdrowotny umieszczonych w zakładzie, wprowadza się ćwiczenia fizyczne pod nadzorem lekarskim.

Odżywianie i odzież.

§  20.
Wydatki, związane z prowadzeniem zakładów, pokrywa Skarb Państwa, jednakże koszty utrzymania umieszczonych w nich, obejmujące wydatki na żywność, odzież, bieliznę, opał, światło i leczenie, potrąca się z ich wynagrodzenia za pracę lub z funduszów, złożonych do depozytu, i zwraca się Skarbowi Państwa. Wysokość kosztów utrzymania ustala się według zasad, stosowanych dla przebywających w więzieniach.

Zwrot tych kosztów dokonywa się przez potrącenie umieszczonemu w zakładzie sumy, nieprzekraczającej 2/3 jego zarobków.

§  21.
Dzienna norma pożywienia zawiera co najmniej trzy tysiące kaloryj.

Normy pożywienia dla chorych określa się co najmniej na cztery tysiące kaloryj.

§  22.
Odzież umieszczonych w zakładzie różni się kolorem i krojem od odzieży odbywających karę.

Mogą jednak korzystać z własnej odzieży, bielizny i pościeli w granicach, ustalonych regulaminem.

Odwiedzanie i korespondencja.

§  23.
Umieszczeni w zakładzie mogą przyjmować odwiedziny oraz mogą prowadzić korespondencję w granicach, zakreślonych regulaminem.

Zasady utrzymania rygoru i dyscypliny.

§  24.
Rygor i dyscyplina w zakładzie winny się opierać na stosowaniu środków zachęty do dobrego zachowania się. W tym celu umieszczonym w zakładzie przyznawane są ulgi oraz nagrody, w zależności od grupy, do której zostali zaliczeni.

Ulgi przyznaje się co do rodzaju pomieszczenia, urządzenia pomieszczenia, pożywienia, zaopatrywania w żywność dodatkową, palenia tytoniu, oświetlenia celi, pozostawienia rzeczy zbędnych, przechadzki, korzystania z bibljoteki, nabywania i korzystania z książek własnych, prenumeraty czasopism, i t. p.

Kary dyscyplinarne polegają na cofnięciu ulg, degradacji do grupy niższej, pozbawieniu prawa przyjmowania odwiedzin, korespondencji, pozbawieniu pościeli oraz izolowaniu w celi pojedynczej na czas do dni czternastu.

§  25.
Przeciwko decyzji, nakładającej karę dyscyplinarną, umieszczonym w zakładach przysługuje prawo odwołania się do prokuratora sądu okręgowego, który sprawuje nadzór penitencjarny nad zakładem.

Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania nałożonych kar dyscyplinarnych.

Zasady udzielania urlopów.

§  26.
Umieszczonym w zakładzie, którzy wyróżniają się swem dobrem zachowaniem, może być udzielony urlop sześciomiesięczny, bezpośrednio poprzedzający oznaczone w Kodeksie Karnym minimum przebywania w zakładzie.
§  27.
O udzieleniu urlopu zawiadamia się sąd, który orzekł o zastosowaniu środka zabezpieczającego, władze policyjne tej miejscowości, do której urlopowany się udaje, oraz osoby i instytucje, które będą sprawowały nadzór w czasie urlopu.
§  28.
Jeżeli urlopowany w czasie urlopu popełnił przestępstwo, lub nie stosował się do nałożonych nań obowiązków, urlop zostaje odwołany, przyczem następuje ponowne umieszczenie w zakładzie, o ile w stosunku do urlopowanego nie zastosowano tymczasowego aresztowania. W przypadku, przewidzianym w paragrafie niniejszym, czas urlopu nie zalicza się na poczet terminu stosowania środka zabezpieczającego.
§  29.
Przed upływem urlopu dyrektor zakładu zasięga u władz policyjnych, oraz osób lub instytucyj, które sprawowały nadzór w czasie urlopu, szczegółowej opinji o zachowaniu się urlopowanego.

Wypadki zawieszenia wykonania środka zabezpieczającego.

§  30.
Zawieszenie wykonania środka zabezpieczającego następuje:
a)
jeżeli sąd w innej sprawie orzekł, jako karę, pozbawienie wolności,
b)
jeżeli pod zarzutem innego przestępstwa postanowiono tymczasowe zaaresztowanie,
c)
jeżeli w drugiej sprawie sąd orzekł zastosowanie środka zabezpieczającego z art. 79 lub art. 80 K. K.,
d)
jeżeli dalsze stosowanie środka zabezpieczającego ze względu na stan zdrowia może się stać groźnem dla życia umieszczonego lub wymaga specjalnej kuracji szpitalnej. W tym przypadku należy go umieścić w odpowiednim zakładzie leczniczym.

Przepisy szczegółowe.

§  31.
Do czasu utworzenia specjalnego zakładu dla kobiet, w zakładach męskich wyodrębnia się specjalne oddziały dla kobiet.
§  32.
W razie braku miejsc w zakładach dla niepoprawnych, przestępców niepoprawnych umieszcza się w osobnych oddziałach, utworzonych przy więzieniach. W oddziałach tych obowiązują przepisy niniejszego rozporządzenia.
§  33.
Funkcjonarjusze zakładów dla niepoprawnych przestępców uprawnieni są, w czasie pełnienia służby, do użycia broni i wezwania siły zbrojnej w przypadkach, określonych w art. 59, 60, 61, 62, 63 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 marca 1928 r. w sprawie organizacji więziennictwa (Dz. U. R. P. Nr. 29, poz. 272).

Przepisy końcowe.

§  34. 1
Zakład dla niepoprawnych przestępców tworzy się w Lublińcu.
§  35.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 34 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 6 lutego 1936 r. (Dz.U.36.10.100) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 13 lutego 1936 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1934.5.38

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja zakładów dla niepoprawnych przestępców.
Data aktu: 15/01/1934
Data ogłoszenia: 20/01/1934
Data wejścia w życie: 20/01/1934