Rzesza Niemiecka-Polska. Układ o górnośląskim pasie pogranicznym. Warszawa.1924.02.23.

POLSKO-NIEMIECKI UKŁAD

o górnośląskim pasie pogranicznym, (zatwierdzony ustawą z dnia 9 lipca 1924 r.-Dz. U. R. P. № 60, poz. 600).

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

MY

STANISŁAW WOJCIECHOWSKI

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wszem wobec i każdemu z osobna, komu o tem wiedzieć należy, wiadomem czynimy: Dnia dwudziestego trzeciego lutego tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego roku podpisany został w Warszawie pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rzeszy Niemieckiej Układ o Górnośląskim pasie pogranicznym, który słowo w słowo brzmi jak następuje:

POLSKO-NIEMIECKI UKŁAD O GÓRNOŚLĄSKIM PASIE POGRANICZNYM.

Stosownie do artykułu 233 polsko-niemieckiej Konwencji Górnośląskiej, zawartej w Genewie dnia 15 maja 1922 r., Rząd polski i Rząd niemiecki postanowiły wszcząć rokowania w celu zawarcia nowego układu odnośnie zagadnień, uregulowanych w dziale IV tytułu I części V wyżej wymienionej Konwencji. W tym celu mianowały swymi pełnomocnikami:

POLSKA:

Wicemarszałka Sejmu Dr. ZYGMUNTA SEYDĘ,

NIEMCY:

Posła Dr. PRUL ECKRRDT,

Prezydenta Policji Dr. GOTTFRIED SCHWENDY,

którzy, po wymianie pełnomocnictw, uznanych za Sporządzone w dobrej i należytej formie, zgodzili się na postanowienia następujące:

I.

Postanowienia ogólne.

Artykuł  1.

Specjalny pas pograniczny, ustanowiony na zasadzie artykułu 238 polsko-niemieckiej Konwencji Górnośląskiej, zawartej w Genewie dnia 15 maja 1922 r., zostaje utrzymany z tem, ze każdemi; z umawiających się Państw przysługuje prawo zcieśnić szerokość tego pasa po swojej stronie do trzech kilometrów na odcinkach, gdzie to ze wzglądu na stosunki miejscowe uważa za wskazane. Zarządzenie takie ma być drugiemu Państwu zakomunikowane i publicznie ogłoszone.

Artykuł  2.

Mieszkańcy specjalnego pasa pogranicznego korzystać będą zgodnie z postanowieniami poniższemi ze szczególnych ułatwień przy przejściu granicy.

II.

Rolnictwo i leśnictwo.

Artykuł  3.

(1) Właściciele gruntów lub lasów, położonych w specjalnym pasie pogranicznym, o ile mieszkania ich lub urządzenia gospodarstwa rolnego oddzielone są linją graniczną od obszarów użytkowych rolnych lub leśnych, przynależnych do tych mieszkań albo urządzeń, będą niezależnie od tego, czy posiadłości ich stanowią, lub nie stanowią jednego kompleksu, mieli prawo:

a) przewozić przez granicę bez opłaty cła, niezbędne dla racjonalnej eksploatacji ich posiadłości, nawozy, nasiona lub sadzonki leśne, narzędzia używane w gospodarce rolnej i leśnej oraz przybory rybackie (te narzędzia i przybory-z obowiązkiem ich przeniesienia z powrotem);

b) przewozić przez granicę, bez opłaty cła, plony lub wytwory swych posiadłości, o ile uprawniony tych plonów i wytworów do zużycia we własnem gospodarstwie potrzebuje. Jako wytwory uważa się także mleko i jego przetwory, bity drób, zarżnięte owce, cielęta i świnie, ubita dziczyzna oraz żywe i śnięte ryby;

c) przepędzać przez granicę, bez opłaty cła, swe bydło w celu czasowego .wypasania go na swych gruntach, położonych po drugiej stronie oraz przypędzać z powrotem bez cła tenże inwentarz z przychówkiem, ewentualnie urodzonym po drugiej stronie granicy. Bydło to, udojone z niego mleko i jego przetwory, jak niemniej mięso zwierząt dorzniętych winny być przewiezione do kraju, gdzie się znajduje siedziba gospodarza. Władze celne obu państw za - wspólnem porozumieniem się mogą zezwolić na wyjątki;

d) przeprowadzać, bez opłaty cła, na drugą stronę granicy inwentarz dla czasowego leczenia przez weterynarza, dla stanowienia i kastrowania. Postanowienia zdań 2, 3 litery c) mają analogiczne zastosowanie.

(2) Właściciele będą mieli prawo zabierać ze sobą, bez opłaty eta, na drugą stronę granicy żywność na jeden dzień, do wysokości najwyżej 1-go kilograma. W ilości tej może się znajdować nie więcej jak 250 gramów mięsa, słoniny lub tłuszczu, jednakowoż nie masło. Zabieranie ze sobą napojów alkoholicznych i mleka nie jest dozwolone. Jako żywność uważane będą wyłącznie przyrządzone środki spożywcze, nie zaś surowe produkty, służące do ich przyrządzenia.

(3) Zwierzęta pociągowe i wszelkie środki przewozowe, używane do racjonalnego gospodarstwa, korzystać będą również z wolności celnej, pod warunkiem powrotu.

Artykuł  4.

Wolność celna, przewidziana w artykule 3, obejmuje zwolnienie od ceł wwozowych i ceł wywozowych, jak również od wszelkich innych opłat i poborów. Ponadto stanowi ona wyjątek w stosowaniu istniejących zakazów wwozu i wywozu. O ile poza-tern produkty gospodarstwa rolnego lub leśnego podlegałyby w jednym z obu krajów systemowi scentralizowanej gospodarki, wynikające z tego systemu ograniczenia nie będą stosowane.

Artykuł  5.

(1) Z przewidzianych powyżej ulg korzystać będą wyłącznie osoby, osiadłe w specjalnym pasie pogranicznym przed 1 stycznia 1922 r. Ulgi te nie będą przysługiwały ipso facto w razie nowego nabycia posiadłości po tej dacie; jednakowoż nabycie w drodze spadku lub też dołączenie przez wydzierżawienie nowych gruntów do gruntów już eksploatowanych po drugiej stronie granicy nie będzie uważane za nowe nabycie. O ile dodzierżawienie nastąpiło po 15 czerwca 1922 r., wygasają ulgi z upływem dnia 31 października 1924 r.

(2) Osoby, posiadające prawo do użytkowania posiadłości, jak również osoby, pracujące przy gospodarstwie łącznie z członkami rodziny, traktowane narówni z właścicielami posiadłości rolnych lub leśnych.

Artykuł  6.

Przekraczanie granicy odbywać się winno w punktach zwykłej kontroli celnej. Jednakowoż miejscowe władze celne zezwalać bada. w miarę możności na przejście granicy w innych punktach w celu skrócenia drogi.

Artykuł  7.

(1) Osoby, którym przysługują powyższe ulgi, dotyczące ruchu w specjalnym pasie pogranicznym, będą mogły korzystać z nich wyłącznie w tych okresach czasu i w tych chwilach, kiedy stosownie do Zwyczajów miejscowych prowadzone są prace rolne lub leśne.

(2) Wolność celna rozciąga się między innemi na produkty naturalne, które mają być mielone, tłuczone, cięte, śrutowane, piłowane i t. d. we własnych młynach i innych zakładach, położonych po drugiej Stronie granicy w obrąbie specjalnego pasa pogranicznego. Po ukończeniu obróbki lub przeróbki musi nastąpić zwrot.

Artykuł  8.

Celem skutecznej kontroli prawidłowegu powrotnego wywozu maszyn, środków przewozowych, narzędzi używanych w gospodarce, rolnej i leśnej, oraz przyborów rybackich i zwierząt, dla których przewidziane są w niniejszej umowie ulgi tylko w razie zobowiązania sit; do ich powrotnego wywozu, ustanawia się co następuje:

a) Właściciel maszyn, środków przewozowych, narzędzi lub przyborów winien wobec, obustronnych władz celnych pisemnym oświadczeniem, do którego ma być dołączone opisanie tych przedmiotów, zobowiązać się do powrotnego wywozu oraz przyjąć odpowiedzialność na wypadek nieuskutecznienia tego wywozu. Osoby, którym powierzono przewiezienie tych przedmiotów przez granicę, winny mieć ze sobą dokument celny, zawierający poświadczenie tożsamości tych przedmiotów i okazać je na żądania właściwym urzędnikom celnym. Niniejsze postanowienia nie dotyczą narzędzi robotniczych, które noszą ze sobą robotnicy, jak młoty, piły, łopaty, siekiery i t. p.;

b) Obustronnym władzom celnym winien być doręczony - potwierdzony przez miejscową policją wykaz ogólnego stanu zwierząt w pasie pogranicznym właściciela gruntu, oraz pisemne oświadczenie, iż się zobowiązuje do powrotnego wywozu i przyjmuje odpowiedzialność, gdyby ten wywóz nie nastąpił. Jeżeli właściciel- posiada w pasie pogranicznym więcej majątków, to ma sporządzić dla każdego majątku oddzielny wykaz. Wykaz ten winien być w razie jakiejkolwiek zmiany w terminie dwutygodniowym uzupełnionym. Konie winny mieć znaki wypalane, bydło rogale i nierogacizna winny mieć. znaki palone lub plomby w uszach. Konwojent bydła winien posiadać przy sobie dokument celny, zawierający poświadczenie tożsamości każdej sztuki i na żądanie właściwym urzędnikom go okazać. Dla drobiu, owiec i kóz wystarcza wykaz ilościowy;

c) W razie złożenia pisemnego oświadczenia, wymienionego wyżej pod a) i b) nie można żądać złożenia kaucji.

III.

Prace ręczne, rzemiosła, wolne zawody i t. d.

Artykuł  9.

Rękodzielnicy i rzemieślnicy, mieszkający w obrąbie pasa pogranicznego jednego Państwa, będą mogli wykonywać swą pracę zawodową w obrębie pasa pogranicznego drugiego Państwa pod warunkiem stosowania się do tamże obowiązujących przepisów i będą mogli zabierać 2 sobą narzędzia potrzebne do pracy, bez opłaty cła, z zastrzeżeniem, że przeniosą je z powrotem po ukończeniu roboty. Będą oni mogli również zabierać z sobą żywność na jeden dzień w ilości wymienionej w ustępie 2 artykułu 3 oraz w artykule 12. Ponadto wolno im przenosić, bez opłaty cła, przedmioty lub części przedmiotów, pochodzące z drugiej strony specjalnego pasa pogranicznego, a przeznaczone do naprawy, pod warunkiem powrotnego ich przeniesienia. Również wolno im zabierać ze sobą, bez cła, materjał potrzebny do naprawy-w ilościach odpowiadających zakresowi pracy rzemieślników lub rękodzielników, który oni bez posługiwania się środkami przewozowemi mogą nieść. Każdemu uprawnionemu jest przejście i powrót przez granicę z materjałami tego samego rodzaju dozwolone tylko raz na dzień. Materjał tan nie może służyć do wyrabiania nowych przedmiotów i o ile nie zostanie zużyty, musi być wywieziony z powrotem.

Artykuł  10.

(1) Osoby, wykonywujące zawody wyzwolone, (lekarze, akuszerki, duchowni, miernicy, geometrzy, miernicy górniczy i t. d.) korzystać będą mutatis mutandis z ulg, przewidzianych w artykule 9.

(2) Mieszkańcy specjalnego pasa pogranicznego będą mogli zabierać ze sobą, bez opłaty cła, przedmioty potrzebne do wykonywania obrzędów religijnych, do mszy świętej, do komunji, bierzmowania, pierwszej komunji i ostatniego namaszczenia, jako to: kielichy, cymborja, książki, chorągwie, świece i t. d. Podobne ułatwienia będą udzielane przy pogrzebach dla przewożenia ciała, dla przewozu przedmiotów używanych przy tych obrzędach, oraz dla utrzymania i zdobienia grobów.

(3) Straże ogniowe, wzywane do niesienia pomocy na wypadek pożaru w obrąbie specjalnego pasa pogranicznego, oraz kopalniane ekspedycje ratunkowe nie będą poddawane żadnym ograniczeniom przy przewozie niezbędnych przyrządów.

Artykuł  11.

Wolność celna przewidziana w artykułach 9 i 10 obejmuje zwolnienie od ceł wwozowych i wywozowych i rozciąga się również na niezbędne środki transportowe i zwierzęta pociągowe, nie obejmuje jednak środków leczniczych, o ile nie są przewożone przez lekarzy, lub też w celach dezynfekcyjnych przez akuszerki. Środków leczniczych" niedopuszczonych do obrotu w Państwie, do którego miałyby być wprowadzone, nie wolno zabierać ze sobą. Pozatem obowiązujące zakazy wwozu i wywozu nie będą stosowane do wypadków, przewidzianych w wymienionych artykułach.

IV.

Robotnicy.

Artykuł  12.

(1) Robotnicy, których miejsce zamieszkania W obrąbie specjalnego pasa pogranicznego oddzielone jest granicą od miejsca ich zatrudnienia, będą mogli, udając się do pracy:

a) zabierać ze sobą, bez opłaty cła, żywność na jeden dzień do ilości maksymalnej, ustalonej w ustępie 2 artykułu 3. Robotnicy, pozostający na miejscu swego zatrudnienia przez kilka dni roboczych będą mogli zabierać ze sobą żywność w ilości odpowiadającej liczbie tych dni roboczych oraz produkty służące do przygotowania strawy;

b) zabierać ze sobą, bez opłaty cła, swe narzędzia pracy pod warunkiem powrotnego ich przewozu.

(2) Będą oni mogli zabierać, bez opłaty cis, do miejsc swego zamieszkania również zapomogi w naturze (deputaty), wydane im przez pracodawców.

V.

Przepustki graniczne.

Artykuł  13.

(1) Dla korzystania z ulg, przewidzianych powyżej, należy posiadać przepustkę, wystawioną przez właściwego starostę (landrata), w obwodach miejskich przez miejską władzę policyjną, a w okręgach z policją państwową przez kierowników tejże, a wizowaną przez odnośną władzę miejsca zatrudnienia.

(2) Przepustka graniczna winna zawsze być zaopatrzoną w fotografję. Przepustka ta będzie się różniła co do koloru od karty cyrkulacyjnej i winna Zawierać dane, niezbędne dla stwierdzenia tożsamości posiadacza, jak również wymienienie ulg, do których uprawnia. Jeśli przejście granicy dozwolone jest w pewnych wymienionych miejscach, będzie o tem uczyniona wzmianka na przepustce. Termin ważności przepustki ograniczony jest do roku kalendarzowego.

Artykuł  14.

W razie nadużycia przepustka graniczna będzie mogła być odebrana w każdym czasie zarówno przez władzę wystawiającą jak i wizującą, niezależnie od dochodzenia, spowodowanego przez nadużycie. Wymienione władze winny komunikować sobie wzajemnie niezwłocznie odebrane przepustki. Władza Wystawiająca jest obowiązaną na żądanie władzy Wizującej, odebrania przepustki dokonać.

Artykuł  15.

(1) Przepustki graniczne wydawane będą tylko na zasadzie dowodów takich jak: paszporty, karty cyrkulacyjne i t. d. stwierdzających, że petenci są upoważnieni do przekraczania granicy, dzielącej obie części obszaru plebiscytowego,

(2) O ile przepisy ulgowe, przewidziane w artykule 6, dają posiadaczom przepustek granicznych możność przekraczania granicy w punktach innych niż: zwykła punkty przejściowe, dają one ipso facio możność przekraczania granicy i w zwykłych punktach przejściowych.

(3) Jeśli karta cyrkulacyjna jest wydana na Zasadzie artykułu 270 Konwencji Górnośląskiej, prawo przekraczania granicy będzie mogło być ograniczone do punktów oznaczonych na przepustce granicznej. To ograniczenie będzie zaznaczone na karcie cyrkulacyjnej.

Artykuł  16.

Osoby, które zgodnie z postanowieniami niniejszego układu mają prawo do przepustki granicznej, nie posiadają zaś karty cyrkulacyjnej, lub też nie czynią zadość zwykłym warunkom wymaganym dla jej otrzymania, będą mogły dla uzyskania karty cyrkulacyjnej skorzystać z artykułu 270 Konwencji. Górnośląskiej. W wypadkach tych prawa, wynikające z karty cyrkulacyjnej, będą ograniczone w zasadzie do okręgu, w którym posiadacz karty uprawia swą działalność gospodarczą i do punktów przejściowych, odpowiadających tejże działalności.

Artykuł  17.

Straże ogniowe i kopalniane ekspedycje ratunkowe wzywane do niesienia pomocy wewnątrz specjalnego pasa pogranicznego i zaopatrzone w odpowiednia oznaki będą mogły przekraczać granicę nawet bez okazywania dowodów tożsamości. Winny one poddać się kierownictwu osoby właściwej wedle przepisów, obowiązujących na miejscu katastrofy, i wracać zaraz po wykonaniu swego zadania.

VI.

Postanowienia końcowe.

Artykuł  18.

Ulgi wzmiankowane powyżej, będą mogły być ograniczone lub zniesione w każdym czasie ze względów policyjno-sanitarnych lub z powodu zaraz bydlęcych.

Artykuł  19.

Dyrekcje celne obu Państw ustalą, w razie potrzeby po uprzedniem porozumieniu, niezbędne zarządzenia wykonawcze. Będą one mogły wydawać przepisy i zarządzenia bądź ogólne, bądź poszczególne, niezbędne dla zapobieżenia nadużywaniu ulg, przewidzianych w niniejszym układzie. Będą one mogły, między innymi, porozumieć się odnośnie do pewnych kategorji ulg, w celu ograniczenia ich stosowania do niektórych dróg. Zarządzenia, wydane przez władze jednej Strofy, mogą uzyskać moc obowiązującą dopiero po upływie jednego tygodnia od chwili, kiedy zostały, podane do wiadomości Stronie drugiej.

Artykuł  20.

(1) Układ niniejszy winien być ratyfikowany i dokumenty ratyfikacyjne winny być wymienione możliwie najrychlej. Układ wchodzi w życie z dniem wymiany dokumentów ratyfikacyjnych.

(2) Układ ten straci swą ważność z dniem 31 grudnia 1924 r., o ile oba rządy nie porozumieli się przed I października 1924 roku co do dalszego jego przedłużenia.

W dowód tego pełnomocnicy układ niniejszy podpisali i opatrzyli swemi pieczęciami.

Sporządzono w podwójnym pierwopisie po jednym w języku polskim i niemieckim.

Warszawa, dnia dwudziestego trzeciego lutego tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego roku.

(-) Dr. ZYGMUNT SEYDA

(-) Dr. PAUL ECKARDT

(-) Dr. GOTTFRIED SCHWENDY.

Protokół końcowy

do polsko-niemieckiego układu o górnośląskim pasie pogranicznym.

Przy podpisaniu w dniu dzisiejszym polsko-niemieckiego układu o górnośląskim pasie pogranicznym zgodzili sit; obustronni, pełnomocnicy co do tego, że przepustki graniczne, ważne w dniu wejścia w życie układu tego, a wystawione na podstawie artykułu 250 Konwencji Górnośląskiej, pozostają w mocy do 31 grudnia 1924 roku i uprawniają do ulg, przewidzianych w nowym układzie.

Warszawa, dnia dwudziestego trzeciego lutego tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego roku.

(-) Dr. ZYGMUNT SEYDA

(-) Dr. PAUL ECKARDT

(-) Dr. GOTTFRIED SCHWENDY.

Zaznajomiwszy się z powyższym układem, uznaliśmy go i uznajemy za słuszny, >zarówno w całości, jak i każde z zawartych w nim postanowień, oświadczamy, że jest przyjęty, ratyfikowany i zatwierdzony i przyrzekamy, że będzie ściśle stosowany.

Na dowód czego, wydaliśmy akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

Warszawa, dnia 15 lipca 1924 roku.

• Identyfikator: Dz.U.1924.72.708
• Rodzaj: Umowa międzynarodowa
• Tytuł: Rzesza Niemiecka-Polska. Układ o górnośląskim pasie pogranicznym. Warszawa.1924.02.23.
• Data aktu: 23/02/1924
• Data ogłoszenia: 22/08/1924
• Data wejścia w życie: 16/07/1924