Tymczasowe zaopatrzenie pracowników polskich kolei państwowych w byłym zaborze austrjackim w razie nieszczęśliwych wypadków.

USTAWA
z dnia 8 listopada 1921 r.
w przedmiocie tymczasowego zaopatrzenia pracowników polskich kolei państwowych w byłym zaborze austrjackim w razie nieszczęśliwych wypadków.

Art.  1.

Upoważnia się Ministra Kolei Żelaznych do wydania, w porozumieniu z Ministrem Pracy i Opieki Społecznej i z Ministrem Skarbu, tymczasowych przepisów, które, do czasu jednolitego uregulowania dla całego obszaru Państwa ubezpieczenia pracowników polskich kolei państwowych od nieszczęśliwych wypadków, normować będą zaopatrzenie tych pracowników w b. zaborze austrjackim.

Art.  2.

Od chwili wejścia w życie niniejszej ustawy pracownicy polskich kolei państwowych nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków, przewidzianemu przez ustawy austrjackie z dnia 28 grudnia 1887 t. (Austr. Dz. Ust. №1 z r. 1888), z dnia 20 lipca 1894 r. (Austr. Dz. Ust. № 168) i z dnia 21 sierpnia 1917 r. (Austr. Dz. Ust. № 363).

Dla zapewnienia pracownikom polskich kolei państwowych tych praw, jakie na zasadzie powyższych ustaw już nabyli, przepisy tymczasowe, jakie wyda Minister Kolei Żelaznych na zasadzie art. 1, będą zawierały postanowienia, z mocy których:

a)
w razie nieszczęśliwego wypadku w służbie kolejowej będzie przysługiwało pracownikom polskich kolei państwowych w b. zaborze austrjackim lub ich rodzinom prawo do zaopatrzenia, conajmniej równego temu, jakie im zapewniają wyże) powołane ustawy;
b)
będzie im przysługiwał wpływ na rozstrzyganie o zaopatrzeniu w poszczególnych wypadkach conajmniej w tym samym stopniu, w jakim był on im przyznany w zakładach ubezpieczeń, otworzonych na, zasadzie ustawy z dnia 28 grudnia 1887 r. (Austr. Dz. Ust. № 1 z r. 1888).
Art.  3.

Prawa do zaopatrzenia, przyznanego przez przepisy, wydane na zasadzie art. 1, nie wolno pozbawiać nikogo, ani też prawa tego uszczuplać przez specjalne umowy lub w inny sposób. Uprawniony może atoli zrzec się dobrowolnie korzystania z uprawnień, przysługujących mu na zasadzie powyższych przepisów.

Art.  4.

Przepisy, wydane na zasadzie art. 1, dotyczyć będą wszystkich pracowników etatowych i nieetatowych oraz uczniów i praktykantów, z wyjątkiem pracowników sezonowych i czasowych, którzy podlegają obowiązkowi ubezpieczenia w Zakładzie ubezpieczenia robotników od wypadków we Lwowie.

Art.  5.

Do wyłącznego orzekania w sporach o roszczeniu do zaopatrzenia, wynikłych z przepisów, wydanych na zasadzie art. 1, powołany jest Sąd Rozjemczy dla Zakładu ubezpieczenia robotników od wypadków we Lwowie z siedziba, we Lwowie z tem, że dla rozpatrywania powyższych spraw dwóch asesorów i ich zastępców powoła Minister Pracy i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Kolei Żelaznych z pośród osób technicznie wykształconych, jednego asesora i jego zastępcę powoła Minister Kolei Żelaznych, a jednego asesora i jego zastępcę, wybiorą uprawnieni do zaopatrzenia w myśl art. 4 pracownicy polskich kolei państwowych. Asesorzy i ich zastępcy, powołani przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej, względnie przez Ministra Kolei Żelaznych, nie mogą zajmować stanowisk służbowych na polskich kolejach państwowych. Wysokość udziału Skarbu Państwa w kosztach powyższego Sądu Rozjemczego oznaczy Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Pracy i Opieki Społecznej i Kolei Żelaznych.

Art.  6.

Pracownikom polskich kolei państwowych, uprawnionym do zaopatrzenia w myśl przepisów, wydanych na zasadzie art. 1, nie przysługuje wobec swego zarządu prawo żądania odszkodowania na zasadzie ustawy z dnia 5 marca 1869 r. (Austr. Dz. Ust. № 27), wyjąwszy jednak wypadki, przewidziane w §§ 46 i 47 ustawy z dnia 28 grudnia 1887 r. (Austr. Ust. № 1 z 1888 r.). Natomiast w razie, jeżeli nieszczęśliwy wypadek posiada znamiona, upoważniające poszkodowanego, względnie jego rodzinę, do żądania odszkodowania na zasadzie ustawy z dnia 5 marca 1869 r., zaopatrzenie, przewidziane w przepisach, wydanych na zasadzie art. 1, podwyższa się. poszkodowanemu o połowę, w razie stałego kalectwa nawet ponad ten wymiar, podług zachodzących okoliczności najwyżej do 133% rocznego zarobku, zaopatrzenie zaś, należące się pozostałej rodzinie, podwyższa się o 2/3, o ileby jednak zaopatrzenie tej rodziny przez zwiększenie o 2/3 łącznie przewyższało całkowity zarobek roczny poszkodowanego, należy je zniżyć do tego wymiaru.

Art.  7.

Z dniem 31 grudnia 1920 r. Zawodowy Zakład ubezpieczeń pracowników austrjackich kolei żelaznych od nieszczęśliwych wypadków w Wiedniu przestaje uskuteczniać ubezpieczenia od wypadków, któreby wydarzyły się po tym terminie na ziemiach polskich b. zaboru austrjackiego, a dotknęły pracowników polskich kolei państwowych.

Prawo i obowiązki powyższego Zakładu w stosunku do wypadków, które zdarzyły się przed wejściem w życie niniejszej ustawy, przechodzą z dniem 1 stycznia 1921 r. na zarząd polskich kolei państwowych.

Art.  8.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Kolei Żelaznych w porozumieniu z Ministrem Pracy i Opieki Społecznej i Ministrem Skarbu.

Art.  9.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1921 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1922.2.5

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Tymczasowe zaopatrzenie pracowników polskich kolei państwowych w byłym zaborze austrjackim w razie nieszczęśliwych wypadków.
Data aktu: 08/11/1921
Data ogłoszenia: 14/01/1922
Data wejścia w życie: 01/01/1921