Ustawa tymczasowa o organizacji władz administracyjnych II instancji.

USTAWA TYMCZASOWA
z dnia 2 sierpnia 1919 r.
o organizacji władz administracyjnych II instancji. *

Art.  1.

Do czasu wejścia w życie ustawy o ustroju administracyjnym Rzeczypospolitej Polskiej tworzy się na razie następujące województwa, jako władze administracyjne II instancji, a mianowicie: Warszawskie, Łódzkie, Kieleckie, Lubelskie i Białostockie; stolica Rzeczypospolitej Warszawa stanowi odrębną jednostkę administracyjną.

Podział terytorjalny na poszczególne okręgi II instancji uwidoczniony jest w załączniku 1.

Utworzenie nowych województw lub podział ustalonych tą ustawą województw na województwa mniejsze nastąpić może w drodze ustawy.

Art.  2.

Na czele województwa stoi wojewoda, mianowany przez Naczelnika Państwa na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych, uchwalony przez Radę Ministrów.

Wojewoda jest:

a)
przedstawicielem Rządu centralnego, sprawującym z jego ramienia władzę państwową i odpowiedzialnym wobec niego za zarząd województwa. Zarząd ten sprawuje wojewoda przy pomocy urzędników, mianowanych dla poszczególnych działów administracji, a to do VII kategorji płac włącznie przez właściwych Ministrów. Urzędników poniżej VII kategorji mianuje wojewoda;
b)
odpowiedzialnym wykonawcą zleceń poszczególnych ministrów;
c)
zwierzchnikiem władz i urzędów, które mu podlegają (art. 3), tudzież służbowym przełożonym urzędników tychże władz i urzędów.
Art.  3. 1

Do zakresu działania wojewody należą wszelkie sprawy administracji państwowej z wyjątkiem spraw przekazanych administracji wojskowej, sądowej, skarbowej, szkolnej, kolejowej, górniczej i pocztowo-telegraficznej oraz urzędów ziemskich.

Utworzone na zasadzie art. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1919 r. Dz. p. p. № 39 poz. 283 okręgowe dyrekcje robót publicznych zatrzymują swój zakres działania-wchodzą atoli w skład województwa.

Art.  4.

Przy wojewodzie czynną jest Rada wojewódzka. Zadaniem Rady jest wydawanie opinji w sprawach, poddanych pod jej obrady przez wojewodę, a nadto podejmowanie uchwał stanowczych w sprawach, przekazanych jej przez ustawy.

Art.  5.

Rada wojewódzka składa się z przedstawicieli sejmików i rad miejskich miast, stanowiących powiaty, a wybieranych na okres urzędowania sejmiku względnie, rady miejskiej po jednym z każdego z tych ciał oraz z przedstawicieli poszczególnych działów administracji, zarówno wyłączonych z pod zwierzchnictwa wojewody, jak i jemu podległych.

Sejmiki i rady miejskie miast, stanowiących powiaty, wybrać mogą przedstawicieli do Rady wojewódzkiej tak z pośród członków tych ciał, jak i z poza swego grona.

Przewodniczącym Rady jest wojewoda lub wyznaczony przez niego zastępca.

Rada wydaje opinje względnie uchwala bądź na posiedzeniach plenarnych, bądź w sekcjach.

W rozpoznawaniu każdej sprawy bierze udział przedstawiciel odnośnego działu administracji.

Bliższe szczegóły co do rodzaju spraw, jakie mają być załatwiane na posiedzeniach plenarnych, a jakie w sekcjach oraz co do organizacji i składu sekcji określi rozporządzenie wykonawcze.

Tak pełna Rada, jak i sekcje winny się składać przynajmniej w połowie z delegatów ciał samorządowych. W posiedzeniach Rady i sekcji winien wśród członków urzędników brać udział przynajmniej jeden urzędnik sędziowski.

Stanowcze uchwały Rady względnie sekcji może wojewoda zawiesić, winien je jednak przedłożyć do rozstrzygnięcia właściwemu ministrowi.

Art.  6. 2

(uchylony).

Art.  7.

Poszczególni ministrowie mogą drogą rozporządzenia przekazywać wojewodzie decyzje, zastrzeżone im dotąd w toku instancji.

Art.  8.

Z chwilą zorganizowania władz administracyjnych II instancji na podstawie niniejszej ustawy, znosi się w obrębie tychże władz wszelkie na rozporządzeniach oparte władze II instancji w zakresie kompetencji wojewody względnie województwa.

Art.  9.

Wykonanie tej ustawy porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z właściwymi Ministrami.

Art.  10.

Ustawa ta wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK 

Projekt podziału terytorjalnego na województwa.

I.

Województwo Warszawskie.

1. Błonie 140.312

2. Ciechanów 80.061

3. Gostynin 88.405

4. Grójec 144.158

5. Kutno 101.958

6. Lipno 109.388

7. Łowicz 107.598

8. Maków 68.612

9. Mińsk 124.428

10. Mława 114.372

11. Nieszawa 114.542

12. Płock 123.867

13. Płońsk 105.001

14. Przasnysz 79.482

15. Pułtusk 118.864

16. Radzymin 81.896

17. Rawa 90.936

18. Rypin 89.975

19. Sierpce 83.902

20. Skierniewice 70.094

21. Sochaczew 74.557

22. Warszawa 275.178

23. Włocławek 127.640

Ludności 2.515.226

II.

Województwo Łódzkie.

1. Brzeziny 136.102

2. Kalisz 179.301

3. Koło 139.597

4. Konin 119.775

5. Łask 160.580

6. Łódź 577.558

7. Łęczyca 147.601

8. Piotrków 187.704

9. Radomsk 168.625

10. Sieradz 172.052

11. Słupca 122.905

12. Turek 122.015

13. Wieluń 202.895

Ludności 2.436.710

III.

Województwo Kieleckie.

1. Będzin 359.363

2. Częstochowa 220.794

3. Iłża 143.660

4. Jędrzejów 100.138

5. Kielce 179.173

6. Kozienice 137.260

7. Końskie 154.238

8. Miechów 150.414

9. Olkusz 152.013

10. Opoczno 133.072

11. Opatów 173.280

12. Pińczów 138.015

13. Radom 196.468

14. Sandomierz 131.766

15. Stopnica 158.371

16. Włoszczowa 95.123

Ludności 2.623.148

IV.

Województwo Lubelskie.

1. Biłgoraj 118.217

2. Biała 91.457

3. Chełm 179.882

4. Garwolin 150.693

5. Hrubieszów 141.064

6. Janów 137.921

7. Krasnystaw 126.276

8. Konstantynów 81.156

9. Lublin 209.219

10. Lubartów 114.225

11. Łuków 125.764

12. Puławy 173.314

13. Radzyń 103.275

14. Siedlce 96.258

15. Sokołów 80.732

16. Tomaszów 116.697

17. Węgrów 94.393

18. Włodawa 119.933

19. Zamość 146.456

Ludności 2.406.932

V.

Województwo Białostockie.

1. Augustów 89.764

2. Białystok 231.548

3. Bielsk 181.623

4. Kolno 80.517

5. Łomża 124.049

6. Ostrów 100.695

7. Ostrołęka 92.143

8. Sejny 87.579

9. Suwałki 100.701

10. Sokółka 115.155

11. Szczuczyn 72.971

12. Wysoko-Mazow. 86.139

Ludności 1.362.884

* Z dniem 8 marca 1928 r. nin. ustawa utraciła moc obowiązującą w zakresie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej (Dz.U.28.11.86).
1 Art. 3 zmieniony przez art. 1 ustawy z dnia 18 października 1921 r. (Dz.U.21.87.635) zmieniającej nin. ustawę z dniem 8 listopada 1921 r.
2 Art. 6 uchylony przez art. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1923 r. (Dz.U.23.91.712) zmieniającej nin. ustawę z dniem 14 września 1923 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz. Praw P. Pol.1919.65.395

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Ustawa tymczasowa o organizacji władz administracyjnych II instancji.
Data aktu: 02/08/1919
Data ogłoszenia: 14/08/1919
Data wejścia w życie: 14/08/1919