Chodzi o zaświadczenie do urzędu skarbowego (zaświadczenia o chorobach i stosowanym leczeniu w celu odzyskania części podatku), zaświadczenie dla nauczycieli do komisji socjalnej w celu uzyskania zapomogi z zakładu pracy (zaświadczenia o chorobach i stosowanym leczeniu), do szkół (usprawiedliwienie nieobecności na zajęciach szkolnych z powodu choroby), itp.

Odpowiedź:

Bezpłatne zaświadczenia lekarskie

Świadczeniobiorcy, na jego życzenie, przysługują nieodpłatnie wyłącznie orzeczenia i zaświadczenia lekarskie związane

  • z dalszym leczeniem,
  • rehabilitacją,
  • niezdolnością do pracy,
  • kontynuowaniem nauki,
  • uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów
    • w zajęciach sportowych
    • i w zorganizowanym wypoczynku,
  • a także orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane dla celów pomocy społecznej,
  • wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,
  • orzecznictwa o niepełnosprawności,
  • uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego,
  • lub ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie
  • oraz zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną, wydawane dla celów uzyskania dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.

Jednocześnie uznać należy, iż zaświadczenia wydawane na potrzeby usprawiedliwienia nieobecności ucznia na zajęciach szkolnych z powodu choroby nie są zaświadczeniami związanymi z kontynuowaniem nauki, czy też uczestnictwem uczniów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku. Podobnie zaświadczenia lekarskiego wydawanego na potrzeby uzyskania zapomogi z zakładu pracy nie można kwalifikować jako zaświadczenia wydawanego dla celów pomocy społecznej. Również i zaświadczenie lekarskie wydawane na potrzeby postępowania przed organem podatkowym nie może być traktowane, jak się wydaje, jako zaświadczenie wydawane dla celów pomocy społecznej czy też zaświadczenie wydawane dla uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe ustalenia przesądzają zaś o możliwości wydawania przedmiotowych świadczeń przez lekarza na zasadzie odpłatności.
Uzasadnienie:
Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), świadczeniobiorcy na podstawie ustawy nie przysługują orzeczenia o zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz inne orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane na życzenie świadczeniobiorcy, jeżeli nie są one związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku, a także jeżeli nie są wydawane dla celów pomocy społecznej, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, orzecznictwa o niepełnosprawności, uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, lub ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie, a także zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną, wydawane na życzenie świadczeniobiorcy, jeżeli nie są wydawane dla celów uzyskania dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
A contrario przyjąć zatem należy, iż świadczeniobiorcy, na jego życzenie, przysługują nieodpłatnie wyłącznie orzeczenia i zaświadczenia lekarskie związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku, a także orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane dla celów pomocy społecznej, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, orzecznictwa o niepełnosprawności, uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, lub ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie oraz zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną, wydawane dla celów uzyskania dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.

Płatne zaświadczenia lekarskie

Odnosząc powyższe ustalenia w zakresie przepisów obowiązującego prawa do treści sformułowanego pytania przyjąć należy, iż żadne z wyżej wskazanych zaświadczeń lekarskich: 

  • zaświadczenie do urzędu skarbowego o chorobach i stosowanym leczeniu w celu odzyskania części podatku,
  • zaświadczenie przedkładane komisji socjalnej w celu uzyskania zapomogi z zakładu pracy,
  • czy zaświadczenie do szkoły w celu usprawiedliwienia nieobecności na zajęciach szkolnych z powodu choroby 

nie przysługuje świadczeniobiorcy nieodpłatnie. Zaświadczenia wydawane bowiem na potrzeby usprawiedliwienia nieobecności na zajęciach szkolnych z powodu choroby nie są zaświadczeniami związanymi z kontynuowaniem nauki, czy też uczestnictwem uczniów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku. Podobnie zaświadczenia lekarskiego wydawanego na potrzeby uzyskania zapomogi z zakładu pracy nie można kwalifikować jako zaświadczenia wydawanego dla celów pomocy społecznej - ta ostatnia regulowana jest przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Również i zaświadczenie lekarskie wydawane na potrzeby postępowania przed organem podatkowym nie może być uznane, jak się wydaje, jako zaświadczenie wydawane dla celów pomocy społecznej, czy też zaświadczenie wydawane dla uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego.
Artur Paszkowski, autor współpracuje z Serwisem Prawo i Zdrowie
Odpowiedzi udzielono 26 stycznia 2015 r.