Młodzi dorośli chcą się szczepić przeciw HPV, mimo braku obowiązku

Zainteresowanie bezpłatnym programem szczepienia przeciw HPV dla osób w wieku 19-26 lat przerosło oczekiwania. Chętnych jest więcej niż szczepionek w pilotażu, dlatego resort zdrowia zwiększył ich pulę. Do maja przyszłego roku zaszczepi się blisko 20 tys. młodych dorosłych, którzy świadomie i dobrowolnie decydują się na szczepienie. W resorcie zdrowia trwają prace i analizy dotyczące wprowadzenia obowiązku szczepienia - na wpis do wykazu oczekuje nowelizacja ustawy w tej sprawie.

Osoby w wieku 19-26 lat mogą od 1 października br. bezpłatnie zaszczepić się dwuwalentną szczepionką przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Przenosi się on przede wszystkim drogą płciową, poprzez kontakt bezpośredni lub pośredni. Szczepienie jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed rakiem szyjki macicy, a także innymi nowotworami wywoływanymi przez ten wirus, np. rakiem głowy i szyi, prącia, odbytu czy krtani – u kobiet i mężczyzn. Do pilotażu przeznaczono 51 tys. dawek szczepionki, ale zainteresowanie okazało się dużo większe.

- Zainteresowanie programem jest ogromne. Przed programem wydawaliśmy ok. 200-300 dawek szczepionki miesięcznie. Teraz to nawet 3-4 tys. dawek dziennie – mówi dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny (GIS). Podkreśla, że rosnące zainteresowanie szczepieniami pokazuje, że młodzi dorośli podejmują świadome decyzje zdrowotne i poszukują skutecznych metod zapobiegania chorobom.

Młodzi dorośli szczepią się świadomie

Resort zdrowia zwiększył pulę szczepionek o 8,4 tys. dawek. – To daje nam kolejne 2800 osób. Planujemy do maja przyszłego roku zaszczepić w cyklu 3-dawkowym 20 tys. osób – mówiła ostatnio w Sejmie wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Szczepionką Cervarix można zaszczepić się w przychodni Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), która ma umowę z NFZ-em. Szczepienie realizowane jest w okresie od 1 października 2026 r. do 31 maja 2027 r. Obejmuje podanie 3 dawek w schemacie 0, 1, 6 miesięcy. Warunkiem skorzystania z bezpłatnych szczepień jest podanie wszystkich 3 dawek do końca maja 2027 r.

 - Z dniem 1 listopada 2026 r. zakończono przyjmowanie nowych zapotrzebowań na szczepionkę przeciw HPV przeznaczoną do bezpłatnych szczepień osób dorosłych w wieku 19-26 lat. Zamówienia przekazane przez świadczeniodawców do właściwych państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych przed dniem 1 listopada 2026 r. będą realizowane w zależności od dostępności szczepionki, w kolejności przekazanych zgłoszeń – informuje GIS.

Organizacje pacjenckie stały na stanowisku, żeby rozszerzyć dostęp do bezpłatnego szczepienia przeciw HPV dla młodzieży do ukończenia 19 lat. Obecnie szczepienie to wciąż jest zalecane dla dzieci i młodzieży w wieku 9-15 lat. W tej grupie dostępne są szczepionki dwu- i dziewięciowalentne. Młodzież do ukończenia 18 lat może bezpłatnie skorzystać ze szczepionki dwuwalentnej (Cervarix).  

- Postulujemy rozważenie objęcia dobrowolnymi, bezpłatnymi szczepieniami przeciw HPV młodzieży do ukończenia 19. roku życia. Działanie to ma na celu umożliwienie samodzielnego podjęcia decyzji o ochronie zdrowia osobom pełnoletnim (po 18. roku życia), które wcześniej, jako nieletnie, mogły nie zostać zaszczepione z powodu sprzeciwu lub zaniedbań ze strony opiekunów prawnych, często ulegających wpływom ruchów antyszczepionkowych – pisała do resortu zdrowia Dorota Korycińska, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej.

Zainteresowanie młodych dorosłych szczepieniami przeciw HPV może świadczyć o tym, że propozycja Federacji jest uzasadniona. Szczepienia w szkołach przeciw HPV wciąż nie cieszą się aż takim powodzeniem, jakiego oczekiwano. GIS w październiku podał, że skorzystało z nich dotąd ponad 920 tys. dzieci (ok. 22 proc.). Częściej szczepią się dziewczynki niż chłopcy.

Czytaj też: W przyszłym roku szczepienie przeciwko HPV dalej nie będzie obowiązkowe

Poziom dezinformacji wciąż wysoki, nowelizacja w przygotowaniu 

Na kwestię fałszywych narracji w sprawie szczepienia zwróciły uwagę również posłanki Koalicji Obywatelskiej w interpelacji skierowanej do resortu zdrowia. Jak przytaczają, z informacji przekazanych przez organizacje monitorujące przestrzeń informacyjną wynika, że skala negatywnych przekazów dotyczących szczepień przeciw HPV w ostatnim czasie wyraźnie wzrosła. W okresie od 30 września do 30 października 2026 r. odnotowano 4334 wzmianki dotyczące HPV, których szacowany zasięg wyniósł około 17 mln odbiorców. Jednocześnie liczba treści o negatywnym wydźwięku wzrosła o 160 proc., a w ostatnim tygodniu października stanowiły one 43 proc. całej monitorowanej dyskusji. Oznacza to, że do młodych ludzi częściej mogą docierać przekazy fałszywe i negatywne, niż głosy ekspertów i lekarzy. Mają one też związek z tym, że resort ostatecznie zdecydował się na przesuniecie terminu wdrożenia obowiązkowego szczepienia na HPV (pierwotnie miało się ono znaleźć w kalendarzu na przyszły rok), a decyzja nie została jasno wyjaśniona. Sprzyja to pojawianiu się różnych teorii spiskowych. 

- Ewentualne zmiany w zakresie szczepień powinny zostać poprzedzone odpowiednio wcześnie przygotowanymi działaniami informacyjnymi, skierowanymi zarówno do społeczeństwa, jak i personelu medycznego oraz środowiska szkolnego. Brak spójnego przekazu może doprowadzić do dalszego wzrostu dezinformacji i utrudnić realizację działań profilaktycznych. Istotne jest zatem skoordynowanie komunikacji Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektora Sanitarnego, środowisk eksperckich oraz organizacji społecznych. Wspólne działania powinny zapewnić społeczeństwu dostęp do wiarygodnych informacji, opartych na aktualnej wiedzy medycznej, a także pozwolić na szybkie reagowanie na pojawiające się nieprawdziwe i wprowadzające w błąd przekazy - zwracają uwagę posłanki, pytając jednocześnie resort o przyczyny przesunięć i aktualny status prawny zmian. Interpelacja czeka jeszcze w kolejce na odpowiedź. 

Kilka dni temu Katarzyna Kęcka, wiceminister zdrowia, odniosła się natomiast do tematu w odpowiedzi na inną interpelację, również w sprawie szczepienia na HPV. Wiceminister Kęcka zaznaczyła, że w przygotowywanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, oczekującym na wpis do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, przewidziano uwzględnienie zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w wykazie stanowiącym załącznik do ustawy. Do rozporządzenia w tej samej sprawie wpłynęły liczne stanowiska i uwagi. 

- (...) odnoszące się m.in. do wieku osób objętych szczepieniem, organizacji i finansowania świadczeń oraz relacji projektowanych rozwiązań do dotychczasowego powszechnego programu szczepień przeciw HPV, są obecnie przedmiotem analizy. Ostateczny kształt regulacji zostanie przedstawiony po zakończeniu prac nad projektem i opublikowaniu dokumentów podsumowujących konsultacje publiczne. Na obecnym etapie nie jest możliwe wskazanie wiążącego terminu zakończenia prac. Harmonogram dalszego procedowania będzie uzależniony w szczególności od zakresu zmian wprowadzanych do projektu, w tym od ewentualnej konieczności przeprowadzenia ponownych uzgodnień - zaznaczyła wiceminister Kęcka. 

Refundacja dla dorosłych

Warto pamiętać, że dorośli mają 50 proc. refundacji na szczepienie przeciw HPV szczepionką Cervarix. Koszt 1 dawki po refundacji wynosi ok. 140 zł. Jest to szczepionka dwuwalentna. Samo szczepienie w przychodni POZ powinno być nieodpłatne, jednak praktyka jest różna i należy to sprawdzić w swojej placówce.

Natomiast szczepionka 9-walentna o nazwie Gardasil 9 jest w pełni płatna dla osób dorosłych. - Warto się szczepić przeciwko HPV w dorosłości. Szczepienie może nadal zapewniać ochronę przed typami wirusa, z którymi dorosłe osoby jeszcze nie miały styczności. Jeśli masz wątpliwości co do skuteczności szczepienia, warto skonsultować się ze swoim lekarzem – zachęca Onkofundacja Alivia.

Jak przypomina, wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest przyczyną znacznej większości zachorowań na raka szyjki macicy, 90 proc. zachorowań na raka odbytu i ponad 60 proc. zachorowań na raka prącia. Wywołuje również raka pochwy, nowotwory jamy ustnej, gardła oraz brodawki narządów płciowych. HPV to nie jeden wirus, a grupa ponad 200 wirusów, spośród których około 14 cechuje wysoka onkogenność. Szczepiąc się przeciwko HPV, można uniknąć zachorowania.