RPO: konieczne wprowadzenie zasad dotyczących badań DNA
Rzecznik Praw Obywatelskich zaapelował do Ministra Sprawiedliwości o uregulowanie zasad przeprowadzania badań kodu genetycznego DNA w sprawach cywilnych. Rzecznik wskazuje, że na rynku funkcjonują firmy zajmujące się testami DNA na zasadach komercyjnych, a nie istnieją regulacje prawne ani inne powszechnie obowiązujące kodeksy dobrych praktyk czy porozumienia regulujące metodologię, odpowiedzialność i dopuszczalność takich testów.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi obywateli mających wątpliwości co do swego pokrewieństwa z dziećmi, będącymi w świetle prawa ich potomkami. Rzecznik od 2001 roku wskazywał w korespondencji z ministrem sprawiedliwości i ministrem zdrowia na konieczność uregulowania zasad przeprowadzania badań kodu genetycznego DNA w takich sprawach. Wpływ, jaki wyniki badań DNA w cywilnych postępowaniach sądowych wywierają na losy licznych rodzin, prawa dziecka oraz stan cywilny jednostek, powoduje, że konieczne jest szybkie opracowanie standardów medycznych ich przeprowadzania, pozwalających na zagwarantowanie ich rzetelności i zgodności z prawdą materialną.
Według Rzecznika, strukturę kodu genetycznego, pozwalającą jednoznacznie zidentyfikować osobę, należy uznać za dane osobowe. Oznacza to, że kod genetyczny osoby powinien podlegać szczególnej ochronie jako „dane wrażliwe”. Ustawa o ochronie danych osobowych zakazuje przetwarzania takich danych, a dopuszcza możliwość ich przetwarzania jedynie w ściśle określonych okolicznościach. Zdaniem Rzecznika należy rozważyć zasadność penalizacji pozaprawnego – bez zezwolenia powołanych do tego osób lub organów – pobierania próbek kodu genetycznego oraz badania i obrotu nimi. Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca się o podjęcie stosownych działań legislacyjnych.
Regulacja badań DNA w postępowaniu karnym została uchwalona już w 2004 roku.
