MZ zapowiada ogólnokrajowy program badań przesiewowych raka płuc

Ministerstwo Zdrowia przychyliło się do apeli środowiska pacjenckiego i lekarskiego o wprowadzenie nowoczesnej diagnostyki raka płuc - niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK). To badanie pozwoli zwiększyć wykrywalność tego rodzaju nowotworu jeszcze na wczesnym etapie. Od 1 lipca br. jest już ono finansowane z budżetu NFZ. Nowe przepisy umożliwią uruchomienie w przyszłości ogólnokrajowego programu badań przesiewowego raka płuc z użyciem nowoczesnych metod.

Rocznie notuje się od 20 do 25 tysięcy nowych zachorowań na raka płuca, a choroba odpowiada za ok. 22 proc. wszystkich zgonów onkologicznych w kraju. Pięcioletnie przeżycie waha się w granicach 13–22 proc. U około 50 proc. pacjentów choroba wykrywana jest w stadium przerzutowym, co drastycznie obniża szanse na wyleczenie. Głównym czynnikiem ryzyka (odpowiadającym za 80-90 proc. przypadków) jest palenie papierosów, ale też bierne wdychanie dymu tytoniowego. Zdarza się, że jest to wynikiem długoletniej pracy w pyle i wdychania azbestu, arsenu, chromu, niklu lub spalin silnikowych. Znaczenie ma też przewlekłe wdychanie smogu i pyłów zawieszonych czy predyspozycje genetyczne, a więc występowanie raka płuc w rodzinie oraz przebyte choroby (np. POChP – przewlekła obturacyjna choroba płuc). 

Choroba przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Ostatnie lata przyniosły pacjentom z niedrobnokomórkowym rakiem płuca dużą zmianę w leczeniu w oparciu o spersonalizowaną terapię. Warunkiem powodzenia leczenia jest jednak wczesna diagnoza, a jednym z najnowocześniejszych narzędzi jest niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK). To badanie obrazowe klatki piersiowej o obniżonej dawce promieniowania, zapewniające wysoką rozdzielczość. Stanowi kluczowe narzędzie profilaktyki onkologicznej, pozwalające wykryć bezobjawowego raka płuca na najwcześniejszym, wyleczalnym etapie. Umożliwia dostrzeżenie nawet kilkumilimetrowych guzków, których nie widać w zwykłym RTG klatki piersiowej. NDTK charakteryzuje się 20-krotnie mniejszą dawką promieniowania niż tradycyjna tomografia. Zminimalizowana dawka promieniowania pozwala na bezpieczne powtarzanie badania w ramach cyklicznych kontroli. 

Przymiarki do programu badań przesiewowych

Ministerstwo Zdrowia przygotowało przepisy, który przewidują objęcie niskodawkowej tomografii komputerowej płuc finansowaniem ze środków publicznych. Od końca 2019 roku badanie wykonywano w ramach Ogólnopolskiego Programu Pilotażowego Wczesnego Wykrywania Raka Płuca, co oznacza, że jego dostępność była bardzo ograniczona - mogli z niego skorzystać tylko pacjenci placówek, które przystąpiły do pilotażu. Teraz NDTK zostanie włączona do systemu profilaktyki zdrowotnej na ogólnych zasadach. Osoby spełniające określone kryteria będą mogły skorzystać z diagnostyki bez konieczności przechodzenia przez długą ścieżkę formalną (chodzi np. o długoletnich palaczy papierosów), a placówki- podpisywać umowy z NFZ a realizację tej formy diagnostyki. 

Jak argumentuje MZ, nowe regulacje są potrzebne, aby stworzyć podstawy prawne do uruchomienia ogólnokrajowego programu badań przesiewowych. Od lipca NFZ może zawierać umowy z placówkami medycznymi według jednolitych zasad.

Czytaj także: Program profilaktyki raka płuca ma szansę realnie przedłużyć życie pacjentom