SZKOLENIE ONLINE Co nowego w ochronie zdrowia w 2027 r. 3 grudnia 2026 r., godz. 12:00
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

Badania dla mężczyzn nie tylko w listopadzie, warto skorzystać z profilaktyki

Choć to listopad jest Miesiącem Walki z Męskim Rakiem i szczególnie dużo mówi się wtedy o profilaktyce męskich nowotworów, nie tylko wtedy trzeba o niej pamiętać. Pomimo że liczba rozpoznań nowotworów u kobiet i mężczyzn jest zbliżona, umiera więcej mężczyzn – o ok. 15 proc. Dlatego warto skorzystać z badań profilaktycznych, które są refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Istotna jest też rola profilaktyki pierwotnej, a w niektórych przypadkach samobadania.

pobranie krew badanie
Źródło: iStock

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów za 2023 rok pokazują, że liczba nowych rozpoznań tej choroby u kobiet i mężczyzn była zbliżona. Wśród mężczyzn zarejestrowano 96 925 zachorowań, a wśród kobiet – 95 997. Różnica była znacznie większa w przypadku zgonów: z powodu nowotworów złośliwych zmarło 53 322 mężczyzn i 46 354 kobiety. Oznacza to, że wśród mężczyzn odnotowano o około 15 proc. więcej przypadków śmiertelnych – przypomina Onkofuncja Alivia. Największymi zagrożeniami onkologicznymi dla mężczyzn są: rak płuca, jelita grubego i prostaty. Rak płuca odpowiada za blisko 26 proc. wszystkich zgonów z powodu nowotworów złośliwych u mężczyzn. Następny jest rak jelita grubego – 13 proc. i rak prostaty – prawie 11 proc. 

Movember ("wąsopad": od połączenia słów ang. moustache – wąsy i ang. november – listopad) najczęściej kojarzymy z rakiem prostaty i jąder. Jednak nie tylko w listopadzie, i nie tylko o tych nowotworach powinni pamiętać mężczyźni. - Wielu mężczyzn odkłada badania profilaktyczne – z obawy przed diagnozą, z powodu wstydu, niepewności, a także pod wpływem społecznej presji, by zawsze być silnym i „dawać radę”. Tymczasem dbanie o siebie nie jest oznaką słabości, lecz dojrzałości i odpowiedzialności – zarówno za własne zdrowie, jak i za bliskich, na których nam zależy – mówi Katarzyna Binkiewicz, psychoonkolożka z Fundacji Rakiety.

Zapuszczane przez mężczyzn wąsy w listopadzie są wyrazem tej odpowiedzialności – mają wywoływać temat profilaktyki męskich nowotworów i prowokować do pytań o nią. A przede wszystkim do działania. 

Męskie nowotwory często rozwijają się po cichu 

Rak prostaty jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn. - We wczesnym stadium choroba może nie powodować wyraźnych objawów, dlatego ich brak nie oznacza, że choroby nie ma. Ryzyko raka prostaty wzrasta z wiekiem, znaczenie ma również historia nowotworów w rodzinie. Warto porozmawiać z lekarzem o indywidualnym ryzyku i zasadności badań, w tym oznaczenia stężenia PSA we krwi – przypomina Onkofundacja Alivia.

– W profilaktyce pierwotnej warto podkreślić znaczenie regularnej aktywności fizycznej i zapobiegania otyłości. Istnieją badania wskazujące, że większa aktywność oraz poprawa wydolności fizycznej wiążą się z mniejszym ryzykiem zachorowania na raka prostaty, choć wyniki nie są całkowicie spójne. Bardziej przekonujące są dane łączące nadmierną ilość tkanki tłuszczowej z ryzykiem zaawansowanych i agresywnych postaci choroby. Zdrowy styl życia – obejmujący również niepalenie i właściwe odżywianie – ma więc uzasadnienie także w profilaktyce tego nowotworu. Nie daje jednak gwarancji uniknięcia zachorowania i nie zastępuje badań – mówi dla portalu Zwrotnik Raka dr n. med. Artur Chyrek, specjalista radioterapii onkologicznej z Wielkopolskiego Centrum Onkologii w Poznaniu, współprowadzący podcast PopOnkologia.

Szacunki mówią o tym, że 3 na 10 mężczyzn zachoruje na nowotwór męskich narządów moczowo-płciowych.

Rak jądra najczęściej występuje u młodszych mężczyzn. Kluczowe jest samobadanie jąder, choć nie zastąpi oczywiście wizyty u lekarza. Niepokoić powinny nowe zgrubienia, guzki, obrzęk, zmiana wielkości jądra czy inne nietypowe zmiany. Wtedy trzeba pilnie skonsultować się z lekarzem – nawet jeśli nie czujemy bólu. Wczesne wykrycie raka jądra daje 95 proc. szans na wyleczenie.

- Niemal 7 tys. więcej zgonów onkologicznych wśród mężczyzn niż kobiet to ważny sygnał, że o męskim zdrowiu trzeba mówić szerzej. Nowotwory, na które najczęściej chorują mężczyźni – płuca, jelita grubego i prostaty – często rozwijają się po cichu, a brak bólu nie oznacza braku choroby. Czekanie, aż „samo przejdzie” lub pojawią się silne objawy, odbiera szansę na szybkie i skuteczne leczenie – wskazuje Onkofundacja Alivia. Dlatego nie tylko w listopadzie trzeba pamiętać o odpowiedzialności za swoje zdrowie. 

Jednak w tym miesiącu można łatwiej skorzystać z różnych akcji zdrowotnych, które w tym pomogą. Jedną z nich są badania w ramach akcji Mosznowładcy, którą realizuje Fundacja Nie Warto. Jeszcze do końca listopada można skorzystać z darmowych badań w różnych miejscach Polski – USG jąder i badanie z krwi PSA. Na stronie Fundacji jest dokładny kalendarz badań. 

Do badań w listopadzie zachęcają też inne kampanie społeczne jak np. „Pan i Pani przebadani. A Ty?”, którą realizuje Główny Inspektorat Sanitarny czy „Kocurze, badaj się!” Fundacji Rakiety. 

Wielu mężczyzn odkłada badania na później, choć część chorób można wykryć, zanim pojawią się pierwsze objawy. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje programy profilaktyczne, z których możesz skorzystać bezpłatnie - wystarczy tylko po nie sięgnąć. Szczegóły przedstawiono w tabeli przygotowanej przez NFZ. 

BADANIE / PROGRAM GRUPA WIEKOWA JAK CZĘSTO? DLACZEGO WARTO?
Kolonoskopia 50–65 lat; 40–49 lat przy raku jelita grubego u krewnego I stopnia Raz na 10 lat, jeśli wynik i zalecenia lekarskie nie wskazują inaczej Pozwala wykryć zmiany przednowotworowe i usunąć polipy, zanim rozwinie się z nich rak.
Bilans „Moje Zdrowie” 20 lat i więcej Co 5 lat (20–49 lat) lub co 3 lata (50 lat i więcej) Kompleksowa ocena stanu zdrowia, obejmująca m.in. badania krwi i moczu oraz indywidualny plan zdrowotny.
PSA – badanie prostaty Mężczyźni po 50. roku życia W ramach rozszerzonego pakietu programu „Moje Zdrowie”, zgodnie z zasadami kwalifikacji Pomaga ocenić stężenie swoistego antygenu sterczowego. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka prostaty, ale może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki.
Program badań przesiewowych raka płuca 50–74 lata – zależnie od wieku, historii palenia i dodatkowych czynników ryzyka Co 12 miesięcy lub częściej, w zależności od wyniku badania Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) pozwala wykryć raka płuca na wczesnym etapie, szczególnie u osób z grupy podwyższonego ryzyka.
Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) 35–65 lat Co 5 lat, jeśli spełniasz kryteria programu Pozwala ocenić ryzyko chorób serca i naczyń. Obejmuje m.in. pomiar ciśnienia, BMI oraz badania poziomu cholesterolu i glukozy.

Pełny poradnik wraz ze wskazówkami co do badań i objawów przygotowanym przez NFZ jest dostępny pod TYM LINKIEM. 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.

 

Polecamy książki prawnicze o tematyce zdrowotnej