Kiedy można udzielić informacji dotyczących okoliczności śmierci pacjenta osobom bliskim?
Jeśli osoba bliska zmarłego pacjenta nie udzieliła lekarzowi (zasadne jest wskazanie konkretnego lekarza) zgody na ujawnienie tajemnicy nie można jej ujawnić. Uprawnienia takiego nie ma pełnomocnik.
Jesteśmy szpitalem. Zwrócił się do nas adwokat z wnioskiem o udostępnienie informacji związanych z ustaleniem okoliczności śmierci naszego pacjenta, zmarłego 24 lata temu. Adwokat jest pełnomocnikiem córki tego pacjenta. Pełnomocnictwo uprawnia adwokata do reprezentacji przed wszelkimi urzędami i instytucjami we wszelkich sprawach związanych z ustaleniem śmierci ojca. Mocodawczyni jest osobą bliską w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta.
Czy w świetle art. 40 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty można córce jako osobie bliskiej udzielić informacji o przyczynie śmierci jej ojca i tym samym zwolnić ją z tajemnicy lekarskiej?
W ocenie autorki udzielenie informacji jest wykluczone w przedstawionym stanie faktycznym, a co najmniej mocno wątpliwe.
W ocenie autorki na czoło wysuwa się tutaj okoliczność dysponowania stosownym źródłem wiedzy. Autorka ma na myśli dokumentację medyczną i okres jej przechowywania. Z pytania wynika, że problem dotyczy zdarzenia z – mniej więcej – 1993 roku. W okresie tym obowiązywała ustawa z 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej - dalej u.z.o.z. w wersji obowiązującej od 15 lipca 1992 roku do 31 grudnia 1994 roku.
Obowiązujący wówczas przepis art. 18 ust. 6 u.z.o.z. delegował na ministra zdrowia i opieki społecznej kompetencję do unormowania zasad przetwarzania dokumentacji medycznej. Delegacja ta skutkowała w tamtym etapie rozporządzeniem z 17 grudnia 1992 roku w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania. - dalej r.r.d.m.
Zgodnie z normami wynikającymi z § 50 ust. 1 w związku z § 47 r.r.d.m. można stwierdzić, że dokumentacja pacjenta, którego zapytanie dotyczy od 2003 roku nie podlega już przechowywaniu, a zgodnie z prawem powinna zostać zniszczona. Zgodnie z § 50 ust. 1 r.r.d.m. dokumentacja medyczna zakończona podlegała przechowywaniu przez 10 lat od końca roku, w którym ją zakończono. Jeżeli przyjąć, że pacjent zmarł w 1993 roku, to najpóźniej dokumentacja podlegała zniszczeniu w roku 2004. Oczywiście poza dokumentacją medyczną ktoś z personelu medycznego może dysponować wiadomościami "z pamięci", ale takie źródło jest bardzo wątpliwe, a doświadczenie autorki w sprawach medycznych dowodzi wręcz, że pamięć o pacjentach, szczególnie po takim czasie, zaciera się. To po pierwsze.
Drugą sprawą jest samo uprawnienie adwokata do domagania się wyjawienia takiej, jak opisana pytaniem, informacji. Autorka nie "widzi" pełnomocnictwa. Niemniej z przytoczonej treści – zakładając, że jest ona kompletna, autorka poddaje w wątpliwość prawo tego pełnomocnika do zasięgania takich informacji. Kluczem do odpowiedzi jest między innymi norma art. 14 ust. 3 in fine ustawy z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Powołany przepis stanowi, że "osoby wykonujące zawód medyczny, […], są związane tajemnicą również po śmierci pacjenta, chyba że zgodę na ujawnienie tajemnicy wyrazi osoba bliska.". Artykuł 40 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty stanowi bardzo zbieżną regułę do omówionej z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zresztą przepisy są wprowadzone przez tę samą ustawę nowelizującą.
Wracając jednak do tematu należy stwierdzić, że osoba bliska w osobie córki nie udzieliła lekarzowi (zasadne jest wskazanie konkretnego lekarza) zgody na ujawnienie tajemnicy. Z pewnością uprawnienia takiego nie ma pełnomocnik. Autorka nie rozumie ostatniego zdania pytania, w którym jest mowa o zwolnieniu córki z tajemnicy lekarskiej. Prawdopodobnie jest to niezręczność językowa. Na wypadek, gdyby było inaczej autorka wyjaśnia, że podmiotem związanym tajemnicą lekarską jest tylko i wyłącznie lekarz. Nawet nie podmiot leczniczy, lecz właśnie konkretny lekarz.
