MON chce zmienić zasady turnusów dla żołnierzy po misjach
Ministerstwo Obrony Narodowej chce zmienić zasady kierowania żołnierzy zawodowych na turnusy leczniczo-profilaktyczne po powrocie z misji zagranicznych. Projekt rozporządzenia zakłada m.in. obowiązek uzasadniania skierowań oraz zmianę programu turnusów, z większym naciskiem na wsparcie psychologiczne, readaptację po misji i funkcjonowanie w relacjach rodzinnych. Jednocześnie zmiany mają ograniczyć ewentualne nadużycia w kierowaniu na turnusy oraz poprawić jakość wsparcia psychologicznego, medycznego i rodzinnego dla żołnierzy.
Resort wyjaśnia, że w obecnym stanie prawnym przepisy nie wymagają, aby skierowanie na turnus leczniczo‑profilaktyczny zawierało uzasadnienie ani wskazania medyczne. W praktyce prowadzi to do niejednolitego kwalifikowania uczestników i rozbieżności w podejmowanych decyzjach. Konsekwencją jest ryzyko kierowania na turnusy osób, które nie wymagają takiej formy wsparcia, przy jednoczesnym ograniczeniu dostępu dla żołnierzy rzeczywiście potrzebujących pomocy po powrocie z misji.
Kolejnym problemem, który zauważył MON, jest niewystarczające dopasowanie programu turnusów do faktycznych potrzeb zdrowotnych żołnierzy, wracających z misji. Resort wskazuje, że obecny program ma charakter ogólny, nie zapewnia odpowiedniej standaryzacji ani precyzyjnego określenia zakresu oddziaływań terapeutycznych. Skutkuje to zróżnicowaną jakością realizowanych turnusów oraz ograniczoną efektywnością podejmowanych działań. Szczególnie widoczne jest to w obszarze zdrowia psychicznego, mimo że to właśnie problemy adaptacyjne, stres pourazowy oraz trudności w readaptacji po powrocie z misji należą do kluczowych wyzwań, z jakimi mierzą się żołnierze zawodowi.
Ponadto obecne rozwiązania nie kładą wystarczającego nacisku na systemowe wsparcie psychologiczne ani na kontynuację oddziaływań po zakończeniu turnusu. Brakuje również mechanizmów umożliwiających indywidualne dopasowanie wsparcia psychologicznego i rehabilitacyjnego do potrzeb konkretnego żołnierza.
Uzasadnienie skierowania i diagnoza
MON w projekcie nowelizacji rozporządzenia w sprawie świadczeń zdrowotnych przysługujących żołnierzom zawodowym proponuje zmianę polegającą na obowiązku dołączania do skierowania na turnus leczniczo‑profilaktyczny uzasadnienia jego wystawienia oraz wskazań do uczestnictwa w kolejnym turnusie po zakończeniu wykonywania tych samych działań poza granicami państwa.
To pozwoli ukierunkować oddziaływania podejmowane w trakcie turnusu na konkretne problemy natury psychologicznej lub fizycznej zgłaszane przez żołnierza po powrocie. Jednocześnie stworzy podstawy do eliminowania z wyjazdów osób nieuprawnionych lub niewymagających takiej formy wsparcia.
Zmiana przepisów ma objąć również modyfikację Ramowego Programu Turnusu Leczniczo‑Profilaktycznego. Projektowane rozwiązania są – jak podkreślono – efektem analizy dotychczasowych doświadczeń oraz opinii uczestników turnusów wyrażanych w ankietach ewaluacyjnych. Nowy program kładzie większy nacisk na oddziaływania psychologiczne. Wynika to z podstawowych celów turnusów, do których należą m.in.:
- obniżenie poziomu napięcia psychicznego i fizycznego,
- readaptacja po powrocie z misji,
- wzmacnianie zasobów psychicznych i społecznych,
- wsparcie komunikacji rodzinnej i reintegracji po rozłące.
Oddziaływania psychologiczne mają być wspierane przez zabiegi rehabilitacyjne, realizowane zgodnie ze wskazaniami lekarza kierującego.
Zdaniem MON proponowane zmiany przełożą się na zwiększenie skuteczności turnusów leczniczo‑profilaktycznych, dzięki lepszemu dopasowaniu programu do indywidualnych potrzeb uczestników. Istotnym elementem ma być także wzmocnienie roli konsultacji specjalistycznej jako narzędzia oceny stanu psychofizycznego żołnierza zawodowego.
