Spory majątkowe między związkiem międzygminnym a gminą mają charakter cywilnoprawny

Powstałe w wyniku uchwał związku międzygminnego spory majątkowe pomiędzy gminą, która wystąpiła ze związku międzygminnego a tym związkiem, mają charakter cywilnoprawny a tym samym do ich rozpoznania właściwe są sądy powszechne orzekł NSA.

Przedmiotem sporu była uchwała związku międzygminnego dotycząca ustalenia wysokości składek gminy na 2011 r. Gmina zwróciła uwagę, iż nie jest już członkiem związku międzygminnego od 1 stycznia 2010 r. i w związku z tym kwestionowała możliwość nakładania na nią jakichkolwiek opłat przez organy związku. W skardze do WSA gmina wskazała na naruszenie ustawy o samorządzie gminnym i Konstytucji RP poprzez narzucenie jej w drodze administracyjno-prawnej obowiązku ponoszenia ciężarów finansowych związanych z funkcjonowaniem związku, do którego już nie należy. Oddalając skargę gminy Sąd I instancji powołał się na to, że art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym , ma tylko ograniczone zastosowanie do związków komunalnych, bo gmina ponosi odpowiedzialność w granicach wniesionego wkładu oraz jest obowiązana do pokrywania strat poniesionych przez związek. Ponadto przyjął, że zasada ograniczenia odpowiedzialności gminy za zobowiązania związku międzygminnego nie dotyczy również innych zobowiązań związku (np. z tytułu spłaty kredytów) jeśli istnieje ważna podstawa prawna pozwalająca związkowi na domaganie się pokrycia tych zobowiązań w formie składek.

W skardze kasacyjnej gmina wskazała ponownie zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym, kwestionując zasadność obciążania jej składkami w drodze uchwały związku. W uzasadnieniu gmina podkreśliła, że kwestie odpowiedzialności za inwestycje, które stanowią cel istnienia związku, są zagadnieniami cywilnoprawnymi a spory dotyczące rozliczeń pomiędzy związkiem gmin a uczestniczącą w nim gminą z tytułu ponoszenia kosztów działalności związku są sprawami cywilnymi, podlegającymi rozpoznaniu przez sądy powszechne.

NSA rozpatrując sprawę przyznał rację gminie. Uznał, iż powstałe w wyniku uchwał związku międzygminnego spory majątkowe pomiędzy gminą, która wystąpiła ze związku międzygminnego a tym związkiem, mają charakter cywilnoprawny, a tym samym do ich rozpoznania właściwe są sądy powszechne. Wynika to z charakteru tych sporów, a wprost przesądza o tym przepis art. 8 ust. 2b ustawy o samorządzie gminnym , stanowiący, iż spory majątkowe wynikłe z porozumień o których mowa w ust. 2 i 2a oraz w art. 74, rozpatruje sąd powszechny i przepis art. 64 ust. 5 tejże ustawy , w myśl którego do związków międzygminnych stosuje się odpowiednio art. 8 ust. 2-5 i art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym .

Na podstawie: Postanowienie NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 671/12, prawomocne

Przydatne materiały:
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.)