Ośrodki sportu i rekreacji (OSiR-y) najczęściej skrupulatnie i na bieżąco dbają o stan techniczny infrastruktury, choć zdarzają się tu pojedyncze nieprawidłowości. Program stworzony przez Ministra Sportu i Turystyki stwarza odpowiednie ramy dla upowszechniania rekreacji społeczeństwa, ale mogą one być jeszcze lepsze.

Za tworzenie warunków dla rozwoju sportu odpowiadają jednostki samorządu terytorialnego

Określają one w tym celu okresowe cele i działania strategiczne. Wsparciem dla jst są odpowiednie programy Ministra Sportu i Turystyki (Minister SiT), wspierające zarówno wysiłki na rzecz popularyzacji sportu i rekreacji w społeczeństwie, jak i budowę sprzyjającej temu infrastruktury.

Opracowany w resorcie Program Rozwoju Sportu do roku 2020 (Program) w należyty sposób wytyczył ramy w tym zakresie. Był też w pełni dostępny dla wszystkich gmin i OSiR-ów. Udział dotacji z MSiT w wydatkach gmin na kulturę fizyczną stanowił około 10%, zaś pozostałe 90% gminy finansowały z innych źródeł. NIK uznaje, że minister powinien w dokumentach strategicznych jeszcze szerzej uwzględniać działania podejmowane na rzecz rozwoju kultury fizycznej w jst.

Dotacje MSiT na inwestycje w samorządowe obiekty sportowe są przyznawane i rozliczane prawidłowo - dotyczy to także tych zarządzanych przez OSiR-y. Minister skutecznie sprawuje też nadzór nad realizacją zadań zleconych dotyczących inwestycji sportowych i upowszechniania sportu.

Działające w ramach Programu gminy zapewniają ludności warunki do uprawiania sportu i rekreacji, przy czym wskaźniki są zdecydowanie lepsze tam, gdzie gminy utworzyły wyspecjalizowane jednostki samorządowe, czyli OSiR-y. Dotyczy to 28% gmin. Oferta sportowo-rekreacyjna jest tam bardziej różnorodna i łatwiej dostępna, bardziej odpowiada więc także potrzebom mieszkańców. W 72% gmin zadania pełnione gdzie indziej przez OSiR-y wypełniają same urzędy gmin.

Gminy z funkcjonującymi OSiR-ami na działania z zakresu upowszechniania sportu i rekreacji wydają średnio 2,5 razy więcej od gmin, gdzie OSiR-ów nie powołano.

Czytaj też: NIK: Publiczny miniPortal nie zapewnia bezpieczeństwa uczestnikom przetargów >

Część gmin określa strategiczne cele w omawianym obszarze w odpowiednich dokumentach - czasem jednak czyni to w sposób ogólnikowy, nie precyzując zakładanych wskaźników, które zamierzają osiągnąć.

Nie wszystkie gminy monitorują stan realizacji założonych celów bądź zgodność tej realizacji z założeniami przyjętej strategii. NIK stwierdziła brak ewaluacji lub nieprawidłową sprawozdawczość i ocenę postępów realizacji strategii i/lub celów strategicznych z zakresu rozwoju aktywności fizycznej w czterech skontrolowanych gminach: Augustów, Krotoszyn, Piaseczno i Trzebnica.

OSiR-y są wyposażone w niezbędną infrastrukturę, a ich stan z reguły nie zagraża bezpieczeństwu.

Badanie kwestionariuszowe NIK wykazało, że OSiR-y dysponują najczęściej boiskiem piłkarskim (73% odpowiedzi), halą sportową (53,6%), kortem tenisowym (49,5%), stadionem lekkoatletycznym (33,4%) oraz całorocznym basenem krytym (35,5%).

Sprawdź w LEX: Czy umowa bezpłatnego użyczenia lokalu położonego w budynku basenu miejskiego przez OSiR na rzecz stowarzyszenia, przenosi obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości na stowarzyszenie? >

Kontrolerzy stwierdzili jednak lokalne nieprawidłowości, o których powiadomione zostały inspektoraty nadzoru budowlanego - np. w Augustowie burmistrz nie zadbał o usunięcie uszkodzeń na pływalni miejskiej, w Poznaniu strop siłowni fitness nie spełniał norm obciążenia. Obiekty nie zawsze poddawane są regularnym kontrolom stanu technicznego.

Gospodarka finansowa OSiR-ów prowadzona jest z reguły prawidłowo

NIK stwierdziła pojedyncze przypadki naruszania przepisów o udzielaniu zamówień publicznych (w dwóch OSiR-ach) i brak procedur dotyczących gospodarki kasowej i towarowej (jeden OSiR). Nieprawidłowości te nie miały wpływu na kontrolowaną działalność. Dotacje też najczęściej są prawidłowo ewidencjonowane i rozliczane.

W Trzebnicy kontrolerzy stwierdzili włączenie działań na rzecz promocji sportu i rekreacji do obszaru działań z zakresu kultury, co ograniczyło przejrzystość finansowania tych dwóch rodzajów działalności.

 


OSiR-y realizują swoje cele poprzez organizację zajęć sportowych i rekreacyjnych, współzawodnictwa sportowego, przygotowywanie imprez sportowo-rekreacyjnych i turystycznych. Zadania te ośrodki realizują samodzielnie i/lub we współpracy z organizacjami pozarządowymi, klubami sportowymi lub podmiotami prywatnymi. Liczba uczestników tych zajęć i imprez systematycznie rośnie w większości gmin.

Sprawdź w LEX: Czy spółka ma prawo odliczenia VAT z tytułu darowizny (nagród dla uczestników maratonu zorganizowanego przez ośrodek sportu i rekreacji)? >

Cele na rzecz rozwoju aktywności fizycznej w pełni zrealizowano w 36,2% ankietowanych gmin, zaś częściowo w 56,9% gmin. Gminy z funkcjonującym OSiR-em częściej osiągały cele na rzecz rozwoju aktywności fizycznej mieszkańców zakładane w dokumencie strategicznym niż gminy bez takich jednostek (45% wobec 29%).

Sprawdź w LEX: W jaki sposób szkoła, której uczniowie w trakcie zajęć wychowania fizycznego korzystają z obiektów sportowych Ośrodka Sportu i Rekreacji, powinna rozliczać się z tą jednostką? >

Wnioski po kontroli

Mimo pozytywnej oceny, Najwyższa Izba Kontroli przygotowała kilka wniosków pokontrolnych. Wnioskuje do:

  • Ministra Sportu o:
    • pełniejsze uwzględnianie działań podejmowanych na rzecz rozwoju kultury fizycznej w jednostkach samorządu terytorialnego przy przygotowaniu i wdrażaniu dokumentów strategicznych Ministra.
  • Gmin o:
    • monitorowanie i dokumentowanie efektów podejmowanych działań w zakresie stworzenia warunków sprzyjających rozwojowi sportu i rekreacji;
    • podjęcie skutecznych działań w celu naprawy uszkodzeń obiektów sportowych w sytuacji, gdy dalsze zaniechania mogą przyczynić się do katastrofy budowlanej;
    • realizację zaleceń wynikających z przeglądów rocznych i pięcioletnich stanu technicznego obiektów sportowych;
    • wzmocnienie nadzoru nad realizacją budżetu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w  art. 247 ust. 2 ufp, w szczególności w zakresie prawidłowego udzielania i rozliczania dotacji podmiotowych  dla samorządowych instytucji kultury.
  • OSiR-ów o:
    • poprawę stanu technicznego obiektów sportowych;
    • przeprowadzanie obowiązkowych, okresowych kontroli stanu technicznego, wyłącznie przez osoby posiadające uprawnienia, wszystkich obiektów OSiR, zgodnie z art. 62 ustawy Prawo budowlane, a także prawidłowe prowadzenie książki obiektu budowlanego;
    • likwidację barier w dostępności dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi;
    • sporządzanie rocznych programów działalności, stosownie do postanowień statutu;
    • stosowanie jednolitych zasad ujmowania w księgach OSiR środków trwałych przyjętych w użyczenie od Gminy, w tym wyksięgowanie z bilansowej ewidencji księgowej przyjętych w użyczenie od Gminy środków trwałych będących własnością Gminy.