Oprawa emerytalna z tytułu dodatkowego zatrudnienia

Czy należy wypłacić odprawę emerytalną pracownikowi, dla którego nasza jednostka jest dodatkowym zatrudnieniem?

Czy należy wypłacić odprawę emerytalną pracownikowi, dla którego nasza jednostka jest dodatkowym zatrudnieniem?
Jesteśmy samorządową jednostką budżetową i zatrudniamy lekarza, który pobiera rentę.

Świadczenie powyższe otrzymuje z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i pracuje w służbie więziennej. W lutym 2011 r. złożył wniosek o emeryturę z ZUS. W aktach osobowych pracownika brak informacji, czy otrzymał odprawę rentową.

Czy należy temu pracownikowi wypłacić odprawę emerytalną, w przypadku przejścia na emeryturę?

Odpowiedź

Pracownikom samorządowym przysługuje jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę, niezależnie od tego, czy jednocześnie pozostawali w innym stosunku pracy lub w stosunku służbowym. Wypłata odprawy jest uzależniona od "przejścia na emeryturę".

Zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (tekst jedn.: Dz. U. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.) w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy pracownikom samorządowym przysługuje jednorazowa odprawa w określonej w przepisach wysokości. W stosunku do analogicznego przepisu art. 21 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 21, poz. 124 z późn. zm.) w związku z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 z późn. zm.) Sąd Najwyższy przyjął (wyrok z 9 stycznia 2001 r., I PKN 172/00), że przepisy te są szczególnymi w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – dalej k.p. Do pracowników samorządowych nie ma zatem zastosowania art. 921 k.p. w takim zakresie, w jakim ich prawo do odprawy emerytalnej normuje przepis ustawy o pracownikach samorządowych. Przejściem na emeryturę jest zamiana statusu pracownika lub pracownika - emeryta (w opisanej w pytaniu sytuacji – rencisty) na status wyłącznie emeryta. SN uznał także, że przepisy nie wskazują pracodawcy zobowiązanego do wypłaty odprawy w sytuacji kilkakrotnego przechodzenia na emeryturę (a zatem także rentę – jak w sytuacji opisanej w pytaniu) u różnych pracodawców. Należy zatem rozumieć, że wybór dłużnika należy w takich razach do pracownika. Prawo do odprawy nie jest wszak związane z okresem pracy u określonego pracodawcy (choć może to mieć znaczenie dla wysokości odprawy), a tylko z przejściem pracownika u niego na emeryturę. Odnosząc te uwagi SN do sytuacji opisanej w pytaniu należy przede wszystkim rozstrzygnąć czy mamy do czynienia z "przejściem pracownika na emeryturę", a więc czy uzyska on status "wyłącznie emeryta" – zaprzestanie pracy w służbie więziennej. Wydaje się, że od tej informacji należy uzależnić wypłatę odprawy.

W treści pytania nie podano, kiedy lekarz zaczął pobierać rentę. Nie można jednak wykluczyć, że nabył prawo do odprawy na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.) , jeżeli w związku ustaleniem niezdolności do pracy doszło do zwolnienia ze służby, ale w związku z określeniem przesłanek wypłaty odprawy nie wydaje się to prawdopodobne. Sporne może być określenie, czy ewentualne odprawa z tytułu zwolnienia ze służby, jeżeli pozostawała w związku z nabyciem prawa do renty, miałaby być uznana za odprawę wykluczającą możliwość nabycia prawa do odprawy emerytalnej jako "jednorazowego" świadczenia przysługującego pracownikom samorządowym. Odnosząc powyższe uwagi z wyroku z dnia 9 stycznia 2001 r. do sytuacji opisanej w pytaniu i w ślad za uchwałą SN z dnia 18 marca 2010 r., II PZP 1/10, w której SN uznał, że uzyskanie w przeszłości odprawy z tytułu przejścia na rentę wyklucza nabycie (na podstawie kodeksu pracy) przez tego pracownika prawa do kolejnej odprawy z tytułu przejścia na emeryturę lub odprawy uzupełniającej wydaje się, że należy przyjąć, że przy ocenie, czy odprawa jest "jednorazowa", czy nie należy uwzględnić wszelkie inne stosunki prawne, z których taka odprawa mogła być wypłacona, także stosunki służbowe. A zatem, żeby prawidłowo zastosować przepisy o odprawie emerytalnej dla pracowników samorządowych należy od pracownika uzyskać oświadczenie, czy taką odprawę wcześniej pobrał. Jeżeli nie – należy pracownikowi wypłacić odprawę, spełnia bowiem do niej warunki, niezależnie od tego, że jednocześnie pozostaje w służbie więziennej.

Przydatne materiały:
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.)
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.)