Wszystkie dzieci w wojsku? To za mało na medal od MON
Mimo zmian demograficznych i malejącej liczby rodzin wielodzietnych Ministerstwo Obrony Narodowej nie planuje zmieniać zasad przyznawania medalu „Za zasługi dla obronności kraju” rodzicom żołnierzy. Resort odrzucił postulat, by przy ocenie uprawnień uwzględniać także sytuacje, gdy wszystkie dzieci w rodzinie służą w wojsku. Zdaniem MON mogłoby to osłabić prestiż odznaczenia.
Posłanka Iwona Maria Kozłowska zwróciła się do ministra obrony narodowej z interpelacją dotyczącą zasad nadawania Medalu „Za zasługi dla obronności kraju” rodzicom żołnierzy. Impulsem było wystąpienie obywatela, który wskazał, że obowiązujące kryteria nie przystają do współczesnych realiów demograficznych.
Posłanka zwróciła uwagę, że coraz mniej rodzin wychowuje liczne potomstwo, a jednocześnie zdarzają się przypadki, gdy wszystkie dzieci w rodzinie podejmują zawodową służbę wojskową.
- Jednak ze względu na niewielką liczebność rodziny nie kwalifikują się do uzyskania wyższych stopni odznaczenia. Rodzi to pytania o dostosowanie obowiązujących regulacji do współczesnych realiów demograficznych i społecznych – wskazuje Iwona Maria Kozłowska.
Kiedy można otrzymać medal
Regulacje ustawowe dotyczące nadawania medalu „Za zasługi dla obronności kraju” obowiązują od sześciu dekad. Po raz pierwszy został wprowadzony ustawą z 21 kwietnia 1966 r. jako dowód uznania dla osób, które swoją pracą lub działalnością przyczyniły się do rozwoju i umocnienia obronności kraju. Medal może być nadawany także jednostce wojskowej, organizacji społecznej, przedsiębiorstwu bądź instytucji.
Możliwość nadawania tego odznaczenia rodzicom, którzy wychowali wiele dzieci na wzorowych i ofiarnych żołnierzy, została wprowadzona 25 lat temu. Obecną podstawę prawną nadawania medalu stanowi ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Przepisy rozporządzenia ministra obrony narodowej z 26 września 2023 r. w sprawie medalu za zasługi dla obronności kraju doprecyzowały kwestie składania wniosków o nadanie medalu (składa je Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji) i karencji w nadawaniu kolejnych stopni odznaczenia – pięć lat od nadania medalu niższego stopnia (okres ten może zostać skrócony w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednak nie krótszy niż 12 miesięcy).
Złoty medal może zostać przyznany rodzicom, których co najmniej pięcioro dzieci pełniło lub pełni nienagannie czynną służbę wojskową albo co najmniej troje dzieci pełniło lub pełni zawodową służbę wojskową.
Srebrny medal przysługuje rodzicom, których troje lub czworo dzieci pełniło lub pełniło nienagannie czynną służbę wojskową.
Wraz z odznaką wyróżnienia wręczana jest legitymacja.
Ponad tysiąc wniosków w sześć lat
Z danych przedstawionych przez MON wynika, że w latach 2020–2025 wpłynęły 1073 wnioski o uhonorowanie rodziców żołnierzy medalem „Za zasługi dla obronności kraju”. Pozytywnie rozpatrzono 751 z nich, natomiast 322 zakończyły się odmową.
Najwięcej wniosków wpłynęło:
- w 2020 r. – 282,
- w 2023 r. – 216.
- W 2025 r. złożono 170 wniosków, z czego 128 rozpatrzono pozytywnie.
Ministerstwo nie zgodziło się z postulatem, aby przy ocenie uprawnień do medalu kluczowe znaczenie miał fakt, że wszystkie dzieci w rodzinie służą w wojsku.
Jak argumentuje resort, medal jest formą szczególnego uhonorowania rodzin za wyjątkowy wkład w umacnianie potencjału obronnego państwa.
Medale mają charakter wyjątkowy, a stabilność systemu odznaczeń pozwala zachować przejrzystość zasad i prestiż wyróżnienia. Zmiana kryteriów mogłaby doprowadzić do funkcjonowania dwóch grup rodziców uhonorowanych tym samym medalem według różnych zasad – wskazuje w odpowiedzi na interpelacje Paweł Bejda, wiceminister obrony narodowej.
Bez analiz wpływu zmian demograficznych
W odpowiedzi na interpelację MON przyznało także, że nie prowadziło analiz dotyczących wpływu zmian demograficznych na obowiązujące kryteria nadawania medalu rodzicom żołnierzy. Resort wskazał, że zagadnienia związane z polityką demograficzną i rodzinną pozostają przede wszystkim we właściwości ministra właściwego do spraw rodziny.
Jednocześnie ministerstwo poinformowało, że nie otrzymało sygnałów o publikowaniu przez Wojskowe Centra Rekrutacji lub inne jednostki resortu nieaktualnych podstaw prawnych dotyczących zasad przyznawania medalu. Zapowiedziano jednak weryfikację tej kwestii.
