PYTANIE użytkownika LEX ADMINISTRACJA

Czy dla skuteczności zaciągnięcia zobowiązania finansowego przez dyrektora gminnej jednostki budżetowej niezbędna jest kontrasygnata skarbnika czy wystarczy podpis głównego księgowego jednostki?

Czy udzielając pełnomocnictwa innej osobie do kontrasygnaty skarbnik ponosi także odpowiedzialność za skutki wynikłe z udzielonego pełnomocnictwa pomimo określenia w pełnomocnictwie lub upoważnieniu, że osoba upoważniona ponosi pełną odpowiedzialność za skutki złożenia nieprawidłowej kontrasygnaty.

 

Do skuteczności zaciągnięcia zobowiązania na rzecz gminy przez niemającą osobowości prawnej gminną jednostkę budżetową niezbędna jest kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego upoważnionej – co wynika z art. 46 ust. 3 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym - dalej u.s.g. Dyrektor gminnej jednostki budżetowej może zaciągnąć zobowiązanie na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta gminy z art. 47 ust. 1 u.s.g. O ile zaciągnięcie zobowiązania przez dyrektora gminnej jednostki budżetowej wymaga kontroli ze strony głównego księgowego tej jednostki z art. 54 ust. 3 ustawy z 27.08.2009 r. o finansach publicznych - dalej u.f.p., o tyle taka czynność głównego księgowego nie jest tożsama kontrasygnacie skarbnika gminy lub osoby upoważnionej przez skarbnika gminy z art. 46 ust. 3 u.s.g. Skarbnik ponosi odpowiedzialność za błędy kontrasygnaty przez niego udzielonej. Za błędy kontrasygnaty udzielonej przez osobę prawidłowo upoważnioną przez skarbnika gminy odpowiedzialność ponosi ta osoba.

Podstawa instytucji kontrasygnaty

Instytucja kontrasygnaty ze strony skarbnika gminy znajduje podstawę prawną w art. 46 ust. 3 i 4 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym - dalej u.s.g. Zgodnie z art. 46 ust. 3 u.s.g., jeżeli czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej skuteczności potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego upoważnionej. Kontrasygnata wyjaśniana jest najczęściej jako oświadczenie skarbnika gminy, w którym potwierdza on, że gmina dysponuje środkami finansowymi potrzebnymi do wykonania zaciągniętego zobowiązania, oraz że akceptuje legalność dokonywanej czynności. Takiemu wyjaśnieniu istoty kontrasygnaty towarzyszy określenie bardziej ścisłe, że dokonanie kontrasygnaty przez skarbnika lub osobę przez niego upoważnioną oznacza, że według wiedzy danej osoby zachowane zostały reguły prawne warunkujące możliwość zaciągnięcia zobowiązania przez gminę.

Brak kontrasygnaty, tam gdzie jest ona wymagana, oznacza brak skuteczności czynności prawnej, przy czym nie oznacza to nieważności samej czynności zaciągnięcia zobowiązania, gdyż późniejsze udzielenie kontrasygnaty niweluje takie braki czynności prawnej.

Kompetencja do dokonania kontrasygnaty została ustawowo przypisana skarbnikowi gminy, co wynika z art. 46 ust. 3 u.s.g. Kompetencja może być delegowana na inną osobę wyłącznie na mocy oświadczenia woli skarbnika. Upoważnienia do dokonywania kontrasygnaty przez inną osobę niż skarbnik nie może udzielić wójt gminy oraz burmistrz lub prezydent miasta, kierownik jednostki (wójt, burmistrz, prezydent miasta).

Jak pokazuje praktyka, osobą upoważnioną przez skarbnika gminy do kontrasygnowania zobowiązań w przypadku urzędu gminy, jest najczęściej zastępca skarbnika. Natomiast w przypadku zobowiązań zaciąganych przez kierowników gminnych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych osobami najczęściej upoważnionymi przez skarbnika są głowni księgowi tych jednostek z art. 54 ustawy z 27.08.2009 r. o finansach publicznych - dalej u.f.p.

Osoba upoważniona przejmuje nie tylko kompetencje

O ile zaciągnięcie zobowiązania przez dyrektora gminnej jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego wymaga kontroli ze strony głównego księgowego tej jednostki z art. 54 ust. 3 u.f.p., o tyle taka czynność głównego księgowego nie jest tożsama kontrasygnacie skarbnika gminy lub osoby upoważnionej przez skarbnika gminy z art. 46 ust. 3 u.s.g.

Czynność głównego księgowego z art. 54 ust. 1 pkt 3 u.f.p. polega na wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym oraz kontroli kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych. Taka wstępna kontrola na etapie poprzedzającym zaciągnięcie zobowiązania zapewnia miedzy innymi, że nie dochodzi do sytuacji, w której zaistnieją przesłanki odmowy kontrasygnaty.

W ostatniej części pytania zadanego na wstępie idzie o odpowiedzialność osoby kontrasygnującej zobowiązanie za nieprawidłowości takiej kontrasygnaty. Nie powinno więc ulegać wątpliwości to, że w dokonanym upoważnieniu określonej osoby przez skarbnika do kontrasygnaty zobowiązań, osoba ta przejmuje nie tylko związane z kontrasygnatą kompetencje (uprawnienie), ale i także obowiązki i odpowiedzialność.

W granicach przepisów konstruujących poszczególne rodzaje odpowiedzialności prawnej, z zasady skarbnik ponosi odpowiedzialność za błędy kontrasygnaty przez niego udzielonej. Za błędy kontrasygnaty udzielonej przez osobę upoważnioną przez skarbnika gminy odpowiedzialność ponosić powinna ta osoba. Jeśli upoważnienie nie zostało prawidłowo udzielone, to uznać należy, że czynność zobowiązaniowa zaparafowana przez osobę nieupoważnioną przez skarbnika gminy, jest czynnością nieskuteczną, która nadal wymaga kontrasygnaty lub odmowy kontrasygnaty na zasadach z art. 46 ust. 3 i 4 u.s.g.