Kontrola NIK na Podlasiu: zapewnienie miejsc wszystkim przedszkolakom jest zagrożone
Na Podlasiu istnieje realne zagrożenie związane z zapewnieniem miejsc w przedszkolach wszystkim uprawnionym dzieciom. Istniejąca baza nie pomieści jednocześnie czterech pełnych roczników maluchów. NIK zaleca samorządom zintensyfikowanie działań na rzecz zapewnienia opieki tym dzieciom.
Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, jak podlaskie gminy wywiązują się z zapewnienia miejsc w przedszkolach dzieciom w wieku przedszkolnym, w tym od 1 września 2015 r. wszystkim czterolatkom, a docelowo od 1 września 2017 r. wszystkim dzieciom w wieku od 3 do 6 lat. Zbadano również transparentność procedur naboru do przedszkoli publicznych w latach szkolnych 2014/2015 i 2015/2016. NIK skontrolowała 10 podlaskich gmin i 20 przedszkoli publicznych funkcjonujących na ich terenie.
Z ustaleń kontroli wynika, że istnieje zagrożenie, że podlaskie samorządy będą miały problem z zapewnieniem miejsc w przedszkolach i w innych formach wychowania przedszkolnego wszystkim dzieciom objętym nowymi przepisami (od 1 września 2017 r. wszystkie zameldowane dzieci w wieku od 3 do 6 lat). Dlatego NIK wskazuje na potrzebę zmian i zwiększenia dostępnej bazy przedszkolnej. Dotychczasowe kłopoty z liczbą miejsc w przedszkolach dodatkowo zwiększyło przywrócenie obowiązku szkolnego od 7. roku życia, bowiem w systemie edukacji przedszkolnej równocześnie już pojawią się trzylatki, a jeszcze pozostaną sześciolatki. Same bowiem tylko sześciolatki to w objętych kontrolą gminach dodatkowo 6 tys. dzieci, a w całym województwie podlaskim - blisko 12 tys. Z rachunków wynika więc, że jeśli sześciolatki zostaną w przedszkolach, to na Podlasiu może zabraknąć miejsc dla ponad 10 tys., a w skontrolowanych gminach dla ponad 5 tys. trzylatków. Wyniki kontroli jasno też wskazują, że w oparciu o obecną bazę: przedszkola, oddziały i punkty przedszkolne w ośmiu z dziesięciu skontrolowanych gmin od 1 września 2017 r. można będzie przyjąć od 69 proc. do góra 92 proc. uprawnionych dzieci w wieku od 3 do 5 lat (jeszcze bez uwzględnienia sześciolatków).
Wyniki kontroli NIK wskazują, że nabór do części podlaskich przedszkoli samorządowych na lata 2014/2015 i 2015/2016 odbywał się z istotnym naruszeniem prawa. NIK ujawniła liczne nieprawidłowości w 16 z 20 skontrolowanych przedszkoli publicznych, z czego negatywnie oceniono aż 11 placówek. Bez zastrzeżeń oceniono sposób przeprowadzenia rekrutacji w zaledwie trzech przedszkolach publicznych. Stwierdzone nieprawidłowości, które miały wpływ na końcowy wynik rekrutacji, związane były przede wszystkim z ustalaniem przez organy nieuprawnione dodatkowych kryteriów wyboru kandydatów i nieprawidłowym ocenianiem wniosków o przyjęcie.
W świetle ustaleń kontroli NIK zobowiązała burmistrzów i prezydentów miast oraz wójtów gmin przede wszystkim do przygotowania (lub zaktualizowania, uwzględniając zmiany wprowadzone ustawą nowelizującą z 29 grudnia 2015 roku) i przedstawienia radom gmin projektów uchwał w sprawie sieci gminnych przedszkoli publicznych i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz do określenia kryteriów rekrutacji do przedszkoli publicznych. NIK wskazuje także, że konieczne jest zintensyfikowanie działań na rzecz zapewnienia - od 1 września 2017 r. - opieki przedszkolnej wszystkim dzieciom w wieku od 3 do 6 lat.
Dyrektorzy przedszkoli publicznych powinni przede wszystkim przykładać większą wagę do prawidłowego przeprowadzania procesu rekrutacji, a także zapewnić taką organizację oddziałów przedszkolnych, aby ich liczebność nie przekraczała 25 dzieci.
Najwyższa Izba Kontroli wiele uwagi poświęca sprawom dotyczącym rodzin, w tym także najmłodszych Polaków. W 2016 roku została już rozpoczęta kolejna kontrola dot. zapewnienia przez gminy opieki przedszkolnej oraz opieki nad dziećmi do lat trzech - tym razem NIK sprawdzi, jak z problemem radzą sobie gminy województwa świętokrzyskiego.
