SN: Sprawa matki znęcającej się nad niemowlakiem
Matka uderzała niemowlę w twarz, szarpała je oraz rzucała nim, powodując obrażenia zakwalifikowane jako średni uszczerbek na zdrowiu. Jednak sąd pierwszej instancji nie uznał, że było to działanie szczególnie okrutne. Sąd Rejonowy w Wałczu skazał matkę na rok pozbawienia wolności za znęcanie się nad jej 3,5 miesięczną córką. Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka orzeczenie to rażąco narusza prawo.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej 21 maja br. rozpozna kasację na niekorzyść złożoną przez rzeczniczkę praw dziecka Monikę Horną-Cieślak.
Wydany 29 stycznia 2025 r. wyrok Sądu Rejonowego w Wałczu dotyczył przemocy wobec niemowlęta. Sąd ustalił, że matka uderzała niemowlę w twarz, szarpała je oraz rzucała nim, powodując obrażenia zakwalifikowane jako średni uszczerbek na zdrowiu. Mimo to sąd zakwalifikował czyn jako znęcanie z art. 207 par. 1a k.k., nie uznając go za działanie szczególnie okrutne.
Wyjątkowe okrucieństwo
Rzeczniczka podkreśliła, że jej kasacja jest możliwa, gdyż wydane orzeczenie narusza prawa dziecka. W tym przypadku naruszone zostały m.in.: prawo do ochrony godności i nietykalności osobistej, prawo do ochrony zdrowia, prawo do sprawiedliwego procesu oraz prawo do ochrony przed przemocą i okrucieństwem, wynikające z art. 72 Konstytucji RP oraz z Konwencji o prawach dziecka.
RPD argumentowała, że sąd nie wykorzystał dostępnych narzędzi prawnych, które mają chronić dzieci przed sprawcami przemocy, a tym samym nie zapewnił małoletnim właściwej ochrony. Rzeczniczka praw dziecka w kasacji wskazała, że wobec tak małego dziecka – zaledwie 3,5‑miesięcznego – każde działanie przemocowe ma charakter szczególnie okrutny. Podkreśliła, że sąd powinien zastosować surowszą kwalifikację z art. 207 par. 2 k.k., przewidzianą dla przypadków wyjątkowego okrucieństwa.
Czytaj więcej w LEX: Znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem >
RPD powołała się na stanowisko doktryny, zgodnie z którym ocena okrucieństwa musi uwzględniać wrażliwość i bezbronność konkretnego pokrzywdzonego. W przypadku niemowlęcia nie ma wątpliwości, że przemoc fizyczna spełnia tę przesłankę.
Brak zakazu pracy z dziećmi
Innym zarzutem było niewydanie wobec skazanej obligatoryjnych środków karnych, takich jak zakaz pracy z dziećmi czy zakaz zajmowania stanowisk związanych z opieką nad małoletnimi. Zgodnie z art. 41a k.k. sąd ma obowiązek orzec taki zakaz, jeśli sprawca zostaje skazany za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu dziecka. Rzeczniczka podkreśliła, że brak tego zakazu naraża inne dzieci na potencjalne niebezpieczeństwo i narusza konstytucyjne prawo małoletnich do ochrony przed przemocą.
Kara nieadekwatna i niewspółmierna
W kasacji wskazano również, że wymierzona kara – rok pozbawienia wolności – nie realizuje celów prewencyjnych ani społecznych, o których mowa w art. 53 k.k. Zdaniem RPD sąd nie uwzględnił wagi czynu, jego brutalności oraz konieczności wysłania jasnego sygnału, że przemoc wobec dzieci spotyka się z odpowiednią reakcją wymiaru sprawiedliwości.
Rzeczniczka w kasacji wniosła o uchylenie wyroku sądu rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem RPD tylko ponowny proces, z prawidłową kwalifikacją czynu i zastosowaniem odpowiednich środków karnych, może zapewnić pełną ochronę praw dziecka.
Sygnatura akt III KK 41/26
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Orzekanie zakazów środowiskowych w razie skazania za przestępstwo z użyciem przemocy >
