SN: Przywrócenie władzy rodzicielskiej matce – niemożliwe
Matka, mimo utraty pieczy nad dzieckiem z przyczyn przez siebie zawinionych, pozbawienia jej władzy rodzicielskiej, chciała odzyskać władzę rodzicielską. Uzasadnieniem miała być zmiana zachowania i podjęcie skutecznego leczenia odwykowego. Sądy nie zgodziły się na takie rozwiązanie i dziecko zostało przysposobione przez małżeństwo, które zagwarantuje mu stabilność rodzinną.
Matka kilkuletniego chłopca została pozbawiona władzy rodzicielskiej, a ojciec dziecka zmarł w 2001 r. Przyczyną pozbawienia władzy były nałogi kobiety i jej długie leczenie odwykowe. Dziecko zostało przysposobione przez małżonków P. Matka nie pogodziła się z taką sytuacją i wystąpiła do sądu o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Sąd I instancji odmówił jej przyznania dziecka. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację matki biologicznej dziecka od postanowienia Sądu Rejonowego w Wadowicach z marca 2023 r.
Czytaj też: Strasburg: rozwiązanie przysposobienia po 31 latach naruszyło prawa podstawowe osoby przysposobionej
Sąd ten orzekł przysposobienie jej syna i stwierdził, że przysposobienie to będzie powodowało, że ustaną prawa i obowiązki dziecka wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego (art. 121 k.r.o.).
Skarga kasacyjna matki
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez matkę biologiczną. Skarżąca we wniosku powołała się na przesłankę oczywistej zasadności. Bo zaskarżone postanowienie – jej zdaniem - w sposób oczywisty naruszało art. 45 Konstytucji RP przez rozpoznanie sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej w sposób, który nie można kwalifikować jako brak zbędnej zwłoki.
Skarżąca podkreślała, ze zawieszenie postępowania o przywrócenie władzy rodzicielskiej i prowadzenie sprawy o przysposobienie było rażącym naruszeniem ze strony Sądu Rejonowego w Wadowicach. Zbyt powolne procedowanie doprowadziło do tego, iż uczestniczka straciła niezwykle wiele czasu, który w tego rodzaju sprawach jest kluczowy. Za oczywistą zasadnością skargi w ocenie skarżącej przemawia także nieuwzględnienie jej wniosku o zawieszenie postępowania celem umożliwienia rozpoznania sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej, a tym samym zamknięcie jej możliwości prawidłowego rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy oddala skargę
Sędzia sprawozdawca Monika Koba uznała, że skarga nie była oczywiście uzasadniona. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku odnosi się do sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej, które w jej ocenie bezzasadnie zostało zawieszone i w efekcie prowadzone było z naruszeniem jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a to finalnie doprowadziło do oddalenia jej wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Kwestia ta nie może być jednak podstawą przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie dotyczy bowiem orzeczenia od którego wywiedziono skargę.
- O oczywistej zasadności skargi nie świadczy także odmowa zawieszenia przez sąd okręgowy postępowania w oczekiwaniu na rozpoznanie kolejnego wniosku złożonego przez skarżącą o przywrócenie jej władzy rodzicielskiej nad małoletnim. Przekonująca jest argumentacja tego sądu, że zawieszenie postępowania było niecelowe - akcentowała Izba Cywilna SN.
- Skarga kasacyjna winna być tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej podstawach lub ich uzasadnieniu elementów kreatywnych skargi – podkreślił Sąd Najwyższy. Dodał, że z motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by sąd ten orzekł w sposób wadliwy i oczywiście niezgodny z przyjętą w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią.
Matka pochłonięta własnymi problemami
- Mimo zrozumienia dla stanowiska skarżącej, która jako matka biologiczna chciałaby odzyskać władzę rodzicielską nad dzieckiem i podjęła trud leczenia odwykowego, jej postawa w toku sprawy o przysposobienie wskazuje na eksponowanie własnych interesów kosztem najlepiej pojętego dobra dziecka – argumentowała sędzia Koba. - Małoletni ma prawo do zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb uczuciowych, rodzinnych i ustabilizowania swojej sytuacji rodzinnej, gdy rodzic biologiczny nie był długotrwale w stanie - mimo stwarzanych mu możliwości w czasie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej - sprawować nad nim bezpiecznej opieki z uwagi na pochłonięcie własnymi problemami.
Dobro dziecka jako nadrzędna wartość przysposobienia - zobacz linię orzeczniczą w LEX >
Według sędzi Moniki Koby, ocena dokonana przez sąd okręgowy jest wszechstronna, bierze pod uwagę skutki orzeczenia z perspektywy całego życia stron, uwzględnia wszystkie okoliczności sprawy i sprawiedliwie równoważy istotne interesy małoletniego dziecka, które przemawiają za orzeczeniem przysposobienia i jego biologicznej matki. - Matka mimo utraty pieczy nad dzieckiem z przyczyn przez siebie zawinionych, pozbawienia jej władzy rodzicielskiej, chciałaby odzyskać władzę rodzicielską z uwagi na zmianę swojej postawy i podjęcie skutecznego leczenia odwykowego - wskazała sędzia sprawozdawca.
Sąd okręgowy trafnie wziął jednak pod uwagę, że w rozpoznawanym przypadku decydujące znaczenie ma dobro dziecka i dążenie do nienarażania go na poważną szkodę psychiczną i stawianie go sytuacji nie do zniesienia wobec nawiązania silnych więzi rodzinnych z przyspasabiającymi, z którymi zamieszkuje od czterech lat. Sąd Najwyższy zatem odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Postanowienie Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r., sygnatura akt I CSK 669/26
