TSUE: Państwa UE mogą blokować GMO na swoim terenie
Wprowadzenie zakazu uprawy zboża lub innej rośliny genetycznie modyfikowanej (GMO) na terytorium państwa należącego do UE, bez szczególnego uzasadnienia, nie jest sprzeczne z prawem Unii. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w szczególności, że taki mechanizm nie narusza zasady proporcjonalności ani nie wprowadza dyskryminacji między rolnikami z poszczególnych państw członkowskich. Nie stanowi również naruszenia swobodnego przepływu towarów.
Sprawa dotyczyła włoskiego rolnika. Zasadził on genetycznie zmodyfikowaną kukurydzę (MON 810), mimo że ta uprawa jest zakazana w jego państwie członkowskim.
Władze włoskie nakazały wówczas rolnikowi zniszczenie odnośnych roślin i nałożyły na niego grzywny w łącznej kwocie 50 tys. euro. Zakaz ten został wydany na podstawie procedury przewidzianej w prawie Unii.
Trybunał Sprawiedliwości UE przypomniał, że w 2015 r. prawodawca Unii przyjął przepisy wprowadzające wspólny system ustanawiający warunki, na których państwa członkowskie mogą ograniczyć uprawę GMO na swoim terytorium lub jej zakazać, ponieważ uznał, że takie wybory powinny być dokonywane na ich szczeblu.
Przewidział w szczególności, że jeżeli państwo członkowskie składa wniosek o dostosowanie zakresu geograficznego zezwolenia na uprawę danego GMO, bez przedstawiania szczególnego uzasadnienia, a posiadacz zezwolenia nie sprzeciwia się temu wnioskowi w terminie 30 dni, Komisja Europejska odnotowuje to dostosowanie, które stosuje się natychmiast. Skutkuje to tym, że uprawa danego GMO jest zakazana na terytoriach, do których nie ma zastosowania zmienione zezwolenie.
Zakaz uprawy GMO
W tym kontekście liczne państwa członkowskie ograniczyły uprawę kukurydzy MON 810 lub jej zakazały na całości lub części swojego terytorium. Zainteresowany rolnik zaskarżył do włoskich sądów wydane wobec niego decyzje. W związku z tymi skargami sądy te skierowały do Trybunału szereg pytań prejudycjalnych koncentrujących się między innymi na zbadaniu ważności przepisów przewidujących tę procedurę. Sądy krajowe zwróciły się do Trybunału w szczególności z pytaniem o poszanowanie swobodnego przepływu towarów, wolności prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasady niedyskryminacji i proporcjonalności.
Czytaj też w LEX: Obowiązkowe informacje w oznakowaniu karm dla zwierząt domowych >
W swoim wyroku Trybunał uwzględnił to, że zakaz uprawy danego GMO, taki jak mający zastosowanie we Włoszech, został wydany za milczącą zgodą posiadacza zezwolenia dotyczącego owego GMO. Trybunał zaznaczył, że prawodawcy Unii przysługuje szeroki zakres uznania przy stanowieniu prawa w dziedzinach takich jak uprawa GMO, które wymagają przeprowadzania złożonych ocen oraz mają skutki polityczne, gospodarcze i społeczne zarówno na szczeblu krajowym, jaki lokalnym. W tych okolicznościach uznał, że przewidziana od 2015 r. w prawie Unii procedura umożliwiająca państwom członkowskim, zgodnie z logiką pomocniczości, uzyskanie zakazu uprawy danego GMO na swoim terytorium, bez szczególnego uzasadnienia, w przypadku gdy posiadacz zezwolenia nie sprzeciwia się temu, nie jest sprzeczna z prawem Unii.
Trybunał orzekł w szczególności, że taki mechanizm nie narusza zasady proporcjonalności ani nie wprowadza dyskryminacji między rolnikami z poszczególnych państw członkowskich.
Zakaz uprawy danego GMO nie stanowi również naruszenia swobodnego przepływu towarów, gdyż nie uniemożliwia przedsiębiorstwom przywozu produktów zawierających ten GMO ani konsumentom ich nabywania. Wreszcie Trybunał stwierdził, że obowiązek uzasadnienia ograniczenia lub zakazu uprawy danego GMO ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy posiadacz odnośnego zezwolenia sprzeciwia się temu. W rozpatrywanym przypadku milcząca zgodą posiadacza wyklucza tę sytuację oraz jakąkolwiek ewentualną ingerencję w wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
Wyrok Trybunału w sprawach połączonych C-364/24 i C-393/24 | Fidenato
Czytaj też w LEX: Prawo karne środowiska w Niemczech, w Austrii i w Polsce >
