Strasburg: zbrodni wojennych amnestia nie obejmuje
Wznowienie postępowania i skazanie za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo, których sprawca wcześniej został objęty amnestią, nie narusza praw podstawowych uznał Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 13 listopada br.
[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument></xml><![endif]Skarga została wniesiona przez byłego generała chorwackiej armii, oskarżonego w 1993 r. o poważne przestępstwa popełnione na ludności cywilnej w czasie wojny na Bałkanach w 1991 r. Postępowanie to zostało umorzone w 1997 r. po wejściu w życie chorwackiej ustawy amnestyjnej. W 2007 r. postępowanie to zostało wznowione decyzją krajowego Sądu Najwyższego. W toku postępowania sądy ustaliły, że skarżący osobiście torturował i zabijał serbskich cywili, traktował ich w nieludzki sposób, rozkazywał zabijanie i grabież ludności cywilnej oraz dopuszczał się innych przestępstw uznawanych w świetle prawa międzynarodowego za zbrodnie wojenne. Wymierzono mu karę 15 lat pozbawienia wolności. Skarżący przed Trybunałem w Strasburgu zarzucił, że naruszono tym samym zakaz ponownego sądzenia lub karania z art. 4 protokołu nr 7 do Konwencji o prawach człowieka.
[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]
Trybunał nie uznał tego argumentu. Krajowa ustawa amnestyjna, na podstawie której umorzono postępowanie przeciwko skarżącemu w 1993 r., nie miała zastosowania do szczególnie poważnych czynów przeciwko ludności cywilnej. Takich czynów skarżący bez wątpienia dopuścił się z naruszeniem prawa międzynarodowego, a zwłaszcza z naruszeniem Konwencji Genewskiej o ochronie osób cywilnych podczas wojny. Trybunał jednak przede wszystkim wskazał, że amnestia jest zasadniczo niezgodna z obowiązkiem państw w postaci ścigania i karania za przestępstwa takie jak tortury i nieludzkie traktowanie, a zatem objęcie amnestią sprawcy przestępstw wojennych może być sprzeczne z prawem międzynarodowym. Tym samym zastosowanie chorwackiej ustawy amnestyjnej do skarżącego, któremu dowiedziono popełnienia zbrodni wojennych, było "rażącym uchybieniem", które – zgodnie z art. 4 ust. 2 protokołu nr 1 – sprawia, że zakaz ponownego sądzenia i karania nie ma zastosowania.
Amnestia sprawców zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa jest na kanwie prawa międzynarodowego coraz częściej uznawana za niedopuszczalną. Trybunał dostrzega tę tendencję i podkreśla ją w swym wyroku. Wszelkie wybiegi prawne, które miałyby skutkować bezkarnością zbrodniarzy wojennych, winny zostać stanowczo potępione przez całą społeczność międzynarodową.
Tak wynika z wyroku Trybunału z 13 listopada 2012 r. w sprawie nr 4455/10, Marguš przeciwko Chorwacji.
Katarzyna Warecka
