NSA: nie będzie zwrotu diet członkom zgromadzeń związku międzygminnego

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do przyznawania diet za podróże służbowe członkom zgromadzenia związku międzygminnego.

Samorządowcy liczyli na przełom w dotychczasowej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale się rozczarowali. NSA 27 sierpnia br. oddalił cztery skargi kasacyjne międzygminnych związków komunikacyjnych i wodociągowych na decyzje wojewody uchylające ich uchwały. Uchwały te dotyczyły wypłacania diet i kosztów podróży etatowym i nieetatowym członkom zgromadzenia związków gminnych m.in. na Śląsku. Do tych spraw stosowano przepisy o dietach radnych, gdyż nie ma przepisów mówiących wprost o sytuacji członków zgromadzeń ( art. 25 ust. 4 i 8 w związku z art. 69 ust. 3 i art. 73a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Zgodnie z tymi przepisami na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych, a także, iż rada gminy przy ustalaniu wysokości diet radnych bierze pod uwagę funkcje pełnione przez radnego. Jednocześnie przepisy te stanowią, iż do gospodarki finansowej związku międzygminnego stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce finansowej gmin, zaś do zgromadzenia związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy.
Uchwały funkcjonowały już kilka lat, diety były wypłacane, gdyż członkowie zgromadzeń wykonują prace społecznie. A w przypadku Zgromadzenia Komunalnego Związku Komunikacyjnego z Tarnowskich Gór, Regionalna Izba Obrachunkowa nakazała właśnie zastosowanie przepisów dotyczących radnych.
Wojewoda twierdził, że część członków zgromadzeń pobierała podwójne wynagrodzenia, gdyż części była radnymi lub sprawowała inne funkcje. W ocenie organu nadzoru do składu zgromadzenia nie wchodzą radni, ale członkowie zgromadzenia. Członkowie związku nie są radnymi w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym, potwierdza to sama ustawa, posługując się pojęciem „członek zgromadzenia", a nie „radny zgromadzenia". Wobec tego przepisy art. 25 ust. 4 ustawy nie stanowią podstawy prawnej dla podjęcia kwestionowanej uchwały w sprawie diet przysługujących członkom związku międzygminnego. Dopuszczalne jest natomiast przyznanie im zwrotu kosztów podróży.
Wojewódzkie Sądy Administracyjne w czterech sprawach przyznawały rację wojewodzie. W ocenie sądu I instancji „brak jest normy materialnoprawnej upoważniającej zgromadzenie związku międzykomunalnego do przyznawania diet członkom tego zgromadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne. NSA przyjął, iż art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym regulując instytucję zgromadzenia związku międzygminnego odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących rady gminy, nie zaś przepisów odnoszących się do radnych. Jednak rada i radni nie są pojęciami tożsamymi, inny jest bowiem ich status prawny. Różna jest też sytuacja prawna radnych i członków zgromadzenia związku międzygminnego, którymi co do zasady są wójtowie gmin uczestniczących w związku. Tym samym nie jest możliwe zastosowanie w odniesieniu do członków zgromadzenia międzygminnego przepisów odnoszących się do radnych.
NSA przyjął, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie sprawy wysokości diet przysługujących członkom zgromadzenia związku międzygminnego do rozstrzygnięcia organom gmin, które w związku tym uczestniczą.
Sygnatura akt II OSK 506/13, II OSK 669/13, II OSK 493/13, II OSK 492/13, wyroki z 27 sierpnia 2013 r.