Nauczyciele nie mogą liczyć w tym roku - podobnie jak pozostali pracownicy sfery budżetowej - na szczególnie duże podwyżki, pensje pedagogów mają wzrosnąć jedynie o ok. 3 proc., bo o tyle podniesiono kwotę bazową w ustawie budżetowej na 2026 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego zamierza podjąć rozmowy z resortem edukacji o zwiększeniu wynagrodzeń pedagogów.
- Prezydium Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego stanowczo sprzeciwia się proponowanej w ustawie budżetowej 3-procentowej waloryzacji wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli w 2026 r. – oświadczył na konferencji prasowej prezes ZNP Sławomir Broniarz. Przypomniał, że podwyżki z 2024 r. miały charakter wyrównawczy po latach zaniedbań, a 5-procentowa waloryzacja w 2025 r. nie poprawiła sytuacji płacowej nauczycieli. W relacji do minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia płace w oświacie nie osiągają nawet poziomu z 2012 r. Tymczasem wynagrodzenia w gospodarce rosną o ponad 8 proc. Zdaniem ZNP proponowane 3 proc. pogłębi kryzys płacowy i zniechęci młodych ludzi do wyboru zawodu nauczyciela.
Broniarz poinformował, że spotkanie uzgodnieniowe w sprawie płac nauczycieli w Ministerstwie Edukacji Narodowej odbędzie się 17 lutego. Zapowiedział, że w marcu Zarząd Główny ZNP podejmie decyzję w sprawie dalszych działań związku wobec braku realizacji obietnic władz. Wiceprezes ZG ZNP Urszula Woźniak oceniła propozycję 3-procentowej waloryzacji jako upokarzającą, zwłaszcza w kontekście szybszego wzrostu wynagrodzeń innych grup zawodowych. Odnosząc się do słów ministra finansów o wzroście płac nauczycieli „w miarę możliwości", ostrzegła, że nauczyciele mogą w podobny sposób podejść do wdrażania programu „Kompas Jutra".
MEN przygotował rozporządzenie do zawetowanej ustawy>>
Kwota bazowa, która służy za podstawę określania wynagrodzeń nauczycieli, wzrośnie o 3 proc. i w tym roku wyniesie 5 597,86 zł. (w 2025 r. 5 434,82 zł). Służy ona, wraz z mnożnikami określonymi w art. 30 Karty Nauczyciela, do wyliczania średniego wynagrodzenia nauczycieli.
Wyliczane w ten sposób średnie wynagrodzenie to teoretyczny model, który służy przede wszystkim do planowania i oceny działań jednostek samorządu terytorialnego. Dzięki tym kwotom mogą one zaplanować ile pieniędzy wydadzą na wypłaty dla zatrudnianych przez siebie pedagogów. Oczywiście realne wynagrodzenia pedagogów bliższe są zwykle tym minimalnym, określanym corocznie w rozporządzeniu resortu edukacji. Nieosiągnięcie poziomu średniego wynagrodzenia oznacza konieczność wypłaty jednorazowego dodatku uzupełniającego.
- Dodatek uzupełniający nie jest składnikiem wynagrodzenia nauczycieli, ponieważ nie został on uwzględniony w treści art. 30 ust. 1 KN - wyjaśnia Krzysztof Lisowski, prawnik specjalizujący się w prawie oświatowym. - W związku z tym dodatek ten nie wchodzi w skład średniego wynagrodzenia nauczycieli. Jest to istotne z punktu widzenia wyliczania dodatku uzupełniającego w następnych latach, począwszy od 2010 r., kiedy to wysokość wypłaconego dodatku uzupełniającego nie może być uwzględniona w całości wydatków poniesionych przez organ prowadzący na wynagrodzenia nauczycieli. Dodatek uzupełniający ma bowiem rekompensować nauczycielowi nieosiągnięcie średnich wynagrodzeń w ramach składników wynagrodzenia określonych w art. 30 ust. 1 KN. Wliczenie wypłaconego w danym roku dodatku uzupełniającego do całości wydatków na wynagrodzenia nauczycieli spowodowałoby znaczne zawyżenie tej wartości w analizie, o której mowa w art. 30a ust. 1 KN - podkreśla.
Procedura obliczania i wypłaty nauczycielom jednorazowego dodatku uzupełniającego - zobacz w LEX >
Przez lata obok budżetu istotne było zerknięcie do ustawy okołobudżetowej, bo kolejne rządy wykazywały tendencję do zamrażania kwoty odpisu na zakładowy fundusz socjalny dla nauczycieli oraz na doskonalenie zawodowe - mrożono wynagrodzenie na poziomie zarobków nauczyciela w 2018, sprzed dużych podwyżek. Od 2024 r. stosuje się jednak przepisy ogólne - według art. 70a Karty Nauczyciela w budżetach organów prowadzących szkoły wyodrębnia się środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli, z uwzględnieniem szkoleń branżowych - w wysokości 0,8 proc. planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe nauczycieli - z pieniędzy tych finansuje się:
Sprawdź w LEX: Co w sprawie doskonalenia zawodowego nauczycieli ustala dyrektor szkoły? >
W budżetach wojewodów wyodrębnia się środki na wspieranie organizacji doradztwa metodycznego na obszarze województwa, w łącznej wysokości 12 400 średnich wynagrodzeń nauczyciela dyplomowanego. W budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania wyodrębnia się środki na realizację ogólnokrajowych zadań w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli, w łącznej wysokości 2700 średnich wynagrodzeń nauczyciela dyplomowanego. Podobnie z budżetem na nagrody - uwzględni on kwoty zwaloryzowane, na 2026 r.
Czytaj też w LEX: Wybrane zagadnienia dotyczące wynagradzania nauczycieli - ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji prawnej dyrektora szkoły i przedszkola >
Zgodnie z art. 53 ust. 1 Karty Nauczyciela, dla nauczycieli dokonuje się corocznie odpisu w wysokości ustalanej jako iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym, liczby nauczycieli zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze zajęć (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) skorygowanej w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) i 110 proc. kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku. Natomiast dla nauczycieli będących emerytami, rencistami lub nauczycielami pobierającymi nauczycielskie świadczenie kompensacyjne dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych będącego iloczynem:
Czytaj też w LEX: Nieprawidłowości w ewidencji księgowej kosztów związanych z ZFŚS >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
