Staż tylko na umowie o pracę

Koniec wątpliwości. Od 1 stycznia 2027 roku staże będą odbywane na podstawie umowy o staż, która będzie umową o pracę na czas określony, nieprzekraczający 6 miesięcy - przewiduje najnowsza wersja projektu ustawy o stażach, która ma trafić na posiedzenie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Ta formuła nie będzie zachęcała pracodawców do organizacji staży, a nowe przepisy nie przewidują żadnych ulg, ułatwień czy zmniejszenia formalności dla przedsiębiorców.

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawiła się najnowsza wersja projektu ustawy o stażach (nr UD307). Projekt, który ma trafić pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów wciąż budzi poważne wątpliwości w łonie samego rządu. Najważniejsza zmiana, jaka pojawiła się w projekcie, dotyczy decyzji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, że staże mają odbywać się na podstawie umowy o pracę na czas określony, nieprzekraczający sześć miesięcy. I tego też dotyczy spór pomiędzy poszczególnymi ministerstwami.

Czytaj również: Resort pracy zmienił projekt o stażach pod dyktando związków>>

Co przewiduje projekt  

Według pierwszej wersji projektu z 18 listopada 2025 r., która trafiła do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania, staż miał się odbywać na podstawie pisemnej umowy o staż, a umowa mogła być zawarta na okres nieprzekraczający 6 miesięcy (art. 7 ust. 1 i 3 projektu). Druga wersja projektu z 20 kwietnia 2026 r. przewidywała, że staż będzie odbywał się na podstawie umowy o staż zawieranej w formie pisemnej pomiędzy stażystą a organizatorem stażu. Tak stanowił art. 3 ust. 1 tego projektu. Zgodnie z ust. 2, umowa o staż jest zawierana na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Zawarcie kolejnej umowy o staż z tym samym organizatorem stażu jest możliwe, o ile łączny okres stażu nie przekracza okresu, o którym mowa w zdaniu pierwszym.

W najnowszej wersji projektu z 21 września 2026 r., MRPiPS forsuje odbywanie stażu na podstawie umowy o pracę. W projektowanym art. 3 wprost bowiem zapisano, że staż odbywa się na podstawie umowy o staż, będącej umową o pracę na czas określony, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zawieranej pomiędzy stażystą a organizatorem stażu. Jak stanowi art. 6 ust. 1 ww. projektu, umowa o staż jest zawierana na okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Zawarcie kolejnej umowy o staż z tym samym organizatorem stażu jest możliwe, o ile łączny okres stażu nie przekracza tego okresu.

Ponadto w myśl art. 18 projektu, stażyście będzie przysługiwało wynagrodzenie stażowe. Wysokość wynagrodzenia stażowego za pełny miesięczny wymiar liczby godzin stażu, jak mówi projektowany art. 19 ust. 1, nie będzie mogła być niższa niż 65 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773). Zgodnie zaś z ust. 2, do obliczenia wysokości wynagrodzenia stażowego przyjmuje się przysługujące pracownikowi składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych, z zastrzeżeniem ust. 3. Ten zaś przepis stanowi, że przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia stażowego nie uwzględnia się:

1. nagrody jubileuszowej;
2. odprawy pieniężnej przysługującej stażyście w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy;
3. wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;
4. dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej;
5. dodatku za staż pracy.

Projektowane przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. 

Umowa o pracę dzieli rząd

Warto zauważyć, że jest to kolejny projekt ustawy autorstwa MRPiPS, w którym najważniejsza zmiana zostaje wprowadzona do projektu już po zakończeniu konsultacji publicznych i opiniowania, gdy partnerzy społeczni nie mają już możliwości odniesienia się do niej. Na to zresztą zwróciło uwagę Ministerstwo Finansów i Gospodarki. - Ponownie podkreślam, że koncepcja zrównania stażu ze stosunkiem pracy pojawiła się dopiero na ostatnim etapie prac nad projektem. Wcześniej MRPiPS samo zgłosiło propozycję uregulowania stażu jako odmiennej od stosunku pracy umowy, uznając, że realizuje ona cel podniesienia standardu organizowanych w Polsce staży. Należy w związku z tym uznać, że do jej realizacji całkowite zrównanie stażu z umową o pracę nie jest konieczne ani uzasadnione - napisał Michał Jaros, sekretarz stanu w MFiG, cytowany w protokole rozbieżności. Ministerstwo Finansów i Gospodarki podtrzymało uwagę nr 8 MFiG (MRiT) z 13 maja 2026 r., że projekt odbiera organizatorom, w tym przedsiębiorcom, możliwość organizowania na wolnym rynku bezpłatnych praktyk absolwenckich, w zamian wprowadzając regulację traktującą umowę o staż jako umowę o pracę (rozdział 2). Proponowana regulacja w nowym kształcie, zasadniczo odmiennym od wersji przekazanej na poprzednim etapie, mogłaby się znaleźć wprost w Kodeksie pracy, jeśli umowa o staż miałaby stanowić tylko jedną ze szczególnych podstaw nawiązania stosunku pracy.

Jak zauważyło też Ministerstwo Finansów i Gospodarki w kwestii ułatwień dla przedsiębiorców, zgodnie ze stanowiskiem MRPiPS, projekt będzie zakładał w dużej mierze zrównanie umowy o pracę z umową o staż. Jednocześnie projektodawca nie wskazuje żadnych ulg/ułatwień/zmniejszenia formalności dla przedsiębiorców, zwłaszcza sektora MŚP. 

Nie można zgodzić się z ogólnikowym stwierdzeniem, wielokrotnie zawartym w piśmie, że przyjmowane przez MRPiPS rozwiązania nie powinny być postrzegane jako nadmierne obciążenie dla pracodawców. W oczywisty sposób, nawet pomijając dodatkowe zobowiązania finansowe związane z obowiązkową odpłatnością za staż, organizacja stażu w oparciu wyłącznie o umowę o pracę i realizacja projektowanych wymogów odbywania stażu wiąże się z wieloma nowymi obowiązkami administracyjno-kadrowymi po stronie przedsiębiorców. (…) Jednocześnie zaznaczam, że dążenie do uregulowania staży oferowanych obecnie na wolnym rynku nie zwalnia z obowiązku dążenia do zmniejszania istniejących obciążeń administracyjnych, które stanowi priorytet całego rządu - czytamy w uwagach MFiG w protokole rozbieżności.

Tymczasem według MRPiPS, wprowadzenie umowy o pracę gwarantuje wynagrodzenie, dostęp do ubezpieczeń społecznych oraz objęcie przepisami prawa pracy, w tym normami czasu pracy i zasadami BHP. Ogranicza to zjawisko wykorzystywania stażystów jako „taniej siły roboczej” oraz sprzyja traktowaniu stażu jako rzeczywistego etapu zatrudnienia, a nie jego substytutu. Jednocześnie zwiększa przejrzystość relacji i umożliwia skuteczniejszą kontrolę warunków odbywania stażu przez instytucje publiczne (np. PIP). - Przyjęcie tej formy nie powinno być postrzegane jako nadmierne obciążenie dla pracodawców, lecz jako wprowadzenie minimalnych standardów godnej pracy. Rynek pracy nie powinien opierać się na elastyczności rozumianej jako obniżanie ochrony osób najsłabszych, lecz na równowadze między interesem pracodawcy a prawami pracujących. Uregulowanie staży w formie stosunku pracy porządkuje zasady ich organizacji i zapobiega nieuczciwej konkurencji opartej na zaniżaniu kosztów pracy napisało MRPiPS w protokole rozbieżności, odnosząc się do uwag MFiG.

- Staże na wolnym rynku pracy nie były dotychczas regulowane, więc trudno proponować zmniejszenie formalności w nieistniejącym do tej pory obszarze. W celu ułatwienia stosowania nowej ustawy o stażach w resorcie pracy opracowane zostaną wzory: umowy o staż oraz zaświadczenia o ukończeniu stażu. Dokumenty te zostaną opublikowane na stronie internetowej MRPiPS w wersji edytowalnej. Każdy przedsiębiorca zainteresowany organizacją stażu będzie mógł z nich skorzystać i dostosować je do swoich potrzeb i specyfiki firmy. Tak więc przedsiębiorcy otrzymają wsparcie w obsłudze administracyjno-kadrowej - stwierdziło MRPiPS w odniesieniu do uwag dotyczących braku ułatwień dla przedsiębiorców.

Projektowane przepisy ograniczą staże na rynku pracy?

Zdaniem Katarzyny Kameckiej, eksperta ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego, samo ujęcie stażu w projektowanych przepisach może ograniczyć liczbę staży na rynku pracy.

To formuła, która nie będzie zachęcała pracodawców do organizowania staży. Myślę, że pracodawcy mając do wyboru: zatrudnić na umowę o pracę pracownika, czy zatrudnić stażystę, któremu trzeba będzie przydzielić pracownika, który będzie się nim opiekował i czuwał nad nim, będą decydowali się na zatrudnienie pracownika. Młodym ludziom też pewnie będzie bardziej odpowiadała umowa zlecenie niż umowa o pracę. No chyba, że rozgrywać to etatowo, zatrudniając stażystę na część etatu - mówi Katarzyna Kamecka.

I dodaje: - Przepisy są mało elastyczne i oznaczają zwiększenie obowiązków. Dla pracodawcy zatrudnienie stażysty na umowę o pracę oznacza zwiększone obowiązki administracyjne: prowadzenie teczki akt osobowych, normy czasu pracy, urlopy w tym urlop wypoczynkowy, regulamin pracy i informowanie o wszystkim, np. o przeciwdziałaniu mobbingowi. Stażyści wyłączeni będą tylko z jednego: z obowiązku podnoszenia kwalifikacji.

Jak twierdzi Katarzyna Kamecka, dla stażystów będzie to oznaczało mniejszy wybór staży na rynku pracy.