Skład zespołu powypadkowego a wypadek behapowca
Przepisy nie wyodrębniają takiej sytuacji. Jeżeli pracownik służby bhp jest pracownikiem zakładu pracy, wówczas podlega takim samym przepisom jak pozostali pracownicy. Zrozumiałe jednak, że poszkodowany behapowiec nie może uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym ustalania okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, którego sam był ofiarą. Jeżeli służba bhp w zakładzie jest więcej niż jednoosobowa, w skład zespołu powypadkowego może wejść inny behapowiec. Wariant ten odpada przy jednoosobowej służbie bhp. Nie ma jednak sytuacji bez wyjścia.
Skład zespołu powypadkowego, w zależności od sytuacji, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870) – dalej r.u.o.w.p. Zgodnie z r.u.o.w.p. okoliczności i przyczyny wypadku ustala powoływany przez pracodawcę zespół powypadkowy, w skład którego wchodzi pracownik służby bhp oraz społeczny inspektor pracy. Odniesienie urazu przez pracownika służby bhp wyklucza go z uczestnictwa w pracach zespołu. W tej sytuacji ma zastosowanie § 5 ust. 1 r.u.o.w.p., zgodnie z którym w skład zespołu powypadkowego, zamiast pracownika służby bhp, wchodzi pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp albo specjalista spoza zakładu pracy. Pracodawca w powyższym przypadku powinien powołać zespół powypadkowy, w skład którego wchodzi w miejsce poszkodowanego pracownika służby bhp pracodawca lub - jeżeli w zakładzie pracy nie ma drugiego pracownika służby bhp - specjalista spoza zakładu pracy.
Nie mówiliśmy dotychczas o drugim członku zespołu powypadkowego, którym zgodnie z § 4 r.u.o.w.pl powinien być społeczny inspektor pracy. Jak pracodawca powinien postąpić, jeżeli w jego zakładzie nie ma społecznego inspektora pracy? Rada Ministrów przewidziała taką sytuację – zgodnie więc z § 5 ust. 2 r.u.o.w.p. u pracodawcy, u którego nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego, zamiast społecznego inspektora pracy, jako członek zespołu, wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp (np. okresowego).
Na zakończenie przypomnijmy obowiązki zespołu powypadkowego.
Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku zespół jest obowiązany przystąpić do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. W szczególności powinien dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych (jeżeli mają związek z wypadkiem) oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku. Jeżeli jest to konieczne (przez praktyków zalecane w każdym przypadku), sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku. Następnie zespół powinien wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego (jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala) i zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku oraz zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby - opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku.
Po zebraniu wszystkich możliwych informacji i dowodów zespół powypadkowy powinien dokonać prawnej kwalifikacji wypadku (zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 z późn. zm.) oraz określić środki profilaktyczne i sformułować wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek.
Edward Kołodziejczyk
