Rozporządzenia Unii Europejskiej
Rozporządzenia UE z chwilą wejścia w życie obowiązują w każdym państwie członkowskim UE i nie wymagają transpozycji do prawa krajowego. Upoważnione do wydawania rozporządzeń są Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska. Rozporządzenia wydawane przez Radę Unii Europejskiej dzielą się na podstawowe i wykonawcze. Z chwilą wejścia w życie rozporządzenia, zastępuje ono wszystkie dotychczasowe przepisy krajowe dotyczące tego samego zagadnienia. Rozporządzenia mogą być zaskarżane do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przez państwo członkowskie, osobę fizyczną lub prawną.
CO TO ZA PRAWO?
Rozporządzenia Unii Europejskiej obowiązują bezpośrednio i nie wymagają transpozycji do krajowych porządków prawnych
Rozporządzenia Unii Europejskiej stanowią najważniejsze akty prawne o najszerszym zasięgu - można je przyrównać do ustaw funkcjonujących zarówno w systemie prawnym Polski, jak i innych państw UE. Unijne rozporządzenie z chwilą wejścia w życie obowiązuje w każdym państwie członkowskim UE i ma bezpośrednią moc wiążącą. Oznacza to, że zawarte w nim przepisy są obowiązujące i nie wymagają żadnej transpozycji do aktów prawnych danego państwa. Rozporządzenia UE bezpośrednio nadają obywatelom Unii prawa i nakładają na nich obowiązki.
Rozporządzenie UE określa skutek, jaki ma być przez nie osiągnięty i jakie działania prowadzą do jego realizacji. Podstawą prawną do uchwalania rozporządzeń jest art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2). Do wydawania rozporządzeń UE są upoważnione Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska.
Rada Unii Europejskiej - dawniej nazywana Radą Ministrów Unii Europejskiej – jest głównym organem decyzyjnym UE, jej siedzibą jest Bruksela (choć jej posiedzenia odbywają się także w Luksemburgu). W zależności od rozpatrywanych spraw, Rada UE składa się albo z ministrów spraw zagranicznych każdego z państw członkowskich (jest to wtedy tzw. Rada Ogólna) albo z ministrów resortów branżowych (Rada Branżowa). Łącznie jest dziesięć możliwych konfiguracji Rady UE: ds. ogólnych, zagranicznych, gospodarczych i finansowych, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, zatrudnienia, polityki społecznej, zdrowia i ochrony konsumentów, konkurencyjności, transportu, telekomunikacji i energii, rolnictwa i rybołówstwa, środowiska oraz ds. edukacji, młodzieży i kultury. Przewodniczącym Rady jest minister z kraju sprawującego aktualnie prezydencję.
Komisja Europejska to organ wykonawczy UE, czyli odpowiedzialny za bieżącą politykę Unii, nadzorujący prace wszystkich jej agencji i zarządzający jej funduszami. Komisja jest m.in. uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych. Funkcjonowanie Komisji jest wzorowane na rządzie gabinetowym, a 27 komisarzy to odpowiednicy ministrów w rządach poszczególnych państw. Na każde państwo członkowskie Unii Europejskiej przypada jeden komisarz, choć w założeniu mają oni reprezentować interesy całej Unii, a nie państw, z których pochodzą. Jeden z komisarzy jest wybierany przez Parlament Europejski na przewodniczącego Komisji.
Rozporządzenia mogą być skierowane zarówno do rządów państw członkowskich, a nawet osób fizycznych. Mają przy tym zasięg ogólny, wiążą w całości i powinny być bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE pod rygorem natychmiastowej wykonalności we wszystkich państwach członkowskich jednocześnie. Z chwilą wejścia w życie rozporządzenia, zastępuje ono wszystkie przepisy krajowe dotyczące tego samego zagadnienia, a późniejsze krajowe akty prawne muszą być zgodne z intencją danego rozporządzenia.
Rozporządzenia wydawane przez Radę Unii Europejskiej podzielić można na podstawowe i wykonawcze, przy czym te drugie mają mniejsze znaczenie. Z kolei rozporządzenia Komisji Europejskiej dzielą się na trzy grupy:
1.wydawane na podstawie dyspozycji traktatowych;
2.wydawane na mocy uprawnień udzielonych Komisji przez Radę UE;
3.wydawane w celu realizacji właściwego funkcjonowania Unii Europejskiej.
Rozporządzenia muszą być opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE i wchodzą w życie z dniem określonym w rozporządzeniu bądź 20 dni po jego ogłoszeniu (jeśli w rozporządzeniu nie określono daty wejścia w życie). Dodajmy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., stwierdził, że opublikowanie treści aktu prawnego w Internecie nie jest równoznaczne z oficjalna publikacją, czyli z tym, że przepisy takiego aktu prawnego uzyskują moc obowiązującą. Akty prawne nabierają mocy obowiązującej dopiero po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym UE w języku urzędowym danego państwa. W przypadku braku takiej publikacji nie obowiązują.
Państwa członkowskie zasiadające w Radzie Unii Europejskiej, dzieląc swe kompetencje z Parlamentem Europejskim, pełnią więc niemałą rolę prawotwórczą. Aby rozporządzenie (dyrektywa, czy inny akt prawny o charakterze wiążącym) zostało przyjęte, niezbędne jest zastosowanie określonych procedur legislacyjnych. Za najważniejszą procedurę legislacyjną Unii Europejskiej jest uznawana procedura współdecyzji prowadzona na mocy Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30). Weto Parlamentu nie ma tu więc mocy blokującej i w przypadku braku zgody, powstaje komitet pojednawczy, którego zadaniem jest utworzenie jednolitego tekstu, zyskującego akceptację zarówno Parlamentu, jak i Rady Unii. Procedura ta ma bardzo szerokie zastosowanie, w szczególności w kwestiach społecznych, jak przeciwdziałanie dyskryminacji z przyczyn płci, rasy lub pochodzenia etnicznego, religii lub przekonań, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej, w sprawach swobody przemieszczania się i pobytu, ubezpieczenia społecznego pracowników migrujących, a także np. w kwestiach dotyczące transportu i dróg transeuropejskich, współpracy celnej, edukacji i kultury, zdrowia publicznego lub ochrony konsumenta.
Reasumując, rozporządzenie może zostać uchwalone jedynie w przypadku, gdy Rada Unii Europejskiej uzyska bezwzględne poparcie w tej sprawie Parlamentu Europejskiego. Oznacza to, że Rada nie posiada mocy ustawodawczej bez zgody Parlamentu.
Rozporządzenia podlegają kontroli legalności i mogą być zaskarżane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez państwo członkowskie lub nawet osobę fizyczną albo prawną, jeśli rozporządzenie dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
Rozporządzenia Unii Europejskiej obowiązują bezpośrednio i nie wymagają transpozycji do krajowych porządków prawnych
Rozporządzenia Unii Europejskiej stanowią najważniejsze akty prawne o najszerszym zasięgu - można je przyrównać do ustaw funkcjonujących zarówno w systemie prawnym Polski, jak i innych państw UE. Unijne rozporządzenie z chwilą wejścia w życie obowiązuje w każdym państwie członkowskim UE i ma bezpośrednią moc wiążącą. Oznacza to, że zawarte w nim przepisy są obowiązujące i nie wymagają żadnej transpozycji do aktów prawnych danego państwa. Rozporządzenia UE bezpośrednio nadają obywatelom Unii prawa i nakładają na nich obowiązki.
Rozporządzenie UE określa skutek, jaki ma być przez nie osiągnięty i jakie działania prowadzą do jego realizacji. Podstawą prawną do uchwalania rozporządzeń jest art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2). Do wydawania rozporządzeń UE są upoważnione Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska.
Rada Unii Europejskiej - dawniej nazywana Radą Ministrów Unii Europejskiej – jest głównym organem decyzyjnym UE, jej siedzibą jest Bruksela (choć jej posiedzenia odbywają się także w Luksemburgu). W zależności od rozpatrywanych spraw, Rada UE składa się albo z ministrów spraw zagranicznych każdego z państw członkowskich (jest to wtedy tzw. Rada Ogólna) albo z ministrów resortów branżowych (Rada Branżowa). Łącznie jest dziesięć możliwych konfiguracji Rady UE: ds. ogólnych, zagranicznych, gospodarczych i finansowych, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, zatrudnienia, polityki społecznej, zdrowia i ochrony konsumentów, konkurencyjności, transportu, telekomunikacji i energii, rolnictwa i rybołówstwa, środowiska oraz ds. edukacji, młodzieży i kultury. Przewodniczącym Rady jest minister z kraju sprawującego aktualnie prezydencję.
Komisja Europejska to organ wykonawczy UE, czyli odpowiedzialny za bieżącą politykę Unii, nadzorujący prace wszystkich jej agencji i zarządzający jej funduszami. Komisja jest m.in. uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych. Funkcjonowanie Komisji jest wzorowane na rządzie gabinetowym, a 27 komisarzy to odpowiednicy ministrów w rządach poszczególnych państw. Na każde państwo członkowskie Unii Europejskiej przypada jeden komisarz, choć w założeniu mają oni reprezentować interesy całej Unii, a nie państw, z których pochodzą. Jeden z komisarzy jest wybierany przez Parlament Europejski na przewodniczącego Komisji.
Rozporządzenia mogą być skierowane zarówno do rządów państw członkowskich, a nawet osób fizycznych. Mają przy tym zasięg ogólny, wiążą w całości i powinny być bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE pod rygorem natychmiastowej wykonalności we wszystkich państwach członkowskich jednocześnie. Z chwilą wejścia w życie rozporządzenia, zastępuje ono wszystkie przepisy krajowe dotyczące tego samego zagadnienia, a późniejsze krajowe akty prawne muszą być zgodne z intencją danego rozporządzenia.
Rozporządzenia wydawane przez Radę Unii Europejskiej podzielić można na podstawowe i wykonawcze, przy czym te drugie mają mniejsze znaczenie. Z kolei rozporządzenia Komisji Europejskiej dzielą się na trzy grupy:
1.wydawane na podstawie dyspozycji traktatowych;
2.wydawane na mocy uprawnień udzielonych Komisji przez Radę UE;
3.wydawane w celu realizacji właściwego funkcjonowania Unii Europejskiej.
Rozporządzenia muszą być opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE i wchodzą w życie z dniem określonym w rozporządzeniu bądź 20 dni po jego ogłoszeniu (jeśli w rozporządzeniu nie określono daty wejścia w życie). Dodajmy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., stwierdził, że opublikowanie treści aktu prawnego w Internecie nie jest równoznaczne z oficjalna publikacją, czyli z tym, że przepisy takiego aktu prawnego uzyskują moc obowiązującą. Akty prawne nabierają mocy obowiązującej dopiero po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym UE w języku urzędowym danego państwa. W przypadku braku takiej publikacji nie obowiązują.
Państwa członkowskie zasiadające w Radzie Unii Europejskiej, dzieląc swe kompetencje z Parlamentem Europejskim, pełnią więc niemałą rolę prawotwórczą. Aby rozporządzenie (dyrektywa, czy inny akt prawny o charakterze wiążącym) zostało przyjęte, niezbędne jest zastosowanie określonych procedur legislacyjnych. Za najważniejszą procedurę legislacyjną Unii Europejskiej jest uznawana procedura współdecyzji prowadzona na mocy Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30). Weto Parlamentu nie ma tu więc mocy blokującej i w przypadku braku zgody, powstaje komitet pojednawczy, którego zadaniem jest utworzenie jednolitego tekstu, zyskującego akceptację zarówno Parlamentu, jak i Rady Unii. Procedura ta ma bardzo szerokie zastosowanie, w szczególności w kwestiach społecznych, jak przeciwdziałanie dyskryminacji z przyczyn płci, rasy lub pochodzenia etnicznego, religii lub przekonań, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej, w sprawach swobody przemieszczania się i pobytu, ubezpieczenia społecznego pracowników migrujących, a także np. w kwestiach dotyczące transportu i dróg transeuropejskich, współpracy celnej, edukacji i kultury, zdrowia publicznego lub ochrony konsumenta.
Reasumując, rozporządzenie może zostać uchwalone jedynie w przypadku, gdy Rada Unii Europejskiej uzyska bezwzględne poparcie w tej sprawie Parlamentu Europejskiego. Oznacza to, że Rada nie posiada mocy ustawodawczej bez zgody Parlamentu.
Rozporządzenia podlegają kontroli legalności i mogą być zaskarżane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez państwo członkowskie lub nawet osobę fizyczną albo prawną, jeśli rozporządzenie dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
