Sposób przeliczania emerytur i rent w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ
z dnia 17 grudnia 1991 r.
w sprawie sposobu przeliczania emerytur i rent w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych.

Na podstawie art. 55 ust. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350 i Nr 100, poz. 442) zarządza się, co następuje:
§  1.
Ilekroć w zarządzeniu mowa jest o:
1)
ustawie podatkowej - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350 i Nr 100, poz. 442),
2)
organie rentowym - należy przez to rozumieć organy rentowe: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Sprawiedliwości, Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej oraz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
3)
kwocie bazowej - należy przez to rozumieć kwotę przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę ostatnio przeprowadzonej waloryzacji,
4)
ustawie z dnia 14 grudnia 1990 r. - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 92, poz. 540),
5)
ustawie z dnia 17 października 1991 r. - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450).
§  2.
1.
W celu dokonania przeliczenia, o którym mowa w art. 55 ust. 6 ustawy podatkowej, organy rentowe obowiązane są zwiększyć wysokość emerytur i rent, zwanych dalej świadczeniami, należnych od 1 stycznia 1992 r. na zasadach określonych w § 3 - 5.
2.
Za wysokość świadczenia podlegającego przeliczeniu od 1 stycznia 1992 r. uważa się - z uwzględnieniem ust. 3 - wysokość świadczenia ustaloną w wyniku ostatniej waloryzacji lub, jeśli świadczenie po rewaloryzacji nie było waloryzowane - wysokość świadczenia ustaloną podczas rewaloryzacji.
3.
Jeżeli świadczenie podlegające przeliczeniu wypłacane jest w dniu 1 stycznia 1992 r. w kwotach wynikających z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. lub z art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r., nową wysokość świadczenia ustala się przez:
1)
podwyższenie kwoty wypłacanego świadczenia w sposób określony w załączniku nr 1 do zarządzenia,
2)
przeliczenie wysokości świadczenia ustalonej w wyniku rewaloryzacji, z uwzględnieniem przysługujących następujących waloryzacji - w sposób określony w § 3,
3)
porównanie kwot określonych w pkt 1 i 2 i ustalenie wysokości świadczenia w kwocie wyższej.
§  3.
1.
Jeżeli kwota bazowa określona została od wynagrodzeń z okresu sprzed dnia 1 stycznia 1992 r., to świadczenia, które w myśl przepisów emerytalno-rentowych ustalone są w relacji do przeciętnego wynagrodzenia, po dniu 31 grudnia 1991 r. oblicza się jako określoną w przepisach relację do kwoty bazowej, uwzględniającej zwiększenie z tytułu wprowadzenia podatku dochodowego, przeliczonej zgodnie z ust. 2.
2.
Kwotę bazową uwzględniającą zwiększenie z tytułu wprowadzenia podatku dochodowego oblicza się przez podzielenie przez 0,8 różnicy pomiędzy kwotą bazową określoną od wynagrodzeń sprzed 1 stycznia 1992 r. a kwotą 104.400 zł, po zaokrągleniu do pełnego tysiąca złotych w górę.
3.
Ilekroć przepisy emerytalno-rentowe ustalają świadczenia w relacji do najniższej emerytury, po 31 grudnia 1991 r. oblicza się je jako określoną w przepisach relację do najniższej emerytury, ustalonej zgodnie z przepisami ust. 1 i 2.
4.
Zwiększenie świadczeń emerytalno-rentowych następuje od 1 stycznia 1992 r. przez:
1)
ponowne ustalenie ich wysokości od przeliczonej w sposób określony w ust. 2 kwoty bazowej, z zastosowaniem wskaźników wysokości świadczeń,
2)
przeliczenie wysokości świadczeń w sposób określony w załączniku nr 1 do zarządzenia,
3)
porównanie kwot określonych w pkt 1 i 2 oraz ustalenie wysokości świadczeń w kwocie wyższej, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6,
5.
Jeżeli w wyniku przeliczenia, o którym mowa w ust. 4, kwota świadczenia obliczona według zasad wynikających z ust. 4 pkt 2 byłaby wyższa od wynikającej z pkt 1, ustala się - z zastrzeżeniem ust. 6 - nowe, podwyższone wskaźniki wysokości świadczenia oraz wskaźniki wysokości podstawy wymiaru. Wskaźniki te stosuje się do ustalania wysokości świadczeń od kwot bazowych uwzględniających zwiększenie z tytułu wprowadzenia podatku dochodowego, poczynając od miesiąca następnego po miesiącu, od którego nastąpiło przeliczenie wskaźników. Sposób ustalania nowych wskaźników wysokości podstawy i wysokości świadczenia jest określony:
1)
w załączniku nr 2 - dla świadczeń zrewaloryzowanych stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 października 1991 r.,
2)
w załączniku nr 3 - dla świadczeń zrewaloryzowanych stosownie do przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r.
6.
Jeżeli wskaźnik wysokości podstawy ustalony zgodnie z ust. 5 przekroczy 250% przeliczonej kwoty bazowej, ulega on ograniczeniu do 250%, a wysokość zwiększonych świadczeń ustala się przez ponowne ich obliczenie od kwoty bazowej, z zastosowaniem ograniczonego wskaźnika wysokości podstawy, określając nowy wskaźnik wysokości świadczenia.
7.
Podstawę wymiaru renty inwalidzkiej i renty rodzinnej, przysługującej na podstawie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, przelicza się w sposób określony w załączniku nr 1 do zarządzenia, zwiększając podstawę dodatkowo o kwotę 45.000 zł.
8.
Przy przeliczaniu wysokości świadczeń w myśl ust. 4 - 6 uwzględnia się kwotę świadczeń wraz ze wzrostami i dodatkami, z wyłączeniem dodatków rodzinnych, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, a także dodatków kombatanckiego i ryczałtu energetycznego dla kombatantów oraz dodatku z tytułu tajnego nauczania, których wysokość ustalona jest odrębnie.
§  4.
Świadczenia emerytalno-rentowe przyznane przez organy rentowe Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Policji, Urzędu Ochrony Państwa i Służby Granicznej od 1 stycznia 1992 r. zwiększa się stosując odpowiednio zasady określone w § 3, z tym że nie stosuje się ograniczeń wynikających z przepisu § 3 ust. 6.
§  5.
1.
W razie wypłacania części świadczenia lub obliczania wysokości świadczenia jako części innego świadczenia, kwoty zwiększone oblicza się dla wysokości pełnego świadczenia, po czym świadczenie podwyższone dzieli się odpowiednio.
2.
W razie wypłacania więcej niż jednego świadczenia w wyniku zbiegu prawa do świadczeń, każde z nich podwyższa się w myśl § 3, z uwzględnieniem ust. 3.
3.
W przypadku zbiegu uprawnień do więcej niż jednego świadczenia, określonych w ustawie z dnia 17 października 1991 r. lub w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 45, poz. 199, Nr 103, poz. 448, Nr 104, poz. 450 i Nr 107, poz. 464) albo z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej - przy przeliczaniu świadczenia wypłacanego w pełnej wysokości kwoty podwyższenia wynikające z załącznika nr 1 zwiększa się dodatkowo o kwotę 45.000 zł, chyba że w całości wypłaca się świadczenie rolne - wtedy o dodatkową kwotę 45.000 zł podwyższa się świadczenie wypłacane w połowie.
4.
Jeżeli świadczenie wypłacane jest w wysokości ograniczonej do 100% podstawy wymiaru, dla ustalenia wskaźników wysokości świadczenia oraz wysokości podstawy określa się zwiększoną kwotę świadczenia, jaka by przysługiwała, gdyby świadczenie nie było ograniczone. Po ustaleniu wskaźników świadczenie wypłaca się w kwocie nie przekraczającej 100% nowej podstawy wymiaru.
§  6.
Przeliczenia, o którym mowa w art. 55 ust. 6 ustawy podatkowej, dokonuje się z urzędu, a jeśli prawo do świadczeń było zawieszone - przy wznowieniu ich wypłaty.
§  7.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

TABELA PRZELICZEŃ EMERYTUR I RENT NALEŻNYCH OD 1 STYCZNIA 1992 R.

Wysokość emerytury i renty należnej od 1 stycznia 1992 r. przed przeliczeniem (oznaczona przez "a") Wysokość emerytury i renty należnej od 1 stycznia 1992 r. po przeliczeniu (oznaczona przez "p")
do 4.392.000 zł a - 72.000 zł

p = -----------------

0,8

od 4.392.001 zł do 4.896.000 zł a - 612.000 zł

p = -----------------

0,7

ponad 4.896.000 zł p = a x 125 %

ZAŁĄCZNIK Nr  2

SPOSÓB USTALANIA NOWYCH WSKAŹNIKÓW WYSOKOŚCI ŚWIADCZENIA I WSKAŹNIKÓW WYSOKOŚCI PODSTAWY DLA ŚWIADCZEŃ ZREWALORYZOWANYCH STOSOWNIE DO PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 17 PAŹDZIERNIKA 1991 R.

1. Nowe wskaźniki wysokości świadczenia oblicza się według wzoru:

P

wwś(p) = ---- x 100

bp

przy oznaczeniach:

wwś(p) - nowy wskaźnik wysokości świadczenia,

P - kwota świadczenia po przeliczeniu stosownie do § 3 ust. 5 zarządzenia,

bp - kwota bazowa przeliczona w sposób określony w § 3 ust. 2 zarządzenia.

2. Nowe wskaźniki wysokości podstawy oblicza się według wzoru:

P - 0,24 x bp

wwp(n) = ------------------------------------- x 100

bp (0,013 x l + 0,007 x n + 0,007 x h)

przy oznaczeniach:

wwp(n) - nowy wskaźnik wysokości podstawy,

P - kwota świadczenia po przeliczeniu stosownie do § 3 ust. 5 zarządzenia,

bp - kwota bazowa przeliczona w sposób określony w § 3 ust. 2 zarządzenia,

l - liczba lat okresów składkowych (zatrudnienia), przyjęta w wymiarze świadczenia,

n - liczba lat okresów nieskładkowych, przyjęta w wymiarze świadczenia,

h - liczba lat brakujących do pełnych 25 lat okresów składkowych, przyjęta w wymiarze świadczenia.

ZAŁĄCZNIK Nr  3

SPOSÓB USTALANIA NOWYCH WSKAŹNIKÓW WYSOKOŚCI ŚWIADCZENIA I WSKAŹNIKÓW WYSOKOŚCI PODSTAWY DLA ŚWIADCZEŃ ZREWALORYZOWANYCH STOSOWNIE DO PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 14 GRUDNIA 1990 R.

1. Nowe wskaźniki wysokości podstawy oblicza się według wzoru:

P - R - 0,25 bp

wwp(n) = ------------------------------- x 100

bp (0,015 x l + 0,009 x h + d)

przy oznaczeniach:

wwp(n) - nowy wskaźnik wysokości podstawy,

P - kwota świadczenia po przeliczeniu,

R - kwota dodatku z tytułu odznaczenia państwowego (3.000 zł),

bp - przeliczona kwota bazowa,

l - liczba lat okresów zatrudnienia przyjęta w wymiarze świadczenia,

h - liczba lat brakujących do pełnych 25 lat okresów zatrudnienia, przyjęta w wymiarze świadczenia,

d - wskaźnik wzrostu z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

2. Nowe wskaźniki wysokości świadczenia oblicza się według wzoru:

P - R - d x wwp(n) x bp

wwś(p) = --------------------------- x 100

bp

przy oznaczeniach:

wwś(p) - nowy wskaźnik wysokości świadczenia,

P - kwota świadczenia po przeliczeniu,

R - kwota dodatku z tytułu odznaczenia państwowego (3.000 zł),

d - wskaźnik wzrostu z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

wwp(n) - nowy wskaźnik wysokości podstawy,

bp - przeliczona kwota bazowa.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1991.46.326

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Sposób przeliczania emerytur i rent w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych.
Data aktu: 17/12/1991
Data ogłoszenia: 28/12/1991
Data wejścia w życie: 01/01/1992