Szczegółowe wymagania i warunki bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
ZARZĄDZENIEPREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKIz dnia 19 czerwca 1989 r.w sprawie szczegółowych wymagań i warunków bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. *
Na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 4 kwietnia 1986 r. - Prawo atomowe (Dz. U. Nr 12, poz. 70 i z 1987 r. Nr 33, poz. 180) zarządza się, co następuje:
§ 1.
Zarządzenie określa szczegółowe wymagania i warunki bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, które należy uwzględniać w planie ustalającym postępowanie w razie wydarzeń nadzwyczajnych w obiekcie jądrowym, zwanym dalej "planem awaryjnym".§ 2.
1.
Sporządzanie planu awaryjnego ma na celu przeciwdziałanie wydarzeniom nadzwyczajnym w obiekcie jądrowym, a w razie ich wystąpienia - ograniczanie skutków tych wydarzeń, mogących zagrażać ludziom i środowisku.2.
Wydarzenia nadzwyczajne, o których mowa w ust. 1, kwalifikuje się zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku nr 1 do zarządzenia.§ 3.
Plan awaryjny jest sporządzany przez jednostkę organizacyjną obowiązaną do zapewnienia wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej obiektu jądrowego w okresie lokalizacji, projektowania, budowy, rozruchu i eksploatacji obiektu jądrowego.§ 4.
Plan awaryjny określa sposób:1)
wykrywania wydarzeń nadzwyczajnych,2)
prowadzenia ciągłej rejestracji parametrów istotnych dla określenia stanu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej na terenie obiektu jądrowego i w jego otoczeniu w warunkach normalnych oraz w czasie wydarzeń nadzwyczajnych,3)
alarmowania ludności przebywającej na obszarze bezpośredniego zagrożenia,4)
podejmowania natychmiastowej akcji w celu przeciwdziałania wydarzeniom nadzwyczajnym oraz wywołanym przez nie skutkom, stwarzającym zagrożenie dla osób zatrudnionych w obiekcie jądrowym lub dla środowiska, zwanej dalej "akcją awaryjną",5)
koordynacji akcji awaryjnej na terenie obiektu jądrowego z działaniami poza jego terenem, podejmowanymi przez właściwe organy państwowe oraz jednostki organizacyjne systemu wczesnego ostrzegania o zagrożeniach ludzi i środowiska,6)
przeprowadzania kontroli stałej gotowości obiektu jądrowego do akcji awaryjnej,7)
okresowego sprawdzania aktualności tego planu.§ 5.
1.
Na potrzeby planowania akcji awaryjnej ustala się:1)
kryteria radiologiczne podejmowania działań we wczesnej i pośredniej fazie awarii, mających na celu ochronę ludzi przed promieniowaniem jonizującym, określone w załączniku nr 2 do zarządzenia,2)
rodzaje działań podejmowanych w razie wystąpienia wydarzenia nadzwyczajnego:a)
przygotowanie do akcji,b)
ograniczanie skutków tego wydarzenia, z uwzględnieniem ich zasięgu na terenie obiektu jądrowego i poza obiektem.2.
Podejmowanie działań, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest niezbędne jedynie wówczas, gdy przewidywane dawki promieniowania jonizującego będą przekraczać górne wartości dawek określonych w załączniku nr 2.§ 6.
1.
W planie awaryjnym na etapie lokalizacji obiektu jądrowego określa się jego podstawowe założenia oraz następujące dane dotyczące otoczenia obiektu jądrowego:1)
strukturę demograficzną,2)
warunki hydrologiczno-meteorologiczne i geofizyczne,3)
sposób dostępu do obiektu jądrowego z różnych kierunków geograficznych we wszelkich warunkach meteorologicznych, w razie wydarzeń nadzwyczajnych.2.
W planie awaryjnym na etapie projektowania obiektu jądrowego określa się w szczególności:1)
rodzaje wydarzeń nadzwyczajnych, które mogą wystąpić w obiekcie,2)
rodzaje i ilości substancji promieniotwórczych, które mogą być uwolnione do otoczenia na terenie obiektu lub poza jego granice,3)
przewidywany sposób narażenia na promieniowanie jonizujące, z uwzględnieniem czynników, zwłaszcza środowiskowych, decydujących o przenikaniu substancji promieniotwórczych do organizmu i o jego narażeniu,4)
przewidywane uwolnienia substancji promieniotwórczych i wynikające z nich dawki w określonym czasie,5)
środki techniczne, niezbędne do ograniczania skutków wydarzeń nadzwyczajnych, z równoczesnym zapewnieniem warunków bezpieczeństwa osobom zatrudnionym w obiekcie jądrowym, służbom biorącym udział w akcji awaryjnej oraz ludności,6)
strefy, na których obszarach planuje się działania wokół obiektu jądrowego:a)
strefę działań specjalnych, na której obszarze przewidywane dawki promieniowania jonizującego mogą być wyższe od górnych wartości dawek ustalonych w załączniku nr 2 dla podjęcia ewakuacji ludzi,b)
strefę działań zapobiegawczych, na której obszarze przewidywane dawki promieniowania jonizującego mogą być wyższe od górnych wartości dawek ustalonych w załączniku nr 2 dla ukrycia ludzi w budynkach oraz podania stabilnego jodu;wyznaczenie kształtu i rozmiaru stref powinno uwzględniać rodzaj reaktora i warunki miejscowe oraz wynikać z analiz rozwoju sytuacji radiologicznej określonej w załączniku nr 1 jako ciężka awaria, która wystąpi w najgorszych z możliwych warunkach meteorologicznych,
7)
zasięg strefy ochronnej,8)
trasy wywozu wypalonego paliwa i elementów likwidowanego reaktora,9)
sposób trwałego zabezpieczenia na terenie obiektu jądrowego zniszczonego rdzenia reaktora.3.
W planie awaryjnym na etapie budowy obiektu jądrowego określa się rozwiązania organizacyjno-techniczne, obejmujące w szczególności:1)
zakres obowiązków osób koordynujących plan oraz kontrolujących stan przygotowania obiektu do akcji awaryjnej,2)
warunki ewakuacji ludzi przebywających w strefie działań specjalnych.§ 7.
1.
Plan awaryjny sporządza się nie później niż na miesiąc przed pierwszym załadowaniem rdzenia reaktora. W obiekcie jądrowym z kilkoma reaktorami plan awaryjny powinien być aktualizowany przed załadowaniem rdzenia kolejnych reaktorów.2.
W planie awaryjnym określa się:1)
organizację służb awaryjnych, ich zadania i sposób postępowania,2)
dane dotyczące urządzeń obiektu jądrowego i jego wyposażenia, w tym również awaryjnego,3)
sposób zawiadamiania o wydarzeniach nadzwyczajnych,4)
zasady przeprowadzania szkolenia pracowników obiektu jądrowego,5)
działania podejmowane wspólnie przez organy i służby obiektu jądrowego z organami państwowymi i jednostkami organizacyjnymi spoza obiektu jądrowego, uczestniczącymi w akcji awaryjnej.§ 8.
Plan awaryjny w części, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 1, zawiera w szczególności:1)
schemat i opis organizacji obiektu jądrowego w normalnych warunkach eksploatacji,2)
schemat i opis organizacji służb awaryjnych obiektu jądrowego, z określeniem:a)
osoby kierującej akcją awaryjną, zakresu jej obowiązków oraz zasad jej zastępowania,b)
zakresu obowiązków kierownika zmiany,c)
stanowiska osoby obowiązanej do wymiany informacji z organami państwowymi, właściwymi w sprawie koordynacji i prowadzenia działań poza obiektem jądrowym,d)
zakresów czynności kierowników służb awaryjnych,3)
opis sposobu przekazywania danych o przewidywanych dawkach promieniowania jonizującego organom państwowego dozoru bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz jednostkom organizacyjnym systemu wczesnego ostrzegania,4)
wskazania stanowisk i funkcji pracowników obiektu jądrowego, wyznaczonych do:a)
wykonywania określonych działań w czasie wydarzeń nadzwyczajnych, w tym pracowników służby ochronnej,b)
oceny zagrożenia promieniowaniem jonizującym poza terenem obiektu jądrowego,5)
wskazanie stanowisk i funkcji pracowników obiektu jądrowego, których udział w akcji awaryjnej jest niezbędny; plan może również określać osoby spoza pracowników obiektu jądrowego, które mają być doradcami w czasie tej akcji,6)
wskazanie właściwych organów państwowych oraz ich zadań i obowiązków w czasie akcji awaryjnej, a w szczególności organów właściwych w zakresie planowania, kierowania i kontrolowania akcją poza terenem obiektu jądrowego,7)
wskazanie jednostek organizacyjnych spoza obiektu jądrowego, które będą współdziałać ze służbą awaryjną w obiekcie jądrowym.§ 9.
Plan awaryjny w części, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 2, określa urządzenia obiektu jądrowego i jego wyposażenie, w tym również awaryjne, oraz zawiera, w niezbędnym zakresie, ich opis, a w szczególności:1)
nastawni podstawowej i zapasowej obiektu jądrowego,2)
wewnętrznego i zewnętrznego ośrodka awaryjnego,3)
przyrządów do ciągłej obserwacji i rejestracji uwolnień substancji radioaktywnych do środowiska,4)
komputerowego systemu prognozowania zagrożenia otoczenia w razie wystąpienia wydarzeń nadzwyczajnych,5)
przyrządów do dozymetrycznej kontroli indywidualnych dawek promieniowania jonizującego,6)
przyrządów do stacjonarnej i polowej obserwacji i rejestracji danych o stanie środowiska,7)
wyposażenia do dekontaminacji ludzi, sprzętu i terenu,8)
wyposażenia służby medycznej na terenie obiektu jądrowego, wyznaczonej do udzielania pierwszej pomocy oraz współdziałania ze służbami medycznymi spoza obiektu jądrowego,9)
środków technicznych zwielokrotnionego systemu łączności na terenie obiektu jądrowego, a także poza jego terenem, zapewniających w szczególności:a)
indywidualne wzywanie pracowników służb awaryjnych,b)
bezpośrednie połączenie z właściwymi terenowymi organami administracji państwowej,c)
ciągłe połączenie obiektu jądrowego oraz jego ośrodków awaryjnych z organami państwowego dozoru bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,d)
połączenie z organami państwowymi, właściwymi w zakresie kierowania i kontrolowania akcją awaryjną poza terenem obiektu jądrowego oraz jednostkami organizacyjnymi wspomagającymi służby awaryjne obiektu jądrowego,10)
urządzeń technicznych sygnalizujących zagrożenie promieniowaniem jonizującym ludności przebywającej na terenie strefy, o której mowa w § 6 ust. 2 pkt 6 lit. a).§ 10.
Plan awaryjny w części, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 3, określa w szczególności:1)
sposób natychmiastowego zawiadamiania:a)
służb wyznaczonych do udziału w akcji awaryjnej na terenie obiektu jądrowego,b)
jednostek organizacyjnych wyznaczonych do wzięcia udziału w akcji awaryjnej poza terenem obiektu jądrowego,c)
jednostek organizacyjnych systemu wczesnego ostrzegania,d)
organów państwowego dozoru bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,2)
sposób wczesnego zawiadamiania ludzi przebywających na terenie strefy, o której mowa w § 6 ust. 2 pkt 6 lit. a), o niebezpieczeństwie oraz o działaniach podejmowanych w celu ochrony przed promieniowaniem jonizującym,3)
rodzaj i formę informacji przekazywanych przez kierownika akcji awaryjnej organom państwowego dozoru bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, jednostkom organizacyjnym systemu wczesnego ostrzegania oraz właściwym organom administracji państwowej, z podaniem:a)
nazwy obiektu jądrowego, daty i czasu wystąpienia wydarzenia nadzwyczajnego,b)
rodzaju wydarzenia,c)
szczegółowego opisu wydarzenia,d)
warunków meteorologicznych,e)
nazwiska i stanowiska osoby przekazującej informację o wydarzeniu.§ 11.
Plan awaryjny w części, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 4, zawiera w szczególności:1)
program szkolenia wraz z opisem kursów i ćwiczeń dla następujących grup osób zatrudnionych w obiekcie jądrowym:a)
ogółu pracowników,b)
kierowników i osób koordynujących akcję awaryjną,c)
służb awaryjnych na terenie obiektu jądrowego odpowiedzialnych za pomiary radiologiczne i ocenę narażenia,d)
służb awaryjnych obowiązanych do ciągłej obserwacji i rejestracji stanu środowiska i oceny narażenia,e)
służb dozymetrycznej kontroli indywidualnych dawek promieniowania jonizującego,f)
służby medycznej,g)
ekip pomiarowych oceniających parametry technologiczne, istotne w czasie wydarzenia nadzwyczajnego,h)
służb ochronnych na terenie obiektu jądrowego,i)
służby łączności na terenie obiektu jądrowego, a także poza obiektem,j)
zakładowej straży pożarnej i służb ratownictwa technicznego,2)
program szkolenia z opisem kursów i ćwiczeń dla osób zatrudnionych w organach i jednostkach organizacyjnych spoza obiektu jądrowego obowiązanych, na podstawie odrębnych przepisów, do uczestnictwa w akcji na terenie obiektu,3)
określenie sposobu informowania ludności o możliwości narażenia na promieniowanie jonizujące w czasie normalnej działalności obiektu jądrowego, a także działaniach mających na celu ochronę przed promieniowaniem jonizującym, podejmowanych w czasie wydarzeń nadzwyczajnych,4)
harmonogram ćwiczeń, o których mowa w pkt 1 i 2; ćwiczenia te należy rozpoczynać nie później niż przed pierwszym załadowaniem rdzenia reaktora.§ 12.
Plan awaryjny w części, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 5, obejmuje w szczególności dane dotyczące:1)
prowadzenia pomiarów dozymetrycznych w celu ustalenia osób, które zostały narażone na działanie promieniowania jonizującego,2)
dekontaminacji ludzi, sprzętu i terenu dla zminimalizowania skażenia i jego skutków,3)
udzielania pomocy medycznej oraz metod i środków działania służb medycznych na terenie stref, o których mowa w § 6 ust. 2 pkt 6.§ 13.
Plany awaryjne eksploatowanych lub budowanych obiektów należy dostosować do wymagań określonych w zarządzeniu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia.§ 14.
Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK Nr 1KRYTERIA KWALIFIKOWANIA WYDARZEŃ NADZWYCZAJNYCH W OBIEKCIE JĄDROWYM
KRYTERIA KWALIFIKOWANIA WYDARZEŃ NADZWYCZAJNYCH W OBIEKCIE JĄDROWYM
| Stopień | Określenie | Kwalifikacja wstępna | Ocena ostateczna | |
| Wskaźniki pomocnicze1)4) | Charakterystyka2) | Wskaźniki liczbowe | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| WN-5 | ciężka awaria (katastrofa) | 1) moc dawki w obiekcie ponad 100 mSv/h3) | a) ciężki wypadek radiacyjny | ponad 1 Sv4) |
| 2) moc dawki poza obiektem ponad 1 mSv/h3) | b) lekki wypadek radiacyjny poza terenem | ponad 50 mSv | ||
| 3) uwolnienia ponad 5 PBq (100 kCi)5) | c) straty materialne | ponad 1 mln zł | ||
| WN-4 | awaria | 1) moc dawki w budynkach obiektu ponad 100 mSv/h | a) ciężki wypadek radiacyjny w obiekcie | ponad 1 Sv4) |
| 2) moc dawki na terenie zamkniętym ponad 1 mSv/h6) | b) lekki wypadek radiacyjny oraz straty materialne | ponad 50 mSv ponad 1 mln zł | ||
| 3) moc dawki poza obiektem ponad 10 μSv/h3) | c) przekroczona dawka u osób poza terenem | dawka większa niż 1 mSv, ale mniejsza niż 50 mSv | ||
| 4) skażenie powietrza poza obiektem ponad 1 DAC3) | ||||
| 5) uwolnienia ponad 50 TBq (1 kCi)5) | ||||
| WN-3 | nieprawidłowość (zakłócenie publiczne) | 1) moc dawki w obiekcie ponad 1 mSV/h3)6) | a) niewielkie dawki u osób poza terenem | poniżej 1 mSv |
| 2) uwolnienia ponad 0,1 limitu ro cznego7) | b) lekki wypadek radiacyjny w obiekcie | ponad 50 mSv | ||
| c) nieznaczne uwolnienia | poniżej limitu rocznego | |||
| d) uszkodzenie systemu bezpieczeństwa, postój ze względu na ochronę radiologiczną | ponad 10 tys zł | |||
| WN-2 | zakłócenie (zakłócenie miejscowe) | 1) moc dawki w obiekcie ponad 0,01 mSv/h3)6) | a) znikome dawki u osób poza terenem | poniżej 0,1 mSv |
| 2) uwolnienia ponad 0,01 limitu ro cznego7) | b) dawki u pracowników poniżej rocznej wartości granicznej | dawka większa niż 25 mSv, ale mniejsza niż 50 mSv | ||
| 3) inne | c) znikome uwolnienia | poniżej 0,1 limitu rocznego | ||
| d) uszkodzenie systemu bezpieczeństwa, postój ze względu na ochronę radiologiczną | ponad 10 tys. zł | |||
| WN-1 | anomalia | 1) uruchomienie systemów zabezpieczeń | a) niewielkie dawki u pracowników | poniżej 25 mSv |
| 2) nieprzewidziane wyłączenie reaktora | b) nieprawidłowości w działaniu osób lub układów zabez pieczeń | |||
| 3) inne | ||||
| WN-0 | ostrzeżenie | podejrzenie wydarzeń nadzwyczajnych lub wydarzenia nieradiologiczne | podejrzenie nieuzasadnione | "fałszywy alarm" |
1) Traktowane wariantowo; wartości chwilowe, utrzymujące się ponad godzinę.
2) Traktowane wariantowo.
3) Dotyczy budynków i pomieszczeń w tych budynkach, z wyjątkiem pomieszczeń szczelnych, oraz przyległego terenu zamkniętego.
4) Wartość orientacyjna.
5) Wartość prognozowana w pierwszym tygodniu obejmuje mieszaninę aerozoli wraz z jodami.
6) W przypadku transportu - poza pojazdem.
7) Dotyczy wariantowo uwolnień gazowych, jodów, mieszaniny aerozoli.
Uwaga: W razie wątpliwości przy kwalifikowaniu wstępnym, wydarzenia nadzwyczajne kwalifikuje się do stopnia wyższego.
ZAŁĄCZNIK Nr 2KRYTERIA RADIOLOGICZNE PODEJMOWANIA DZIAŁAŃ WE WCZESNEJ I POŚREDNIEJ FAZIE AWARII, MAJĄCYCH NA CELU OCHRONĘ LUDZI PRZED PROMIENIOWANIEM JONIZUJĄCYM
KRYTERIA RADIOLOGICZNE PODEJMOWANIA DZIAŁAŃ WE WCZESNEJ I POŚREDNIEJ FAZIE AWARII, MAJĄCYCH NA CELU OCHRONĘ LUDZI PRZED PROMIENIOWANIEM JONIZUJĄCYM
1. Wczesna faza awarii1):
| Lp. | Dawka 1) promieniowania jonizującego w mSv lub mGy | Proponowane działania | |
| dla całego ciała2) | dla płuc3), tarczycy i pojedynczych narządów szczególnie narażonych | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | 5-504) | 50-500 | ukrycie w budynkach |
| 2 | - | 50-5005) | podanie stabilnego jodu |
| 3 | 50-500 | 500-5000 | ewakuacja |
2. Pośrednia faza awarii6):
| Lp. | Równoważnik dawki obciążającej w pierwszym roku, wyrażony w mSv | Proponowane działania | |
| dla całego ciała | dla pojedynczych, szczególnie narażonych narządów | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | 5-504) | 50-500 | kontrola produktów żywnościowych i wody |
| 2 | 50-500 | nie określa się | przesiedlenie |
Objaśnienia:
1) Wczesna faza awarii obejmuje okres od chwili stwierdzenia możliwości wystąpienia zagrożenia radiologicznego do zakończenia uwalniania radionuklidów i ich osadzania; czas trwania fazy może wynieść, w zależności od charakteru awarii, od paru godzin do kilku dni; w razie braku danych, zaleca się przyjmowanie do szacowania przewidywanych dawek okresu jednego tygodnia.
2) W razie gdy poszczególne organy lub tkanki są napromieniowywane małymi dawkami, powinien być także obliczany efektywny równoważnik dawki i porównywany z dawką dla całego ciała.
3) W razie występowania dużych dawek promieniowania alfa należy pomnożyć dawkę wchłoniętą wyrażoną w mGy przez współczynnik względnej skuteczności biologicznej (WSB); zaleca się przyjmowanie wartości WSB równej 10.
4) Lub efektywny równoważnik dawki.
5) Wyłącznie tarczyca.
6) Pośrednia faza awarii rozpoczyna się po zakończeniu procesu osadzania się radionuklidów na powierzchni ziemi i może trwać, w zależności od charakteru awarii, od kilku dni aż do roku.
* Występujące w tekście wartości pieniężne zostały podane po ich przeliczeniu zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U.94.84.386).
Metryka aktu
| Identyfikator: | M.P.1989.23.180 |
| Rodzaj: | zarządzenie |
| Tytuł: | Szczegółowe wymagania i warunki bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. |
| Data aktu: | 1989-06-19 |
| Data ogłoszenia: | 1989-07-27 |
| Data wejścia w życie: | 1989-08-11 |