Wykaz prac wykonywanych przez nauczycieli i nauczycieli akademickich w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz zasady wypłacania dodatku za te prace.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 25 lipca 1974 r.
w sprawie wykazu prac wykonywanych przez nauczycieli i nauczycieli akademickich w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz zasad wypłacania dodatku za te prace.

Na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1972 r. w sprawie uposażenia nauczycieli i nauczycieli akademickich (Dz. U. Nr 16, poz. 115) zarządza się, co następuje:
§  1.
Wykaz prac, których wykonywanie przez nauczycieli i nauczycieli akademickich stanowi podstawę do przyznania dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, zawiera załącznik do zarządzenia.
§  2.
Dodatek, o którym mowa w § 1, zwany dalej "dodatkiem", przysługuje w pełnej wysokości nauczycielom i nauczycielom akademickim, którzy w danym miesiącu przepracowali co najmniej 100 godzin w warunkach określonych w załączniku.
§  3.
1.
Za okres urlopu wypoczynkowego przysługuje dodatek w wysokości odpowiadającej średniej miesięcznej dodatku otrzymywanego w roku szkolnym (akademickim) poprzedzającym okres urlopu wypoczynkowego.
2.
W okresie urlopu macierzyńskiego przysługuje dodatek w wysokości odpowiadającej dodatkowi otrzymanemu w miesiącu poprzedzającym miesiąc rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego.
3.
Nauczycielce lub nauczycielce akademickiej przesuniętej w związku z ciążą do pracy nieszkodliwej dla zdrowia lub nieuciążliwej dodatek przysługuje do czasu ukończenia przerwy w pracy w związku z porodem, jeżeli dodatek ten był pobierany przez okres co najmniej 3 miesięcy poprzedzających przesunięcie. Dodatek przysługuje w wysokości średniej miesięcznej dodatku z okresu 3 miesięcy przed przesunięciem.
4.
W razie przejścia do pracy, z tytułu której nie przysługuje dodatek, ustalenie prawa do dodatku za miesiąc, w którym nastąpiło przejście, oraz jego rozliczenie następuje według zasad określonych w § 2.
§  4.
Dodatek wypłaca się miesięcznie z dołu.
§  5.
Decyzje o przyznaniu dodatku i jego wysokości oraz decyzje o cofnięciu dodatku w razie zmiany warunków pracy wydaje organ właściwy do ustalania uposażenia nauczyciela i nauczyciela akademickiego.
§  6.
Tracą moc:
1)
zarządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 marca 1957 r. w sprawie ustalenia wykazu prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, uprawniających do przyznania dodatku specjalnego pracownikom zatrudnionym w zakładach pracy podległych Ministrowi Szkolnictwa Wyższego,
2)
zarządzenie nr 92 Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej z dnia 25 listopada 1958 r. w sprawie ustalenia wykazu prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych uprawniających do przyznania dodatku specjalnego pracownikom zatrudnionym w szkołach wyższych wychowania fizycznego i Instytucie Naukowym Kultury Fizycznej w części dotyczącej nauczycieli akademickich.
§  7.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK  1

WYKAZ PRAC

których wykonywanie przez nauczycieli i nauczycieli akademickich stanowi podstawę do przyznania dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych.

Stopień szkodliwości Lp. Rodzaj pracy Przykłady występowania czynnika szkodliwego lub uciążliwego
1 2 3 4
I 1 Prace w temperaturze efektywnej powyżej 25°C lub poniżej 10°C wynikającej z procesu technologicznego hutnictwo, obsługa pieców ceramicznych, piekarniczych, cieplarni itp., chłodnictwo, browarnictwo itp.
I 2 Prace w środowisku mokrym o wilgotności względnej powietrza przekraczającej 80% pralnie, farbiarnie, garbarnie itp.
I 3 Prace narażające na szkodliwe działanie miejscowej wibracji prostowanie blach, nitowanie, szlifiernie, narzędzia pneumatyczne, ręczne narzędzia o napędzie mechanicznym itp.
I 4 Prace narażające na działanie substancji szkodliwych, z wyjątkiem substancji o działaniu kumulującym różne prace badawcze i dydaktyczne oraz malarnie, lakiernie, galwanizernie itp.
I 5 Spawanie elektryczne i gazowe
6 (skreślona)
II 7 Prace w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu – wynikającym z procesu technologicznego prace w kesonach, komorach ciśnieniowych itp.
II 8 Prace narażające na działanie substancji toksycznych o charakterze kumulującym różne prace badawcze i dydaktyczne
II 9 Prace narażające na działanie pyłów zawierających krystaliczne postaci dwutlenku krzemu (kwarc, trydymit, krystobalit), krzemiany (np. azbest, mika, talk, cement) i pył włókien szklanych kruszenie minerałów, piaskowanie, szlifowanie i polerowanie metali, szkła, formiernie, przygotowanie betonu itp.
III 10 Prace narażające na działanie promieniowania jonizującego obsługa aparatów rentgenowskich, defektoskopów, praca przy otwartych źródłach promieniowania itp.
III 11 Prace w polu elektromagnetycznym wysokiej częstotliwości w zakresie 300–300.000 MHz w strefie zagrożenia piece indukcyjne, radar, aparatura fizykoterapeutyczna, urządzenia nadawcze telewizyjne itp.
III 12 Prace związane z narażeniem na kontakt z materiałem zakaźnym lub zakaźnie chorymi ludźmi albo zwierzętami weterynaria, mikrobiologia itp.
III 13 Prace związane z kontaktem z chorymi psychicznie lub upośledzonymi umysłowo w stopniu znacznym i głębokim szkoły specjalne, kliniki psychiatryczne itp.
III 14 Prace pod ziemią górnictwo
1 Załącznik zmieniony przez § 1 zarządzenia z dnia 12 marca 1978 r. (M.P.78.11.41) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 31 marca 1978 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1974.29.176

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wykaz prac wykonywanych przez nauczycieli i nauczycieli akademickich w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz zasady wypłacania dodatku za te prace.
Data aktu: 25/07/1974
Data ogłoszenia: 28/08/1974
Data wejścia w życie: 28/08/1974