Czas wykonywania czynności lotniczych i wypoczynku personelu latającego lotnictwa cywilnego.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA KOMUNIKACJI
z dnia 2 lipca 1974 r.
w sprawie czasu wykonywania czynności lotniczych i wypoczynku personelu latającego lotnictwa cywilnego.

Na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 32, poz. 153) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1

Przepisy ogólne.

§  1.
Ilekroć w zarządzeniu jest mowa:
1)
o "czasie lotu" - należy przez to rozumieć czas liczony od chwili, gdy statek powietrzny rozpoczyna poruszanie się za pomocą własnej mocy w celu dokonania startu aż do chwili, gdy zatrzyma się po zakończeniu lotu,
2)
o "czasie wykonywania czynności lotniczych na ziemi" - należy przez to rozumieć łączny czas:
a)
organizowania lotu, nie mniej jednak niż 1 godzinę przed startem statku powietrznego,
b)
oczekiwania na lot,
c)
wykonywania czynności po wylądowaniu lub zakończeniu lotu, nie mniej jednak niż 1/2 godziny od chwili wyłączenia silników statku powietrznego,
d)
pełnienia dyżurów i wykonywania innych czynności na ziemi, do których członek personelu latającego został wyznaczony,
e)
lotu statkiem powietrznym w charakterze pasażera podczas podróży służbowej,
3)
o "ogólnym czasie wykonywania czynności lotniczych" - należy przez to rozumieć czas lotu i czas wykonywania czynności lotniczych na ziemi,
4)
o "nieprzerwanym wypoczynku" - należy przez to rozumieć nie przerwany zajęciami służbowymi okres wypoczynku w warunkach hotelowych.
§  2.
Członek personelu latającego może przystąpić ponownie do wykonywania czynności lotniczych, jeżeli:
1)
w jego miejscu zamieszkania:
a)
nieprzerwany wypoczynek po okresie co najmniej 8 godzin ogólnego czasu wykonywania przez niego czynności lotniczych wynosił nie mniej niż 10 godzin,
b)
nieprzerwany wypoczynek po okresie ponad 10 godzin ogólnego czasu wykonywania przez niego czynności lotniczych wynosił co najmniej tyle, ile trwało wykonywanie czynności lotniczych poprzedzające ten wypoczynek,
2)
poza miejscem zamieszkania - nieprzerwany wypoczynek wynosił co najmniej połowę okresu ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych poprzedzającego wypoczynek.
§  3.
1.
Członek personelu latającego, zatrudniony zawodowo w tym charakterze, obowiązany jest raz na 12 miesięcy, w ustalonym przez pracodawcę okresie, przebywać co najmniej dwa tygodnie w obozie kondycyjnym w celu zachowania sprawności fizycznej i psychicznej. Zwolnienie od obowiązku przebywania w obozie kondycyjnym jest niedopuszczalne. Na zlecenie komisji lotniczo-lekarskiej lub lekarza sprawującego opiekę nad personelem latającym pobyt w obozie kondycyjnym może być zastąpiony pobytem w sanatorium lub odbyciem kuracji specjalistycznej.
2.
Okres pobytu w obozie kondycyjnym nie może przypadać na okres urlopu wypoczynkowego.
3.
Przerwa między urlopem wypoczynkowym a pobytem w obozie kondycyjnym powinna wynosić co najmniej 3 miesiące. W uzasadnionych wypadkach, za zgodą lekarza sprawującego opiekę nad personelem latającym, przerwa między urlopem wypoczynkowym a pobytem w obozie kondycyjnym może być skrócona.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do kontrolerów ruchu lotniczego mających uprawnienia do kontroli radarowej, z tym że pobyt w obozie kondycyjnym wynosi 2 tygodnie.

Rozdział  2

Normy czasu wykonywania czynności lotniczych przez personel latający zatrudniony w lotnictwie komunikacyjnym.

§  4. 1
 
1.
Członek personelu latającego zatrudniony w lotnictwie komunikacyjnym nie może przekroczyć norm czasu wykonywania czynności lotniczych, określonych w niżej podanej tabeli:
Rodzaj napędu samolotu Skład załogi lotniczej Ogólny czas wykonywania czynności Czas lotu w godzinach
lotniczych w ciągu kolejnych 24 godzin (w godzinach) w ciągu kolejnych 24 godzin w ciągu miesiąca kalendarzowego w ciągu 1 roku kalendarzowego
Tłokowy Minimalny skład załogi lotniczej ustalony w 14 10 120 1000
Turbośmigłowy lub odrzutowy instrukcji użytkowania danego statku powietrznego w locie 12 8 100 800
2.
Ogólny czas wykonywania czynności lotniczych w ciągu kolejnych 24 godzin może jednak osiągnąć 14 godzin, a czas lotu 10 godzin przy użyciu samolotów o napędzie:
1)
turbośmigłowym - w lotach specjalnych (czarterowych), jeżeli skład załogi zostanie zwiększony o 1 pilota, który ma uprawnienia do wykonywania funkcji dowódcy statku powietrznego na tym typie samolotu,
2)
odrzutowym, jeżeli liczba lądowań nie przekroczy dwóch, w razie konieczności wykonania międzylądowania nie przewidzianego planem lotu - nie przekroczy 3 lądowań.
3.
W uzasadnionym wypadku państwowy organ nadzoru lotniczego może za zgodą Ministra Komunikacji zwiększyć ustaloną w tabeli zamieszczonej w ust. 1 liczbę 100 godzin lotu w ciągu miesiąca kalendarzowego, nie więcej jednak niż do 110 godz.; zwiększenie to może być stosowane tylko w 4 miesiącach roku kalendarzowego.
§  5.
Przekroczenie ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych w ciągu kolejnych 24 godzin (§ 4) może nastąpić za zgodą dowódcy statku powietrznego w razie:
1)
konieczności wykonania lotu w celach poszukiwawczych lub ratowniczych,
2)
opóźnienia lotu z przyczyn uzasadnionych, a w szczególności z powodu:
a)
nie sprzyjających warunków atmosferycznych,
b)
oczekiwania na pasażerów,
c)
usuwania usterek

- nie więcej jednak niż o jedną godzinę.

§  6.
1.
Za każdą godzinę wykonywania czynności lotniczych w okresie pomiędzy godziną 22 a 6 czasu lokalnego zalicza się do ogólnego czasu wykonywania tych czynności 1 godzinę i 20 minut.
2.
Jeżeli czas wykonywania lotu przekracza jednorazowo 6 godzin, załodze lotniczej powinien być zapewniony czas niezbędny na spożycie posiłku na jednym z lotnisk, chyba że posiłek został wydany na pokładzie samolotu.
3.
Jeżeli przewidziany w rozkładzie lotów pobyt na lotnisku położonym poza miejscem stałego zamieszkania członka personelu latającego wynosi powyżej 6 godzin, powinien być mu zapewniony wypoczynek w warunkach hotelowych.
4.
Jeżeli lot został wykonany w pasie strefowej zmiany czasu, za każde 3 godziny czasowej różnicy załodze lotniczej przysługują 24 godziny wypoczynku.
5.
W razie wykonywania lotu specjalnego (czarterowego) czas wypoczynku określony w ust. 4 może być skrócony, jednak nie więcej niż o 50%; przepisu tego nie można stosować częściej niż w ciągu kolejnych 14 dni.
6.
W razie wyznaczenia na lot załogi w składzie większym niż minimalny skład przewidziany w instrukcji użytkowania danego statku powietrznego w locie, należy członkom załogi, nie wykonującym czasowo czynności lotniczych, zapewnić na pokładzie statku powietrznego odpoczynek w fotelu pasażerskim w pozycji leżącej lub półleżącej.
7.
Członek personelu latającego powinien mieć zapewnione w ciągu miesiąca kalendarzowego 4 dni odpoczynku w miejscu zamieszkania, w tym co najmniej 1 dzień w niedzielę.

Rozdział  3

Normy czasu wykonywania czynności lotniczych przez personel latający poza lotnictwem komunikacyjnym.

§  7.
1.
Członek personelu latającego, wykonujący loty poza lotnictwem komunikacyjnym, nie może przekroczyć następujących norm czasu czynności lotniczych:
1)
10 godzin ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych w ciągu kolejnych 24 godzin,
2)
6 godzin czasu lotu w ciągu kolejnych 24 godzin,
3)
30 godzin czasu lotu w ciągu tygodnia kalendarzowego,
4)
120 godzin czasu lotu w ciągu miesiąca kalendarzowego,
5)
600 godzin czasu lotu w ciągu roku kalendarzowego.
2.
Za 1 godzinę lotu wykonanego na wysokości poniżej 50 m od powierzchni ziemi zalicza się do ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych 1 godzinę i 20 minut.
3.
Za 1 godzinę lotu wykonanego na wysokości powyżej 4.000 m od powierzchni ziemi na statkach powietrznych nie mających kabiny ciśnieniowej zalicza się do ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych 1 godzinę i 20 minut.
§  8.
Przekroczenie ogólnego czasu wykonywania czynności lotniczych w ciągu kolejnych 24 godzin (§ 7 ust. 1 pkt 1) może nastąpić za zgodą dowódcy statku powietrznego w razie:
1)
nagłej konieczności wykonania zabiegów agrotechnicznych upraw rolnych zagrożonych przez szkodniki - nie więcej jednak niż o 3 godziny,
2)
wykonywania lotu w celach ratowniczych lub poszukiwawczych,
3)
wykonywania lotu w celach wyczynowych.

Rozdział  4

Przepisy końcowe.

§  9.
Traci moc zarządzenie Ministra Komunikacji z dnia 31 grudnia 1962 r. w sprawie warunków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa lotów przy wykonywaniu przez członków personelu lotniczego uprawnień wynikających z licencji (Monitor Polski z 1963 r. Nr 4, poz. 20, z 1964 r. Nr 20, poz. 89 i z 1966 r. Nr 1, poz. 9).
§  10.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 1974 r.
1 § 4 zmieniony przez § 1 zarządzenia z dnia 24 lipca 1975 r. (M.P.75.23.150) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 31 lipca 1975 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1974.25.149

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Czas wykonywania czynności lotniczych i wypoczynku personelu latającego lotnictwa cywilnego.
Data aktu: 02/07/1974
Data ogłoszenia: 11/07/1974
Data wejścia w życie: 01/08/1974