Eksploatacja transformatorów.
ZARZĄDZENIEMINISTRA GÓRNICTWA I ENERGETYKIz dnia 25 października 1969 r.w sprawie eksploatacji transformatorów.
Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo-energetycznej (Dz. U. Nr 32, poz. 150) zarządza się, co następuje:
§ 1.
1.
Zarządzenie określa szczegółowe zasady eksploatacji transformatorów olejowych i suchych o napięciu wyższym od 1 kV i o mocy 20 kVA i większej, zainstalowanych w jednostkach gospodarki uspołecznionej, zwanych dalej "zakładami".2.
Zarządzenie nie dotyczy transformatorów piecowych, spawalniczych, probierczych, prostownikowych, przeznaczonych do pracy w pomieszczeniach niebezpiecznych pod względem wybuchowym, zasilających silniki trakcyjne umieszczone na lokomotywach i wozach motorowych, oraz innych transformatorów specjalnych.§ 2.
Transformatory objęte zarządzeniem dzieli się na następujące grupy:1) grupa I - transformatory o górnym napięciu 220 kV i wyższym oraz transformatory o mocy 100 MVA i większej,
2) grupa II - transformatory o mocy większej od 1,6 MVA nie zaliczone do grupy I,
3) grupa III - transformatory o mocy 1,6 MVA i mniejszej.
§ 3.
1.
Transformatory zainstalowane na stanowiskach pracy, będące w należytym stanie technicznym i wyłączone z ruchu za pomocą łączników zainstalowanych w ich polach, stanowią rezerwę ruchową.2.
Transformatory znajdujące się w magazynie zakładu lub na terenie stacji, lecz nie zainstalowane na stanowiskach pracy, stanowią rezerwę magazynową.§ 4.
1.
Przyjęcie do eksploatacji transformatorów zainstalowanych na stanowiskach pracy może nastąpić po komisyjnym stwierdzeniu, że montaż transformatorów i wszystkich urządzeń związanych z ich ruchem został wykonany w sposób poprawny i zgodny z dokumentacją techniczną oraz po uzyskaniu zadowalających wyników z przeprowadzonych badań stanu technicznego.2.
Badania stanu technicznego transformatorów polegają na wykonaniu prób i pomiarów oraz czynności wyszczególnionych w załączniku nr 1 do zarządzenia.§ 5.
Transformatory grupy I i II po zalaniu olejem powinny przed załączeniem odpowietrzać się nie mniej niż 24 godziny, jeżeli instrukcja fabryczna nie przewiduje inaczej.§ 6.
Z transformatorów z wymuszonym obiegiem oleju należy usunąć powietrze przez uruchomienie pomp olejowych na 5 godzin przed pierwszym załączeniem transformatora, jeżeli instrukcja fabryczna nie przewiduje inaczej.§ 7.
Pierwsze załączenie transformatora grupy I powinno odbywać się komisyjnie, według ustalonego programu, w obecności przedstawiciela wytwórcy lub zakładu remontowego.§ 8.
Transformatory grupy I i II przed przyjęciem do eksploatacji powinny być poddane ruchowi próbnemu trwającemu co najmniej 72 godziny. Warunki ruchu próbnego powinny być uzgodnione między użytkownikiem a wytwórcą transformatora lub zakładem remontowym.§ 9.
Transformatory rezerwy ruchowej, wyłączone na okres dłuższy niż cztery tygodnie, można załączyć po przeprowadzeniu badań określonych w lp. 1, 2, 3, 4, 5, 10, 11 i 12 załącznika nr 1 do zarządzenia.§ 10.
Transformatory rezerwy ruchowej zaleca się załączać w okresach krótszych od czterech tygodni, wyłączając do rezerwy ruchowej kolejne transformatory z nimi współpracujące. Załączenie transformatora rezerwy ruchowej w okresie krótszym od czterech tygodni może nastąpić bez badań określonych w § 9.§ 11.
1.
Załączanie i wyłączanie transformatorów w stanie jałowym i obciążonych należy wykonywać za pomocą wyłączników.2.
Dopuszcza się załączanie i wyłączanie za pomocą odłączników trójbiegunowych następujących transformatorów:| Lp. | Górne napięcie transformatorów (w kV) | Transformatory w stanie jałowym o mocy (w kVA) | Transformatory obciążone o mocy (w kVA) |
| 1 | 3 | 125 i mniejszej | - |
| 2 | 6 | 200 " | 20 |
| 3 | 10 | 315 " | 20 |
| 4 | 15 | 400 " | 30 i mniejszej |
| 5 | 20 | 500 " | 30 " |
| 6 | 30 | 1.000 " | 50 " |
| 7 | 40 | 1.250 " | - |
| 8 | 110 | 16.000 " | - |
3.
Dopuszcza się załączanie i wyłączanie za pomocą odłączników trójbiegunowych transformatorów w stanie jałowym o mocy 25 i 31,5 MVA, o górnym napięciu 110 kV, jeżeli: 1)
odstępy między osiami biegunów odłącznika wynoszą co najmniej:a)
1.900 mm - dla transformatorów o mocy 25 MVA,b)
2.100 mm - dla transformatorów o mocy 31,5 MVA, 2)
napięcie zasilania nie jest wyższe niż 121 kV, 3)
zostaną uprzednio odłączone cewki gaszące.§ 12.
Trwały wzrost napięcia zasilania obciążonego transformatora nie może przekroczyć o 5% napięcia danego zaczepu, o ile wytwórca nie ustali inaczej.§ 13.
1.
Dopuszczalne wartości przeciążeń transformatorów należy przyjmować zgodnie z właściwą normą, dokumentacją techniczną lub pomiarami eksploatacyjnymi uzgodnionymi z wytwórcą.2.
W razie przeciążenia transformatora, osoba sprawująca dozór nad eksploatacją powinna zorganizować dokładną kontrolę warunków pracy transformatora, ze szczególnym zwróceniem uwagi na właściwą wentylację pomieszczenia i na działanie urządzeń chłodzących.§ 14.
1.
Programy pracy transformatorów powinny być opracowywane nie rzadziej niż co 12 miesięcy i powinny być bieżąco aktualizowane.2.
Programy pracy transformatorów powinny zapewniać ekonomicznie właściwy rozpływ mocy i energii czynnej i biernej oraz minimalizację strat energii w sieci elektroenergetycznej zakładu. W programie należy w szczególności uwzględnić: 1)
niezawodność zasilania układu, 2)
właściwe poziomy napięć, 3)
właściwe moce zwarcia, 4)
prawidłowe i wybiorcze działanie urządzeń zabezpieczających, 5)
elastyczność manipulacyjną układu, 6)
ekonomicznie i technicznie uzasadniony czas ruchu, w tym także pracę równoległą transformatorów.§ 15.
1.
Zapisy ruchowe transformatorów powinny obejmować co najmniej obciążenia prądowe transformatorów.2.
W stacjach bez stałej obsługi wskazania przyrządów pomiarowych należy zapisywać podczas każdego pobytu obsługi. Przynajmniej raz w roku, w okresie największego obciążenia transformatora, należy wykonać pomiary wartości i równomierności obciążenia faz.§ 16.
Analizy techniczno-ekonomiczne ruchu transformatorów powinny być opracowywane nie rzadziej niż jeden raz w roku, a wyniki uwzględniane przy opracowaniu programu pracy transformatorów.§ 17.
W razie pożaru transformatora, należy odłączyć od sieci wszystkie uzwojenia transformatora.§ 18.
1.
Stan techniczny transformatorów, ich zdolność do dalszej pracy i warunki eksploatacji powinny być kontrolowane i oceniane na podstawie wyników przeprowadzanych okresowo oględzin i przeglądów.2.
Przy przeprowadzaniu oględzin transformatorów nie wymaga się wyłączania napięcia.3.
Przeglądy transformatorów przeprowadza się po wyłączeniu napięcia, w zasadzie podczas planowanych przerw w ruchu transformatorów.§ 19.
1.
Oględziny transformatorów należy przeprowadzać nie rzadziej niż: 1)
jeden raz na zmianę - dla transformatorów zainstalowanych w stacjach ze stałą obsługą, 2)
jeden raz na miesiąc - dla transformatorów zainstalowanych w stacjach bez stałej obsługi, zasilających odbiorców wymagających dużej pewności zasilania, 3)
jeden raz w roku - dla transformatorów zainstalowanych w stacjach bez stałej obsługi, nie zaliczonych do transformatorów określonych w pkt 2.2.
Oględziny transformatorów grupy I i II oraz innych transformatorów zasilających odbiorców wymagających dużej pewności zasilania należy przeprowadzać ponadto w czasie trwania: 1)
skrajnie wysokich temperatur otoczenia (powyżej + 35°C), 2)
skrajnie niskich temperatur otoczenia (poniżej -20°C).3.
Wykaz transformatorów zaliczonych do transformatorów zasilających odbiorców wymagających dużej pewności zasilania (ust. 1 pkt 2 i ust. 2) ustala kierownik zakładu.§ 20.
Podczas przeprowadzania oględzin należy w szczególności sprawdzić: 1)
wskazania przyrządów pomiarowych, 2)
poziom oleju w olejowskazie oraz szczelność transformatora i urządzeń obiegu olejowego, 3)
temperaturę oleju, 4)
obciążenie transformatora, 5)
stan urządzeń pomocniczych, 6)
stan izolatorów, 7)
stan połączeń szynowych, urządzeń ochrony przepięciowej i zwarciowej oraz uziemień roboczych i ochronnych, 8)
stan pomieszczenia transformatora (drzwi, okna, szczelność dachu).§ 21.
Ruch transformatora powinien być wstrzymany dla przeprowadzenia przeglądu doraźnego w razie stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiających normalną eksploatację transformatora, a w szczególności w razie stwierdzenia: 1)
ubytku oleju (brak oleju w olejowskazie), 2)
pęknięć, śladów przebicia lub znacznych rys izolatorów, 3)
wyraźnego wzrostu natężenia dźwięku (trzaski, syczenie, bulgotanie), 4)
śladów oleju w wodzie wypływającej z chłodnic lub stwierdzenia, że ciśnienie oleju jest niższe niż ciśnienie wody w transformatorach posiadających chłodzenie wodne, 5)
nadmiernego nagrzewania się kabli lub znacznego wycieku masy kablowej z głowic w urządzeniach związanych z ruchem transformatora, 6)
wzrostu różnicy temperatur do 10°C między wodą i olejem, wywołanego zanieczyszczeniem chłodnicy (w transformatorach posiadających chłodzenie wodne), 7)
zadziałania zaworu bezpieczeństwa, zerwania membrany lub pokrywy podobciążeniowego przełącznika zaczepów.§ 22.
1.
Przeglądy transformatorów należy przeprowadzać nie rzadziej niż: 1)
jeden raz na trzy lata - dla transformatorów grupy I oraz innych transformatorów zasilających odbiorców wymagających dużej pewności zasilania (zgodnie z wykazem określonym w § 19 ust. 3), 2)
jeden raz na pięć lat - dla pozostałych transformatorów.2.
Przeglądy podobciążeniowych przełączników zaczepów powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych w instrukcji fabrycznej, jednak nie rzadziej niż jeden raz na trzy lata.3.
Przegląd transformatora należy przeprowadzić niezależnie od terminów określonych w ust. 1, jeżeli nie znane są przyczyny samoczynnego wyłączenia transformatora lub jeżeli istnieje przypuszczenie, że nastąpiło wewnętrzne uszkodzenie transformatora.§ 23.
1.
Przeglądy powinny obejmować w szczególności: 1)
pomiar rezystancji (oporu czynnego) izolacji uzwojeń, 2)
pomiar współczynnika stratności dielektrycznej izolacji uzwojeń (tg δ) - dla transformatorów grupy I i II o mocy 25 MVA i większej, 3)
pomiar reaktancji (oporów biernych) rozproszeniowych - dla transformatorów wymienionych w pkt 2, 4)
pomiar rezystancji (oporu czynnego) uzwojeń - dla transformatorów grupy I, 5)
próbę oleju, 6)
czyszczenie izolatorów, 7)
kontrolę obiegu olejowego, usunięcie szlamu z konserwatora i ewentualne czyszczenie oraz dopełnienie lub wymianę oleju, 8)
konserwację styków i połączeń śrubowych, 9)
kontrolę szczelności,10)
czyszczenie i konserwację instalacji pomocniczych, 11)
konserwację napędu przełącznika zaczepów, 12)
sprawdzenie i konserwację urządzeń zabezpieczających, pomiarowych i sygnalizacyjnych transformatora, 13)
usunięcie innych zauważonych usterek.2.
Wyniki prób i pomiarów określonych w ust. 1 należy uznać za pozytywne, jeżeli: 1)
odpowiadają wymaganiom określonym dla transformatorów olejowych w załącznikach nr 2 i 3 do zarządzenia, 2)
rezystancja (opór czynny) izolacji uzwojeń transformatorów suchych jest nie mniejsza niż 15 MΩ dla napięć powyżej 10 kV oraz 10 MΩ dla napięć 10 kV i niższych, 3)
reaktancje (opory bierne) rozproszeniowe nie różnią się więcej niż o 5% od wartości zmierzonych przez wytwórcę lub zakład remontowy albo podczas prób pomontażowych, 4)
rezystancje (opory czynne) uzwojeń są zgodne z wynikami pomiarów wykonanych przez wytwórcę lub zakład remontowy.§ 24.
Transformatory należy przekazać do remontu lub wycofać z eksploatacji, jeżeli zostanie stwierdzone w szczególności: 1)
niedotrzymanie wskaźników izolacji określonych dla transformatorów olejowych w załącznikach nr 2 i 3 do zarządzenia, 2)
pogorszenie rezystancji (oporu czynnego) izolacji uzwojeń poniżej wartości określonej w § 23 ust. 2 pkt 2, 3)
nadmierny wzrost temperatury spowodowany uszkodzeniami wewnętrznymi lub złym stanem rdzenia, 4)
wydzielanie się gazu z oleju mimo braku uszkodzeń uzwojeń, 5)
wzrost reaktancji (oporów biernych) rozproszeniowych ponad wartość określoną w § 23 ust. 2 pkt 3.§ 25.
Instrukcja o eksploatacji transformatorów powinna określać w szczególności: 1)
kolejność czynności przy załączaniu i wyłączaniu transformatorów w zależności od rodzaju zastosowanej aparatury łączeniowej i wartości mocy transformatorów, 2)
zakres czynności i badań w razie wyłączenia transformatora przez urządzenia zabezpieczające, 3)
zakres i kolejność czynności przy uruchamianiu i eksploatacji urządzeń chłodzących transformatora, 4)
najwyższe dopuszczalne temperatury oleju lub poszczególnych części transformatora oraz szczegółowe zasady postępowania osób obsługujących transformator w razie występowania nadmiernych wzrostów temperatury transformatora, 5)
zasady ruchu transformatorów rezerwy ruchowej w okresach występowania długotrwałych niskich temperatur otoczenia, 6)
okres trwania skrajnie wysokich lub niskich temperatur, po których należy przeprowadzić oględziny transformatorów wymienionych w § 19 ust. 2.§ 26.
1.
Tracą moc dotychczasowe przepisy w zakresie uregulowanym niniejszym zarządzeniem.2.
W szczególności - stosownie do przepisów art. 21 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo-energetycznej (Dz. U. Nr 32, poz. 150): 1)
w "Przepisach eksploatacji technicznej urządzeń elektrycznych w zakładach przemysłowych", zatwierdzonych przez Ministra Energetyki dnia 9 lutego 1953 r., traci moc część V "Transformatory", 2)
w części 4 "Przepisów eksploatacji elektrowni i sieci", zatwierdzonych przez Ministra Górnictwa i Energetyki dnia 16 grudnia 1959 r., traci moc pkt 4 "Transformatory".§ 27.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 1969 r...................................................
Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX
Grafiki zostały zamieszczone wyłącznie w Internecie. Obejrzenie grafik podczas pracy z programem Lex wymaga dostępu do Internetu.
..................................................
ZAŁĄCZNIK Nr 1Zakres badań i wymagania techniczne dla transformatorów przyjmowanych do eksploatacji po ich zainstalowaniu na stanowiskach pracy
Zakres badań i wymagania techniczne dla transformatorów przyjmowanych do eksploatacji po ich zainstalowaniu na stanowiskach pracy
ZAŁĄCZNIK Nr 2Dopuszczalne wartości wskaźników izolacji uzwojeń transformatorów w eksploatacji dla umownej temperatury 30°C
Dopuszczalne wartości wskaźników izolacji uzwojeń transformatorów w eksploatacji dla umownej temperatury 30°C
Metryka aktu
| Identyfikator: | M.P.1969.47.368 |
| Rodzaj: | zarządzenie |
| Tytuł: | Eksploatacja transformatorów. |
| Data aktu: | 1969-10-25 |
| Data ogłoszenia: | 1969-10-31 |
| Data wejścia w życie: | 1969-12-01 |