Weryfikacja zysków i strat przedsiębiorstw państwowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 9 marca 1959 r.
w sprawie weryfikacji zysków i strat przedsiębiorstw państwowych.

Na podstawie § 36 ust. 1 pkt 5 uchwały nr 392 Rady Ministrów z dnia 13 października 1958 r. w sprawie zasad podziału zysku, różnic wyrównawczych, pokrywania strat, finansowania środków obrotowych, inwestycji i kapitalnych remontów w przedsiębiorstwach przemysłu oraz zasad gospodarki finansowej zjednoczeń przemysłu na 1959 r. (Monitor Polski Nr 88, poz. 491) zarządza się, co następuje:
§  1.
Zarządzenie dotyczy przedsiębiorstw określonych w § 31 ust. 1 uchwały nr 392 Rady Ministrów z dnia 13 października 1958 r. w sprawie zasad podziału zysku, różnic wyrównawczych, pokrywania strat, finansowania środków obrotowych; inwestycji i kapitalnych remontów w przedsiębiorstwach przemysłu oraz zasad gospodarki finansowej zjednoczeń przemysłu na 1959 r. (Monitor Polski Nr 88, poz. 491), zwanej w dalszym ciągu "uchwałą nr 392", jak również przedsiębiorstw, na które uchwała ta została rozciągnięta.
§  2.
Ilekroć w zarządzeniu użyto określenia:
a)
"uchwała nr 332" - oznacza ono uchwałę nr 332 Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1957 r. w sprawie badania sprawozdań finansowych przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego (Monitor Polski Nr 73, poz. 438);
b)
"sprawozdanie finansowe" - oznacza ono bilans, rachunek strat i zysków oraz sprawozdania w zakresie kosztów, sprzedaży itp., sporządzane przez przedsiębiorstwa zgodnie z instrukcjami Głównego Urzędu Statystycznego, Ministerstwa Finansów oraz właściwych ministrów w sprawie sprawozdawczości statystycznej z wykonania planów finansowo-gospodarczych.
§  3.
Weryfikacji podlegają zyski i straty przedsiębiorstw wykazane w sprawozdaniach finansowych sporządzonych na koniec roku gospodarczego oraz na dzień otwarcia likwidacji, których prawidłowość stwierdzona została zgodnie z wymaganiami określonymi w § 4 ust. 1 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 1957 r. w sprawie składania, badania, przyjmowania i zatwierdzania sprawozdań finansowych (Monitor Polski Nr 73, poz. 443).
§  4.
1.
Weryfikację zysków i strat przedsiębiorstw przeprowadzają komisje rewizyjne powołane w trybie określonym § 3 uchwały nr 332, a w przypadkach określonych § 6 pkt 1 tej uchwały - jednostki organizacyjne sprawujące bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwami.
2.
Do weryfikacji zysków i strat mają odpowiednio zastosowanie przepisy § 14 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 1957 r. w sprawie składania, badania, przyjmowania i zatwierdzania sprawozdań finansowych (Monitor Polski Nr 73, poz. 443).
§  5.
1.
Weryfikację zysków i strat przedsiębiorstw dla dokonania odpisów na fundusz rozwoju przedsiębiorstw i fundusz rezerwowy zjednoczeń przeprowadza się zgodnie z zasadami określonymi § 7 oraz § 10 ust. 4 uchwały nr 392.
2.
Wyniki weryfikacji zysku lub strat przedsiębiorstwa należy zamieścić w protokole, o którym mowa w § 2 ust. 3 uchwały nr 332, wykazując w szczególności:
a)
zysk niezależny od działalności przedsiębiorstwa osiągnięty wskutek urzędowych zmian:

- cen sprzedawanych wyrobów i taryf świadczonych usług,

- cen zużywanych środków produkcji i taryf usług,

- wysokości marż,

- stawek płac,

- składek na ubezpieczenia państwowe i społeczne,

- stawek podatkowych,

- stopy procentowej,

- norm amortyzacji,

b)
zysk nieprawidłowy osiągnięty przez:

- niedotrzymanie receptur ustalonych zgodnie z zarządzeniami właściwych ministrów lub technicznych warunków produkcji z uszczerbkiem dla uzasadnionych interesów odbiorców,

- niedokonywanie planowanych remontów, powodujące utrzymanie w złym stanie budynków, maszyn i urządzeń lub ich niszczenie,

- niedokonywanie prawidłowych odpisów amortyzacyjnych,

- niedokonywanie planowanych nakładów na bezpieczeństwo i higienę pracy,

- preferowanie produkcji wyrobów wysoko rentownych, przy zaniedbywaniu produkcji wyrobów nisko rentownych i deficytowych z naruszeniem założeń planu i z jednoczesnym uszczerbkiem dla zaopatrzenia rynku oraz innych przedsiębiorstw,

- naruszenie obowiązujących przepisów dotyczących ustalania bądź stosowania cen i taryf,

- nieprawidłowe rozliczenie kosztów,

- inne zdarzenia określone przez właściwych ministrów stosownie do § 7 ust. 3 pkt 1 uchwały nr 392 jako naruszające interes społeczny,

c)
wynik prawidłowy (zysk lub stratę) obliczony przez odjęcie od sprawdzonego zysku bilansowego lub dodanie do sprawdzonej straty bilansowej (§ 3) zysku niezależnego od działalności przedsiębiorstwa (lit. a) oraz zysku nieprawidłowego (lit. b).
3.
Wysokość zysku niezależnego od działalności przedsiębiorstwa (ust. 2 lit. a) oraz zysku nieprawidłowego (ust. 2 lit. b) należy uzasadnić odpowiednio szczegółowym obliczeniem opartym na dokumentach lub zapisach ewidencji księgowej.
4.
Jeżeli szczegółowe obliczenie wymaga nakładu pracy niewspółmiernie dużego w stosunku do wysokości zysku niezależnego lub nieprawidłowego, obliczenie tych wyników może być dokonane szacunkowo. Metodę zastosowaną do szacunkowego ustalenia wysokości zysku niezależnego lub nieprawidłowego należy omówić w protokole (ust. 2).
5.
Zmiany cen, taryf, stawek i innych czynników powodujące powstanie zysku niezależnego od działalności przedsiębiorstwa (ust. 2 lit. a) ustala się przez porównanie ich wysokości rzeczywistej w okresie objętym sprawozdaniem finansowym z wysokością przyjętą do planu na ten okres.
§  6.
1.
W celu ustalenia prawidłowych odpisów na fundusz rozwoju przedsiębiorstw, fundusz rezerwowy zjednoczeń i wpłat z zysku do budżetu - przedsiębiorstwa obowiązane są sporządzać szczegółowe obliczenie korekty wyniku bilansowego (§ 5) wykazanego w sprawozdaniach finansowych sporządzonych na koniec roku gospodarczego lub na dzień otwarcia likwidacji.
2.
Obliczenie korekty wyniku bilansowego dla dokonania odpisów na fundusz rozwoju przedsiębiorstw, fundusz rezerwowy zjednoczeń i wpłat z zysku do budżetu (ust. 1) przedsiębiorstwa przesyłają wraz ze sprawozdaniami finansowymi w terminach ustalonych właściwymi przepisami dla sprawozdań rocznych:
a)
jednostkom organizacyjnym sprawującym bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwami,
b)
wydziałom (oddziałom) finansowym prezydiów właściwych dla przedsiębiorstw rad narodowych.
§  7.
Korektę wyniku bilansowego dla dokonania odpisów na fundusz zakładowy przeprowadzają przedsiębiorstwa zgodnie z zasadami ustalonymi w ustawie z dnia 28 marca 1958 r. o funduszu zakładowym na rok 1958 (Dz. U. Nr 18, poz. 74 i Nr 77, poz. 399).
§  8.
1.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1959 r.
2.
Przepisy zarządzenia stosuje się odpowiednio przy dokonaniu ostatecznych rozliczeń z tytułu zysków i strat za rok 1958.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1959.29.136

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Weryfikacja zysków i strat przedsiębiorstw państwowych.
Data aktu: 09/03/1959
Data ogłoszenia: 13/04/1959
Data wejścia w życie: 13/04/1959, 01/01/1959