Przedmiot działania i rodzaje zakładów gastronomicznych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO
z dnia 6 lutego 1959 r.
w sprawie przedmiotu działania i rodzajów zakładów gastronomicznych.

Na podstawie § 21 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie zezwoleń na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i na zawodowe wykonywanie czynności handlowych oraz na prowadzenie przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej (Dz. U. Nr 49, poz. 241) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Handlu Wewnętrznego (Dz. U. Nr 10, poz. 62) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
W zależności od przedmiotu i zakresu działalności gastronomicznej rozróżnia się następujące rodzaje zakładów:
1)
restauracja (gospoda, wagon restauracyjny);
2)
jadłodajnia;
3)
bar;
4)
bufet;
5)
kawiarnia (cukiernia, herbaciarnia);
6)
winiarnia;
7)
piwiarnia.
2.
Przedmiotem działalności poszczególnych rodzajów zakładów gastronomicznych jest:
1)
restauracji - produkcja oraz sprzedaż wyrobów kulinarnych, jak przekąski, zupy, dania podstawowe, napoje, wyroby cukiernicze;
2)
jadłodajni - produkcja i sprzedaż wyrobów kulinarnych o charakterze popularnym;
3)
baru - produkcja i sprzedaż lub wyłącznie sprzedaż wyrobów kulinarnych, których asortyment ogranicza się do z góry przygotowanych wyrobów o charakterze popularnym;
4)
bufetu - sprzedaż z góry przygotowanych wyrobów kulinarnych o ograniczonym asortymencie;
5)
kawiarnia - produkcja i sprzedaż w szerokim asortymencie wyrobów cukierniczych, napojów gorących oraz produkcja i sprzedaż niektórych wyrobów kulinarnych, przeznaczonych na śniadania i podwieczorki;
6)
winiarni - sprzedaż win i miodów pitnych w szerokim asortymencie oraz dodatków uzupełniających, jak pierniki, biszkopty;
7)
piwiarni - sprzedaż piwa w szerokim asortymencie oraz dodatków uzupełniających, jak zimne przekąski, precle, groch solony.
3.
Zakłady gastronomiczne prowadzą ponadto sprzedaż towarów handlowych uzupełniających zaopatrzenie konsumenta.
§  2.
W ramach ustalonych w § 1 ust. 1 rodzajów zakładów gastronomicznych mogą być tworzone różne typy zakładów w zależności od specjalizacji zakładu, jak restauracje i bary rybne, jadłodajnie jarskie, bary mleczne, bary kawowe.
§  3.
1.
W zakładach gastronomicznych może być organizowana działalność rozrywkowa, jak koncerty, występy estradowe, pokazy mody, dancingi i zabawy, oraz mogą być udostępnione konsumentom gry towarzyskie i zręcznościowe. W zakładach z obsługą kelnerską powinny być udostępnione konsumentom czasopisma.
2.
Na prowadzenie działalności rozrywkowej zakłady gastronomiczne obowiązane są uzyskać zgodę właściwych organów zgodnie z obowiązującymi przepisami.
§  4.
1.
Zakłady gastronomiczne podlegają zaszeregowaniu do następujących kategorii:

specjalnej (S) - restauracje, kawiarnie, wagony restauracyjne;

pierwszej (I) - restauracje, kawiarnie, cukiernie;

drugiej (II) lub

trzeciej (III) - restauracje, kawiarnie, cukiernie, herbaciarnie, jadłodajnie, bary, bufety, winiarnie i piwiarnie.

2.
Zakłady gastronomiczne, o których mowa w § 2, podlegają zaszeregowaniu do kategorii określonych w ust. 1.
3.
Zaszeregowanie zakładu gastronomicznego do jednej z kategorii wymienionych w ust. 1 następuje w zależności od:
1)
lokalizacji,
2)
rodzaju i wielkości pomieszczeń oraz wykończenia wnętrz,
3)
rodzaju urządzenia i wyposażenia części handlowej, a w szczególności sal konsumpcyjnych (meble, stołowizna),
4)
asortymentu wyrobów kulinarnych i towarów handlowych,
5)
poziomu obsługi.
§  5.
Zakłady gastronomiczne należy zaszeregować:
1)
zaprojektowane i uruchamiane w nowym budownictwie do kategorii S, I, II albo III, jeśli pomieszczenia odpowiadają warunkom określonym w normatywach technicznych projektowania zakładów gastronomicznych (z wyjątkiem wagonów restauracyjnych);
2)
uruchamiane w istniejących budynkach:
a)
do kategorii S lub I, jeśli:

-

restauracja posiada pomieszczenia co najmniej na hall (z wyjątkiem restauracji dworcowych), salę konsumpcyjną, kuchnię, obróbkę wstępną surowca, zmywalnię naczyń stołowych, magazyn produktów suchych, magazyn ziemniaków i warzyw, magazyn napojów, urządzenia chłodnicze, urządzenia sanitarne,

-

kawiarnia, cukiernia posiada pomieszczenia co najmniej na salę konsumpcyjną, urządzenia do zmywania naczyń stołowych, magazyn produktów suchych, urządzenia sanitarne;

b)
do kategorii II albo III, jeśli:

-

restauracja, jadłodajnia lub bar posiada pomieszczenia co najmniej na salę konsumpcyjną, kuchnię, zmywalnię naczyń stołowych, magazyn produktów suchych, magazyn ziemniaków i warzyw, urządzenia chłodnicze i urządzenia sanitarne oraz wydzieloną powierzchnię do obróbki wstępnej surowca; bar prowadzący sprzedaż wyrobów kulinarnych, wyłącznie dostarczanych z innych zakładów powinien posiadać co najmniej pomieszczenia na salę konsumpcyjną, zmywalnię naczyń stołowych, magazyn produktów suchych, urządzenia chłodnicze i urządzenia sanitarne oraz miejsce na kuchenkę podręczną bądź urządzenia umożliwiające podgrzewanie potraw,

-

kawiarnia posiada pomieszczenia co najmniej na salę konsumpcyjną, urządzenia do zmywania naczyń stołowych, magazyn produktów suchych, urządzenia sanitarne,

-

bufet, winiarnia lub piwiarnia posiada pomieszczenia co najmniej na salę konsumpcyjną, magazyn, urządzenia do zmywania naczyń stołowych, urządzenia sanitarne.

Urządzenia sanitarne, jeżeli na to pozwalają warunki, powinny być oddzielne dla personelu i konsumentów. Przez urządzenia sanitarne dla restauracji dworcowych rozumie się urządzenia dostępne dla ogółu podróżnych.

§  6.
Wyposażenie części handlowej zakładów gastronomicznych powinno odpowiadać zasadom higieny i estetyki; w zakładach kategorii S lub I może ono być projektowane indywidualnie.
§  7.
1.
Zakłady gastronomiczne z obsługą kelnerską należy zaszeregować:
1)
do kategorii S lub I, jeśli pracownicy obsługi posiadają:
a)
w restauracji kategorii S - co najmniej w 60% stopień kelnera i co najmniej w 30% stopień starszego kelnera, a w restauracji kategorii I - co najmniej w 50% stopień kelnera i co najmniej w 20% stopień starszego kelnera w stosunku do ogółu zatrudnionych pracowników obsługi,
b)
w kawiarni kategorii S - co najmniej w 50% stopień kelnera, a w kawiarni lub cukierni kategorii I - co najmniej w 30% stopień kelnera w stosunku do ogółu zatrudnionych pracowników obsługi;
2)
do kategorii II lub III - jeśli pracownicy obsługi posiadają w większości co najmniej stopień młodszego kelnera.
2.
W zakładach gastronomicznych kategorii S lub I powinna być zawsze obsługa kelnerska.
§  8.
1.
Zaszeregowania zakładów gastronomicznych do kategorii wymienionych w § 4 ust. 1 dokonują organy administracji handlu prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych) rad narodowych.
2.
Zaszeregowanie zakładu gastronomicznego do kategorii S i I następuje za zgodą organu administracji handlu prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).
§  9.
1.
Organy administracji handlu prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych) rad narodowych wydają zakładom gastronomicznym prowadzonym przez jednostki gospodarki uspołecznionej zaświadczenia o zaszeregowaniu zakładu do określonej kategorii.
2.
Zaświadczenie powinno zawierać:
1)
oznaczenie organu administracji handlu, który wydał zaświadczenie;
2)
datę i nr zaświadczenia;
3)
nazwę i siedzibę przedsiębiorstwa prowadzącego zakład;
4)
nazwę zakładu;
5)
kategorię i typ zakładu;
6)
adres (siedzibę) zakładu;
7)
podpis kierownika organu administracji handlu, wydającego zaświadczenie;
8)
odcisk okrągłej pieczęci.
§  10.
Kategorię zakładu prowadzonego przez jednostkę gospodarki nie uspołecznionej określa stosownie do wymagań § 4 organ administracji handlu prezydium (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej w zezwoleniu na prowadzenie zakładu gastronomicznego, wydanym w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. w sprawie zezwoleń na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i na zawodowe wykonywanie czynności handlowych oraz na prowadzenie przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej (Dz. U. Nr 49, poz. 241).
§  11.
Traci moc zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 15 lutego 1954 r. w sprawie rodzajów i kategorii uspołecznionych zakładów gastronomicznych (Monitor Polski z 1954 r. Nr 25, poz. 408 i z 1955 r. Nr 92, poz. 1193).
§  12.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1959.17.76

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Przedmiot działania i rodzaje zakładów gastronomicznych.
Data aktu: 06/02/1959
Data ogłoszenia: 24/02/1959
Data wejścia w życie: 24/02/1959