Nagradzanie za uruchomienie nowych produkcji, doskonalenie techniki i wprowadzenie do przemysłu osiągnięć nauki i techniki.

UCHWAŁA NR 743
RADY MINISTRÓW
z dnia 17 listopada 1956 r.
w sprawie nagradzania za uruchomienie nowych produkcji, doskonalenie techniki i wprowadzenie do przemysłu osiągnięć nauki i techniki.

W celu przyśpieszenia postępu techniki pobudzania twórczej inicjatywy pracowników w kierunku doskonalenia techniki i organizacji produkcji, przyśpieszenia uruchomienia nowych maszyn, tworzyw i wyrobów, polepszenia ich jakości i własności użytkowych oraz osiągnięcia na tej drodze postępu ekonomicznego i obniżki kosztów własnych Rada Ministrów uchwala, co następuje:

Rozdział  I

Przepisy ogólne.

§  1.
1.
Za opracowanie i wprowadzenie do produkcji nowych maszyn, urządzeń, tworzyw i wyrobów, unowocześnienie i udoskonalenie produkowanych asortymentów, opracowanie i wprowadzenie nowych lub udoskonalonych metod technologicznych i procesów produkcyjnych właściwi ministrowie przyznają pracownikom, o których mowa w § 2, nagrody na zasadach określonych niniejszą uchwałą.
2.
Nagrody przyznawane są zarówno w przypadkach, gdy osiągnięcia, o których mowa w ust. 1, są oparte na krajowych pracach naukowo-badawczych lub rozwiązaniach konstrukcyjnych i doświadczeniach produkcyjno-technicznych, jak również gdy zostały wykorzystane, adaptowane i wprowadzone do produkcji osiągnięcia zagraniczne. Wykorzystanie i wprowadzenie do produkcji osiągnięć, o których mowa w ust. 1, a w szczególności osiągnięć zagranicznych, nie może naruszać praw innych osób, chronionych na podstawie przepisów z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz. U. Nr 39, poz. 384 z późniejszymi zmianami).
§  2.
Za osiągnięcia, o których mowa w § 1, nagradzani są pracownicy biur projektów i biur konstrukcyjnych, instytutów naukowo-badawczych i zakładów przemysłowych biorących udział w prowadzeniu prac naukowo-badawczych, doświadczalnych, konstruktorskich, opanowaniu i wprowadzaniu ich wyników, uruchamianiu produkcji, pracownicy pełniący nadzór nad wykonaniem, badaniem i wprowadzaniem prototypów, pierwowzorów i nowych produkcji oraz pracownicy centralnych zarządów i jednostek równorzędnych, a także pracownicy ministerstw odpowiedzialnych i nadzorujących wykonanie prac w zakresie wprowadzenia nowej techniki lub uczestniczących w ich opracowaniu.
§  3.
Właściwi ministrowie na podstawie zadań narodowego planu gospodarczego ustalają na początku roku planowego wykaz ważniejszych zagadnień z dziedziny nowej techniki w zakresie objętym niniejszą uchwałą i określają grupy pracowników przewidzianych do ich wykonania. Właściwi ministrowie mogą w ciągu roku rozszerzyć wykaz zagadnień i powiększać grupy pracowników przewidzianych do ich wykonania.

Rozdział  II

Zasady ustalania wysokości nagród.

§  4.
1.
Wysokość nagród należy ustalić na podstawie efektów ekonomicznych uzyskanych w ciągu roku przez gospodarkę narodową w wyniku wprowadzenia osiągnięć, o których mowa w § 1.
2.
Efekt ekonomiczny uzyskany w ciągu roku, stanowiący podstawę do ustalania wysokości nagród, należy obliczać przy pełnym wprowadzeniu wyników do produkcji, jednakże w okresie nie dłuższym niż 3 lata od daty wprowadzenia.
§  5.
1.
Przy ustalaniu wysokości nagród za osiągnięcia związane z uruchomieniem nowych i udoskonaleniem produkowanych maszyn, urządzeń, tworzyw i wyrobów należy kierować się, wytycznymi zawartymi w poniższej tabeli:
Uzyskana oszczędność roczna w złotych Wysokość nagrody
do 200 tysięcy zł do 30%
od 200 tysięcy do 500 tysięcy zł do 25%
od 500 tysięcy do 1 miliona zł do 20%
od 1 miliona do 5 milionów zł do 15%
od 5 milionów do 20 milionów zł do 10%
od 20 milionów do 50 milionów zł do 5%
powyżej 50 milionów zł do 3%
2.
Za opracowanie i wprowadzenie w zakładzie produkcyjnym nowych metod technologicznych lub procesów produkcyjnych nagrody należy ustalać w wysokości: w zakładach produkcji masowej i wielkoseryjnej - do 15% uzyskanych efektów ekonomicznych i w zakładach produkcji małoseryjnej i indywidualnej - do 30% tych efektów.
3.
W razie gdy przedmiotem opracowania jest szczególnie trudne zagadnienie, którego rozwiązanie lub wprowadzenie wyników do produkcji wymaga przeprowadzenia badań naukowych i prac doświadczalno-konstrukcyjnych albo zorganizowania brygady spośród pracowników instytutów naukowo-badawczych, zakładów naukowych, centralnych biur konstrukcyjnych i zakładów przemysłowych wprowadzających osiągnięcia do produkcji, wysokość nagrody powiększa się o 1/3 w stosunku do wytycznych zawartych w tabeli.
§  6.
1.
Właściwi ministrowie mogą w zależności od stopnia ważności zagadnienia dla gospodarki narodowej, trudności technicznych przy opracowywaniu, stopnia nowości technicznej, terminowości wykonania i innych podobnych okoliczności podnoszących wartość opracowania, zwiększać lub obniżać wysokość nagród w stosunku do wytycznych określonych w § 5 ust. 1 i 2.
2.
W przypadku szczególnych trudności w obliczeniu efektów ekonomicznych wysokość nagrody ustala właściwy minister szacunkowo.

Rozdział  III

Wypłacanie nagród.

§  7.
1.
Wypłata nagród następuje po wprowadzeniu do produkcji wyników prac, o których mowa w § 1.
2.
Przed wprowadzeniem wyników do produkcji właściwy minister może wypłacać zaliczki na poczet nagrody w miarę wykonywania i przyjmowania poszczególnych etapów prac.
§  8.
W razie opóźnienia planowanych terminów wykonania prac związanych z wprowadzeniem nowej techniki właściwy minister może pozbawić winnych opóźnienia całkowicie lub częściowo nagrody.
§  9.
Niewykonanie przez zakłady produkcyjne planowych zadań w zakresie produkcji, obniżki kosztów remontów, inwestycji itp. nie może być powodem nieprzyznania lub zmniejszenia nagrody.
§  10.
Jeżeli efekt ekonomiczny, uzyskany przez gospodarkę narodową i będący podstawą do ustalenia wysokości nagrody, obliczony został wadliwie i korzyści gospodarcze osiągnięte faktycznie okazały się większe niż obliczono początkowo, właściwy minister może w ciągu 3 lat od wprowadzenia do produkcji osiągnięć, o których mowa w § 1, zlecić wypłacenie dodatkowej nagrody w wysokości uwzględniającej faktycznie uzyskane efekty.
§  11.
Kwoty otrzymane przez pracowników tytułem nagród są wolne od podatków i ciężarów publiczno-prawnych.

Rozdział  IV

Źródła finansowania.

§  12.
Na finansowanie nagród przewidzianych w niniejszej uchwale zainteresowani ministrowie utworzą fundusz nagród z narzutów na koszty przedsiębiorstw im podległych.
§  13.
1.
Narzuty powinny być ustalane w wysokości zapewniającej pokrycie przewidywanych na dany rok nagród.
2.
Uchwała Rady Ministrów w sprawie zatwierdzenia narodowego planu gospodarczego ustali corocznie wysokość kwot przeznaczonych na te nagrody i rozdział ich na poszczególne resorty.
3.
Nagrody mogą być przyznawane i wypłacane jedynie w ramach kwot przewidzianych dla danego resortu stosownie do przepisu ust. 2.
§  14.
1.
Funduszem nagród dysponuje właściwy minister.
2.
Właściwi ministrowie mogą przeznaczyć nagrody ze swego funduszu nagród dla pracowników innych resortów, a zwłaszcza dla pracowników jednostek podległych Polskiej Akademii Nauk i Ministrowi Szkolnictwa Wyższego, biorących udział w pracach, o których mowa w § 2.
3.
Właściwi ministrowie mogą swoje uprawnienia w zakresie nagradzania, określone w niniejszej uchwale, przekazać organom podległym.
4.
Środki przekazane zakładom pracy pozostają w dyspozycji rady robotniczej.
§  15.
Właściwi ministrowie wydadzą w swoim zakresie działania w porozumieniu z odpowiednimi zarządami głównymi związku zawodowego regulaminy w celu dostosowania przepisów niniejszej uchwały do specyfiki podległych im resortów, a przede wszystkim ustalające szczegółowe zasady określenia wysokości nagród, obliczenia efektów gospodarczych, podziału prac na etapy uprawniające do wypłacania zaliczek na nagrody oraz trybu dokonywania wypłaty nagród.

Rozdział  V

Przepisy przejściowe i końcowe.

§  16.
Przepisy niniejszej uchwały nie mają zastosowania do prac i osiągnięć, o których mowa w § 1 ust. 1, stanowiących wynalazki, wzory użytkowe, udoskonalenia techniczne i usprawnienia w rozumieniu przepisów o wynalazczości pracowniczej, za które to projekty racjonalizatorskie przysługują wynagrodzenie ustalone przepisami uchwały nr 911 Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie zasad wynagradzania twórców pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień (Monitor Polski Nr 122, poz. 1597) i zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 8 czerwca 1956 r. w sprawie rozpowszechniania pracowniczych wynalazków, wzorów użytkowych, udoskonaleń technicznych i usprawnień (Monitor Polski Nr 49, poz. 564).
§  17.
Otrzymujący nagrodę w trybie określonym niniejszą uchwałą nie może otrzymać za to samo osiągnięcie innego wynagrodzenia, nagrody lub premii, z wyjątkiem nagrody państwowej za osiągnięcia w dziedzinie nauki i postępu technicznego.
§  18.
Traci moc uchwała nr 381 Prezydium Rządu z dnia 26 maja 1951 r. w sprawie premiowania pracowników przemysłu maszynowego za opracowanie i uruchomienie nowej produkcji (Monitor Polski z 1951 r. Nr A-51, poz. 680 i z 1955 r. Nr 100, poz. 1394) oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie wymienionej uchwały.
§  19.
Wykonanie uchwały porucza się zainteresowanym ministrom.
§  20.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1956.105.1202

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Nagradzanie za uruchomienie nowych produkcji, doskonalenie techniki i wprowadzenie do przemysłu osiągnięć nauki i techniki.
Data aktu: 17/11/1956
Data ogłoszenia: 29/12/1956
Data wejścia w życie: 29/12/1956