Ustalenie typów i kategorii uspołecznionych zakładów gastronomicznych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO
z dnia 6 lutego 1951 r.
w sprawie ustalenia typów i kategorii uspołecznionych zakładów gastronomicznych.

Na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Handlu Wewnętrznego (Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 62) zarządza się, co następuje:
§  1.
W gospodarce uspołecznionej ustala się następujące typy zakładów gastronomicznych:
a)
restauracje,
b)
jadłodajnie,
c)
gospody,
d) 1
bary samoobsługowe,
e)
bary mleczne,
f)
kawiarnie,
g)
cukiernie,
h) 2
bary cukiernicze,
i) 3
bufety.
§  2.
1.
Restauracją jest zakład gastronomiczny, wydający śniadania, obiady i kolacje, bądź tylko obiady i kolacje w szerokim asortymencie oraz prowadzący sprzedaż dań gorących i zimnych w szerokim asortymencie, jak również sprzedający do spożycia na miejscu towary monopolowe i inne towary spożywcze w zakresie niezbędnym do uzupełnienia obsługi konsumentów.
2.
Jadłodajnią jest zakład gastronomiczny, wydający w ograniczonym asortymencie obiady, uprawniony także do wydawania śniadań i kolacji, bez wyszynku alkoholu, oraz sprzedający do spożycia na miejscu towary monopolowe (oprócz napojów alkoholowych) i inne towary spożywcze w zakresie niezbędnym do uzupełnienia obsługi konsumentów.
3.
Gospodą jest zakład gastronomiczny, prowadzący w ograniczonym zakresie sprzedaż dań gorących i zimnych, uprawniony także do wydawania obiadów oraz sprzedający do spożycia na miejscu towary monopolowe i inne towary spożywcze w zakresie niezbędnym do uzupełnienia obsługi konsumentów. Gospody mogą być uruchamiane i prowadzone w miejscowościach położonych na terenie gmin wiejskich, osad i małych miasteczek w zasadzie przez gminne spółdzielnie "Samopomoc Chłopska" i posiadają prawo prowadzenia także pokojów noclegowych.
4. 4
Barem samoobsługowym jest zakład gastronomiczny bez obsługi konsumentów przez kelnera, wydający dania obiadowe typu barowego, przekąski i napoje oraz inne artykuły spożywcze nadające się do konsumpcji na miejscu. Bar samoobsługowy nie posiada zwykłych miejsc do siedzenia przy stolikach, lecz stoły barowe umożliwiające konsumentom spożycie posiłków stojąco lub na specjalnych stołkach (stołkach barowych). Bar posiada jedno lub kilka stoisk wyspecjalizowanych. Sprzedaż posiłków i napojów odbywa się w stoisku po uiszczeniu należności w kasie. Bar samoobsługowy mający kilka wyspecjalizowanych stoisk prowadzony jest pod nazwą "Bar Powszechny". Bary samoobsługowe dzielą się na bary bezalkoholowe i bary uprawnione do sprzedaży napojów alkoholowych z prawem wyszynku.
5.
Barem mlecznym jest zakład gastronomiczny, wydający gorące i zimne napoje mleczne oraz prowadzący sprzedaż przetworów mlecznych i nabiałowych jak również pieczywa w zakresie niezbędnym do uzupełnienia obsługi konsumentów.
6.
Kawiarnią jest zakład gastronomiczny, prowadzący sprzedaż napojów gorących i zimnych, ciastek, lodów i wyrobów cukierniczych, uprawniony także do wydawania śniadań i podwieczorków oraz sprzedaży napojów alkoholowych, stanowiących uzupełnienie do wydawanych napojów podstawowych i ciast.
7.
Cukiernią jest zakład gastronomiczny, prowadzący sprzedaż napojów gorących i zimnych, ciastek, lodów i wyrobów cukierniczych.
8. 5
Barem cukierniczym jest zakład gastronomiczny bez obsługi konsumentów przez kelnera (samoobsługowy), wydający na miejscu do spożycia wyroby cukierniczo-owocowe, jak: kremy, budynie, kisiele, lody, sałatki owocowe, przetwory owocowe itp., napoje oraz wina z wyłączeniem innych napojów alkoholowych. Bar cukierniczy nie posiada zwykłych miejsc do siedzenia przy stolikach, lecz stoły barowe umożliwiające konsumentom spożycie wyrobów stojąco lub na specjalnych stołkach (stołkach barowych). Sprzedaż odbywa się w stoisku po uiszczeniu należności w kasie.
9. 6
Bufetem jest stoisko gastronomiczne stałe bądź ruchome, prowadzące sprzedaż dań zimnych i gorących oraz zimnych i gorących napojów, wyrobów cukierniczych, ciastek, lodów, wina i piwa - w pełnym bądź ograniczonym zakresie w miejscach zamkniętych bądź otwartych. Napoje alkoholowe - poza wyżej wymienionymi - można sprzedawać w bufecie tylko za specjalnym zezwoleniem prezydium terenowej rady narodowej. Nie może być udzielone tego rodzaju zezwolenie dla bufetów przyzakładowych i akademickich, a także dla bufetów w teatrach i kinach.
§  3.
Zakłady gastronomiczne, o których mowa w § 1 i § 2, z wyjątkiem gospod, barów mlecznych i bufetów, dzielą się na kategorie.
§  4.
1.
Do kat. I zalicza się zakłady gastronomiczne o najwyższych kosztach obsługi konsumentów, spowodowanych: położeniem lokalu, charakterem oraz zakresem jego działalności (główna trasa komunikacyjna, wielkie miasta, trudna dostawa produktów itp.), wykwintnym urządzeniem (lustra kryształowe, kandelabry, marmury itp.), urządzeniami rozrywkowymi dla konsumentów (podium orkiestrowe, parkiety dancingowe, estrady dla występów artystycznych, specjalne werandy itp.) oraz koniecznością stałego kompletowania potraw i napojów w najszerszym asortymencie.
2.
Do kategorii II zalicza się zakłady gastronomiczne o średnich kosztach obsługi konsumentów, a więc o średnim wyposażeniu, nie położone w zasadzie przy głównych trasach komunikacyjnych i prowadzące działalność, o której mowa w ust. 1, w pełnym bądź ograniczonym zakresie.
3.
Do kategorii III zalicza się pozostałe zakłady gastronomiczne.
§  5.
1.
Zaszeregowania istniejących w chwili wejścia w życie niniejszego zarządzenia zakładów gastronomicznych do właściwych typów i kategorii dokonają prezydia właściwych terytorialnie powiatowych (miejskich) rad narodowych na wniosek właściwych terytorialnie oddziałów central spółdzielczych lub państwowych przedsiębiorstw gastronomicznych.
2.
W przypadku wątpliwości co do uwzględnienia wniosków, wymienionych w ust. 1, prezydia rad narodowych przesyłają sprawy prezydiom wojewódzkich rad narodowych. Od decyzji prezydiów wojewódzkich rad narodowych służy zainteresowanym odwołanie do Ministra Handlu Wewnętrznego w terminie przewidzianym w przepisach o postępowaniu administracyjnym. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego orzeczenia,
§  6.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 15 lutego 1951 r.
1 § 1 lit. d) zmieniona przez § 1 pkt 1 lit. a) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.
2 § 1 lit. h) zmieniona przez § 1 pkt 1 lit. b) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.
3 § 1 lit. i) według numeracji ustalonej przez § 1 pkt 1 lit. c) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.
4 § 2 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. a) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.
5 § 2 ust. 8 dodany przez § 1 pkt 2 lit. b) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.
6 § 2 ust. 9 według numeracji ustalonej przez § 1 pkt 2 lit. c) zarządzenia z dnia 19 lutego 1953 r. (M.P.53.A-22.278) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 6 marca 1953 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-31.392

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ustalenie typów i kategorii uspołecznionych zakładów gastronomicznych.
Data aktu: 06/02/1951
Data ogłoszenia: 20/04/1951
Data wejścia w życie: 20/04/1951, 15/02/1951